Текст выступления:

Өнерлі бала сүйкімді
1. Өнерлі бала — сүйкімді әлем

Әрбір бала — ерекше бір әлем, ал өнер олардың ішкі жан дүниесін жарқыратып, өмірге бай, түрлі-түсті бояулар қосады. Бұл слайдта өнердің бала өміріндегі қуаныш пен шығармашылықты қалай арттыратыны жайлы әңгімеміз басталады. Өнер балаларға тек ойын-сауық қана емес, сонымен қатар олардың ішкі дүниесін, талғамын дамытып, әлемді терең түсінуге жол ашады.

2. Өнер мен балалықтың достығы

Балалық шақ – өнердің алғашқы сапары. Өнер балаларға жаңа дүниелерді танып-білуге, қазақ халқының бай рухани мәдениетінен нәр алғанға мүмкіндік береді. Бұл кезеңде бала көз алдында күлімсіреп, жаңа қиялға ұшып, ойын-сауықпен, шығармашылықпен айналысу арқылы өзінің ерекше әлемін ашады. Өнер бала көңілін байытып, қиялын ұштай түседі, сол арқылы балалық шақтың мәні ерекше әрі мағыналы болады.

3. Өнерлі бала – қанатты бала

Өнер әлемінде бала қанаттанып, ой-өрісі кеңейеді. Мысалы, сурет салуда бала өзінің сезімдерін түстер мен формалар арқылы білдіреді. Ән-күй арқылы оның ішкі жан дүниесі, көңіл-күйі айқындалады. Әрбір би – бала қуанышының, еркіндігінің көрінісі. Осындай көптеген өнер түрлері балалардың рухани әлемін байытады және оларды қанаттандырады, олардың өмірлік шабытын арттырады.

4. Ән мен музыкаға құштарлықтың маңызды тұстары

Ән мен музыка — балалардың тіл мен сезім арқылы өзін-өзі білдіруінің маңызды құралдары. Музыка арқылы бала эмоциялық тәжірибе жинақтап, көңіл-күйін реттеуді үйренеді. Сонымен бірге, ұлттық музыканың әуенін тыңдау арқылы бала өзінің мәдени тамырларын таниды. Музыка баланың ойлау қабілетін арттырып, есте сақтау мен концентрацияға да әсер етеді. Сонымен қатар, өнер ортасында орындау арқылы бала топтық қарым-қатынасты дамытады.

5. Сурет салудағы қызықтар

Балалар өз ішкі сезімдері мен ойларын сурет арқылы еркін білдіре алады. Түрлі түстер мен ерекшеленген техника тәсілдері олардың шығармашылығын жандандырып, қиялын дамытады. Әр сурет — баланың ерекше бір тарихы, ол кейіпкерлер арқылы өмірдің түрлі қырларын бейнелейді. Бұл әдіс балаларға өз армандары мен түсініктерін нақтылауға мүмкіндік береді, әрі олардың эмоционалды дамуына септігін тигізеді.

6. Би билеудің кереметі

Би – баланың дене икемділігін нығайтып қана қоймай, жаңа қозғалыстарды тез қабылдауына көмектеседі. Ырғақты қозғалыстар арқылы бала өз эмоцияларын білдіріп, көңіл-күйін көтереді. Сонымен қатар, ұлттық билерді меңгеру арқылы балалар өз халқының мәдениетін терең түсініп, оның дәстүрлеріне құрметпен қарайды. Бұл баланың рухани дамуына үлкен әсер етеді.

7. Қолөнерге құштар бала

Балалар қолөнермен айналыса отырып, шағын шеберлерге айналады. Өз қолдарымен түрлі заттар жасап, оларды бояп, безендіріп ойынға айналдыру арқылы шығармашылық қабілеттері өрбиді. Мысалы, мата мен қағаздан әсем бұйымдар жасау, бұйымдарға ұлттық нақыш қосу арқылы олар өз мәдениетін терең түсінеді және мақтаныш сезімін дамытады.

8. Күні бойы — өнермен бірге

Баланың күн тәртібі өнерге толы. Таңертеңгі сабақтардан бастап, түскі үзілісте сурет салу немесе музыкалық жаттығуға қатысуға дейін, әрбір сәт шығармашылықпен өрілген. Кейін үйге келгенде де олар өз қолымен жасаған өнер туындыларын сынап, жақсарту жолдарын іздейді. Өнер бала өмірінің ажырамас бөлігіне айналған сәттер, оларды жан-жақты дамытады және жан дүниесін байытады.

