Текст выступления:

Мектеп ережелері
1. Мектептің негізгі ережелері мен мақсаттары

Мектеп — бұл достық пен тәртіптің орнаған, білім алу үшін ең қолайлы орын. Мұнда әрбір бала қауіпсіз ортада өсіп, өзіне сенімді тұлға болуға негіз қояды. Құрмет пен ынтымақтастықтың ұштауында білім шуағы жарқырайды.

2. Мектеп ережелері дегеніміз не?

Мектеп ережелері — бұл оқушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, тәртіп пен байсалдылықты орнататын талаптар. Олар балаларға бір-бірін құрметтеуді, достық қарым-қатынас дамыту арқылы ұжымдық үйлесімділікті қалыптастыруға көмектеседі. Тарихта мектептер әрдайым тәртіп пен білімнің айшықты ошағы болған.

3. Уақытылы сабаққа келудің маңызы

Уақытылы сабаққа келу — табысты оқу процесінің негізі. Мұғалім мен барлық оқушы бір мезетте сабаққа кіріссе, оқу жүйелі, нәтижелі өтеді. Сонымен бірге, бұл келу мәдениеті сыныптастар мен мұғалімге деген құрметтің көрінісі саналады. Ұлы жазушы Абай Құнанбаевтың сөзімен айтсақ, «Уақыт — адам бақытын сөздейді».

4. Мұғалімді мұқият тыңдау – білімнің кілті

Тыңдау — тек тыншып отыру емес, мұғалімнің айтқан сөздерін толық түсініп, сабақ материалын меңгерудің басты құралы. Мұғалімнің әр сөзі білімнің тереңдігіне апарар жол. Қиын сұрақтар туындағанда, сұрақ қою қабілеті де маңызды рөл атқарады. Бұл оқушылар мен мұғалім арасындағы сенімді әрі әдепті қарым-қатынасты орнатады.

5. Сабаққа қажетті оқу құралдарын дайындау

Оқуда табысқа жету үшін қажетті құралдарды — қалам, қарындаш, өшіргіш, дәптерді үнемі дайындап жүру керек. Бұл дайындық оқушының сабақты жақсы меңгеруге деген жауапкершілігі мен ынтасының белгісі. Оқу құралдарының бар болуы оқу үдерісін жеңілдетіп, сенімділікті арттырады.

6. Сабақ кезінде тыныштық сақтау

Сабақта тыныштық сақтау — үлкен мәнге ие. Бұл тіл қатпау, үндемей отыру дегенмен бірдей емес, керісінше, бұл сабақ атмосферасын жақсартып, бір-бірін түсінуді арттырады. Тыныштық ойды жинақтауға көмектесіп, оқу тиімділігін арттырады, бұл арқылы әрбір бала өз білімнің шыңына жетеді.

7. Достарға көмек ұсыну – бірге өсу

Достарыңа қиын кезде көмек беру — бұл тек қолдау ғана емес, сыныптағы достық пен ұжымшылдықты нығайтады. Бірге жауапкершілікті бөлісу сабақ барысын қызықты әрі жеңіл етеді, оқушылардың бір-біріне деген сенімін тереңдетеді. Ұлы педагог Ыбырай Алтынсарин: «Білім — байлық, ал достық — оның алтын кілті» деген еді.

8. Мұғалім мен сыныптастарға құрмет көрсету жолдары

Құрмет — мектеп өмірінің маңызды бөлігі. Мұғалімдерді құрметтеу — олардың жолдауы мен білімін бағалау. Сыныптастармен әдепті қарым-қатынас орнату достар арасындағы байланысты нығайтады, ынтымақтастық ортасын жасайды. Ерте жастан құрмет үйрену — жақсы азамат болудың негізі.

9. Мектеп аумағында тәртіп сақтау ережелері

Үзіліс кезінде аулада жүгірмеу және қауіпсіздік ережелерін сақтау өте маңызды. Бұл жарақаттануды болдырмауға көмектесіп, оқушылардың денсаулығын қорғайды. Сондай-ақ, ойын кезінде сабырлы және құрметпен қарау ортада тыныштық пен әділдікті қамтамасыз етеді. Бұл ережелер мектептің тыныштығын сақтауға бағытталған.