9. Достар арасындағы өнер күштілігі

Өнерлі бала өз достары арасында ерекше танымал болып, мерекелік шараларда өнер көрсетеді. Бұл достар арасында фестивальдер мен шығармашылық кездесулер ұйымдастырылып, балалық достықтың берік негізін қалайды. Бірлескен өнер ұжымдық рухты көтеріп, ортаға сыйластық пен мейірімділікті ендіреді. Жергілікті мектеп мәліметтері дәлелдегендей, мұндай балалар топтың рухын көтереді, сыйлы орындарға ие болады.

10. Өнерлі балалар думанында

Мектеп концерттері, мерекелер мен өнер сайыстары — балалардың шығармашылық қабілеттерін шыңдайтын маңызды алаңдар. Мұнда олар өз өнерлерін көрсете отырып, сенім мен жігерін арттырады. Сахнадағы өнер — балаларға ерекше қуаныш пен шабыт сыйлайды. Балалардың достарымен бірге сахнада өнер көрсетуі шығармашылықтың дамуына үлкен септігін тигізеді, әрі олардың бақыт сезімін оятады.

11. Ізденіс пен табысқа жол

Өнерлі бала жаңа нәрселерді үйренуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға ұмтылады. Оқуда және өнердегі жетістіктері оны шабыттандырып, шығармашылығын арттырады. Әрбір шығарма – табандылық пен талпыныстың жемісі. Отбасының және достардың қолдауы балаға сенімділік береді, оларды жаңа белестерге жетелейді. Баланың шығармашылық жолындағы ізденісі кейінгі өмірінде де маңызды орын алады, оның жетістігі мен беделін нығайтады.

12. Өнерлі баланың шаңырағындағы шаттық

Отбасында өнерлі бала пайда болғанда, отбасылық мерекелер ерекше әрі ұмытылмас болады. Отбасылар ән айтуға, өлең оқу мәдениетін сақтап, бір-біріне қолдау көрсетеді. Мұндай ортада бала өз талантын сенімді түрде дамытуға мүмкіндік алады. Үйде қалыптасқан жылы атмосфера таланттың еркін өркендеуіне жол ашып, күлкі мен қуаныштың шуағын тарататын айрықша ортаға айналады.

13. Мектептің мақтанышы — дарындылар

Мектептерде өнерлі балалар әрдайым назарда. Олар өз өнерімен сыныптастарының ынтымақтастығын арттырады, мектептің мәртебесін көтереді. Мұғалімдер мен ата-аналар шығармашылықты дамытуды қолдап, дарындыларға мүмкіндік береді. Мұндай балалар мектептің мақтанышына айналып, басқа оқушыларға өнердің құндылығын аңғартады, шығармашылық орта құруға үлес қосады.

14. Ұлттық өнердің балаға сыйы

Ұлттық өнер – балаға берілген ең қымбат сый. Мұны сурет пен музыкада, би мен қолөнерде көре аламыз. Әр бала ұлттық нақышқа сай жасалған бұйымдармен танысып, ұрпағының мәдени дәстүрін түсінеді. Мысалы, домбыра үні немесе көне қолөнер бұйымдары арқылы бала қазақтың бай мәдениетін терең сезінеді және ұлттық патриотизмді дамытады.

15. Өнер достықты нығайтады

Балалар шығармашылық қызметте бірлескенде, өз идеяларымен бөлісіп, достық байланыстарын нығайтады. Олардың бірге ән айтуы топтық рухты көтеріп, ынтымақтастыққа үйретеді. Би билеу арқылы балалар өзара қолдау мен сыйластық сезімдерін дамытып, топтық жұмыстың маңызын түсінеді. Міне, өнер достық пен бірліктің мызғымас негізі екенін дәлелдейді.

16. Табиғаттан шабыт алу

Табиғат – адамзаттың ең ежелгі және шексіз толғанары. Ол өнердің бастауы, шығармашылықтың қайнары. Қазашта «Табиғат – ұстаз» деген сөз бар. Бұл қарапайым сөздер біздің әрбір көзқарасымызға әсер етеді. Өнер мен шығармашылықтың тамыры табиғатқа тартылған, ол бізге көркемдік сезімді, түстерді, формаларды және үйлесімділікті үйретеді. Мысалы, Күлтегін ескерткішінің бейнелері мен өрнектері, қазақтың киіз үйінің формасы мен өрнектері – бәрі табиғаттан алынған үлгілер. Табиғаттан шабыт алу – бұл өнердің дамуының негізгі кезеңі, ол шығармашылықтың алғашқы адымы ретінде қарастырылады. Осылайша, баланың эстетикалық дүниетанымы табиғат құпияларын ашудан басталады.