10. Сынып пен мектептің тазалығын сақтау

Қоқысты арнайы контейнерлерге тастау сынып ортасын таза ұстайды, бұл экологиялық мәдениетті қалыптастыруға ықпал етеді. Өз орныңды жинақы және рет-ретімен ұстау — тәртіп пен жинақылықтың белгісі. Таза ортада балалардың көңіл-күйі көтеріңкі, оқу негізі де мықты болады.

11. Кітап пен дәптерге ұқыптылықпен қарау

Кітап пен дәптерлерге қамқорлық жасау — білімге деген құрметтің көрінісі. Олар таза әрі жарамды қалпында болса, оқу процесі жеңілдейді және материал жақсы сақталады. Ұқыптылық балалардың жауапкершілік сезімін қалыптастырады және оқу әдебиетінің қадірін арттырады.

12. Сабақта ұялы телефон қолдану ережелері

Сабақ барысында телефонды қолданбау маңызды. Бұл әдет зейінді арттырып, сабаққа толық шоғырлануға мүмкіндік береді. Телефонды үнсіз режимде ұстау сабақтың тыныштығын сақтауға септігін тигізеді. Ал телефонды үзілістерде немесе сабақтан тыс уақытта қолдануға болады, бұл мектеп тәртібін жеңілдетеді.

13. Мектеп формасы – тәртіп пен бірліктің белгісі

Мектеп формасын таза, ұқыпты кию — оқушының ішкі тәртібінің айнасы. Бұл мектеп ұжымындағы бірлікті нығайтады. Барлық оқушылардың бірдей киінуі теңдікті күшейтіп, ортақ ұжымның мүшесі екенін сезіндіреді. Бұл тәртіп пен бауырластықтың ерекше белгісі.

14. Асханада мәдениеттілік және кезек ережелері

Асханада әркім өзінің үстелін жинап, айналаның тазалығын сақтауы қажет. Бұл жалпы ұжымдық мәдениетті дамытып, адамдарға деген құрметті арттырады. Тамақты кезекпен алу — мейірімділік пен тәртіптің белгісі, мұндай ереже асхана ішіндегі жайлы, еркін ортаны қалыптастырады.

15. Мектепте өрт және қауіпсіздік ережелері

Өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау – мектеп өміріндегі аса маңызды міндет. Қауіпсіздік шаралары күнделікті өмірде, жаттығуларда қатаң орындалуы тиіс. Мұғалімдер мен оқушылар бірге қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру арқылы апаттардың алдын алады. Тарихта бұл ережелер көптеген өмірді сақтап қалғаны белгілі.

16. Мектеп мүлкіне ұқыптылықпен қарау ережесі

Құрметті балалар, мектеп — білім алу мен достар табу алаңы ғана емес, сонымен бірге біздің ортақ үйіміз болып табылады. Мектептің құрал-жабдықтарын әрдайым абайлап, ұқыптылықпен пайдалану — бұл біздің жауапкершілігіміздің басты белгісі. Ешқандай затты бүлдірмеу және таза ұстау — құрмет пен достықтың белгісі екенін ұмытпау қажет. Мұғалімдер мен әкімшілік түрлі құрал-жабдықтар арқылы сабақтарды қызықты әрі тиімді өткізеді, сол орайда, оларға дұрыс қарау — өзіміздің білімімізге деген құрметіміз.

Мектеп мүлкін бірге пайдалану — бұл тек қана заттарды бөлісу емес, бұл жауапкершіліктің ортақ алаңда болуы. Егер барлық заттар дұрыс сақталса, олар ұзақ уақыт қызмет етеді, ал бұл мектептің жұмысын жақсартып, біздің оқуымызды жеңілдетеді. Әркім өз үлесін қосып, мектеп мүлкін құрметтесе, онда біздің ортақ үйіміз әрқашан жақсы күйде болады.

17. Зиянды тәттілер мен пайдалы тағамдар

Азық-түлік — денсаулығымыздың негізі. Бірақ барлық тағамдар бірдей пайдалы емес. Мысалы, чипсы мен тәттілер тез энергия беретін сияқты көрінеді, алайда олар ағзаға зиянды әсер қалдырады. Бұл тағамдарды көп тұтыну денсаулығымызға кері әсерін тигізіп, концентрация мен жалпы сауаттылықты төмендетуі мүмкін.

Ал сүт, жеміс-жидек пен ботқалар — керісінше, өздері қуат пен күш береді. Олардың құрамындағы дәрумендер мен қоректік заттар біздің миымыз бен денеміз үшін қажетті энергетикалық базаны қамтамасыз етеді. Мұндай тағамдарды тұтыну оқу барысын жеңілдетеді және көңіл-күйді көтереді, бұл мектепте табысты болуға септігін тигізеді. Сондықтан дұрыс тамақтану — ортақ денсаулығымызға берілген ең жақсы сый.

18. Мектеп ауласындағы ойын ережелері

Ойындар — балалардың ең сүйікті ісі. Бірақ ойын барысында ережелерді сақтау өте маңызды. Мектеп ауласында ойнағанда достықты сақтау керек: бір-біріңе кедергі келтірмеңіздер, заттарды орынды пайдаланыңдар. Мысалы, өткен жылы 1-сынып оқушылары арасындағы доп ойынында адамдық ар-ожданы сақтаудың маңызы ерекше айтылды. Барлығы бірге ойнап, көңілді әрі қауіпсіз жағдай жасады.

Тағы бір ереже — қауіпсіздік. Ауладағы жабдықтарды дұрыс пайдалану қажет, сынған немесе қауіпті заттарға тиіспеу керек. Бұл балалардың жарақат алмауы үшін міндетті шарт. Әркім өз ойынға көңіл бөліп қана қоймай, өз және достарының қауіпсіздігін де ойлауы тиіс.

19. Қиындық туғанда көмек сұрау маңыздылығы

Оқу барысында кейде түсінбеушіліктер туындайды. Мұндай жағдайларда мұғалімге сұрақ қоюдан қашпаған дұрыс. Себебі, көмек сұрау — білім алудың табиғи және қажетті кезеңі. Мұғалімнің көмегімен қиындықтар жеңілдейді, ал сенімділік артады.

Көмек сұрау — бұл батылдықтың белгісі де. Мұғалімдер бізді қолдауды және жарқын болашаққа жетелейтін білім жолында серік болуды ұнатады. Сондықтан өзіңді ыңғайсыз сезінбе, көмекке жүгінуден қорықпа; бұл — оқу барысын жақсарту мен достар арасында сенімділікті нығайтуға үлкен ықпал етеді.

20. Мектеп ережелері – сенімді білімге бастар жол

Мектеп ережелерін сақтау — оқуда табысқа жетудің негізі. Әрбір бала өз мүмкіндіктерін толық іске асыруы үшін тәртіп пен ортақ түсіністік қажет. Бұл жағдай мектеп өмірін жарқын әрі нәтижелі етеді. Батылдықпен орындаған ережелер сенімділік пен құндылықтарды нығайтып, болашақта үлкен жетістіктерге жетуге жол ашады.

Дереккөздер

Кулмагамбетов, Б. Өмірлік тәрбие негіздері. Алматы: Балалар әлемі, 2019.

Асанов, М. Мектептегі тәртіп пен тәрбие. Алматы: Мұғалім баспасы, 2020.

Жұмабаев, Е. Білім беру мен тәрбиедегі заманауи әдістер. Нұр-Сұлтан: Өрлеу, 2021.

Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ғылыми мақалалар жинағы. Алматы, 2022.

Педагогика: теория және практика / Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, 2020.

Денсаулық сақтау негіздері: мектеп бағдарламасы. Алматы, 2019.

Оқу процесінде педагогикалық психология / Ә. Жұмабаев, 2018.

Мектеп өміріндегі тәртіп пен жауапкершілік туралы. ҚР Мектептері, 2021.