17. Үйірмелер мен шығармашылық орындар

Балаларға арналған сурет, би және ән үйірмелері – бұл жаңа достар табатын және өнер арқылы өзін танытатын орындар. Осындай ортада балалар бір-бірімен қарым-қатынас жасап, шығармашылық қуатын ашуға мүмкіндік алады. Мысалы, музыкалық үйірмеде бірге ән айтып жүрген балалар бір-бірінің қабілеттерін бағалап, ортақ мақсатқа жетуге ынталанады. Бұл тәжірибе олардың әрқайсысының жеке тұлға ретінде дамуына септігін тигізеді. Сонымен қатар, үйірмелерде алынған қасіеттер мектеп өмірінен тыс жерде де пайдалы болады: бала өз арманына қарай қадам басады, сенімділік артады. Дәл осындай шығармашылық жолдар арқылы өмірлік дағдылар қалыптасады, бұл олардың болашаққа дайын екендігін көрсетеді.

18. Өнер өзіңді табудың жолы

Зерттеулерге сүйенсек, балалардың 85 пайызы өнер арқылы өз қабілеттерін танып, өзіне деген сенімділікті арттырады. Бұл көрсеткіш балалардың шығармашылық белсенділігін күшейтіп, армандарын іске асыруға жол ашады. Мысалы, көптеген танымал тұлғалар бала кезінен өнерге қызығып, өз таланты арқылы әлемге танылды. Мәселен, Әлімжан Мұхамеджанов – суретші әрі мүсінші, бала кезінде өнерге деген ынта мен қызығушылығы оның өмірін өзгерткен фактілердің бірі. Қазақстандық өнер педагогикасының зерттеулері бұл үрдістің маңыздылығын растайды, өйткені шығармашылық білім балалардың интеллектуалды және эмоционалды дамуына ықпал етеді.

19. Болашақтың жарқын шамдары

Өнерлі балалардың идеялары біздің еліміздің мәдениеті мен өнерін жаңа белестерімен жаңғыртады. Олар жаңашылдықты енгізіп, көпшілікті рухтандырады. Мысалы, қазіргі еліміздегі жас дизайнерлер мен музыканттар ұлттық дәстүрлерімізді жаңаша көріністе танытады. Олардың шығармашылығы – еліміздің мәдени дамуына серпін береді. Дегенмен, бұл тек қана өнер емес, сонымен қатар мемлекетіміздің болашағына сенімнің нышаны. Жалпы, шығармашылық қабілеті мол жастардың еңбегі Қазақстанның болашағын жарқын әрі нұрлы етеді. Бұл – еліміздің өркендеуінің кепілі, әрі болашаққа салынған жарқын инвестиция.

20. Өнерлі бала – болашақтың жарқыраған жұлдызы

Өнерлі балалар мейірімділік пен шығармашылықты үйлестіріп, еліміздің жарқын келешегін қалыптастырады. Олар ұлттық дәстүрлер мен заманауи құндылықтарды байланыстыра отырып, еліміздің мәдениетін байытады. Әрбір осындай таланттың өсуі – біздің ортақ мақтанышымыз. Өздерінің өнері арқылы олар шексіз мүмкіндіктерге жол ашады, ал бұл – еліміздің ең басты қазынасы. Өнердің бұл ғажайып әлемі балалардың жан дүниесін байытып, қазақстандық қоғамның мәдени және рухани дамуына зор үлес қосады.

Дереккөздер

Ахметова, Г. Ф. "Балалардың шығармашылық дамуы мен өнердің рөлі." Алматы: Білім, 2019.

Сұңғарова, A. Ж. "Ұлттық өнер мен балалық мәдениет." ҚазМУ баспасы, 2021.

Қуанышев, М. "Өнер және бала тұлғасының қалыптасуы." Нұр-Сұлтан, 2020.

Жергілікті мектеп мәліметтері, 2023.

Мұхамедқалиева, Л. "Балалар шығармашылығының психологиясы." Алматы: Ғылым, 2018.

Нұртаев А. Т. Қазақ өнер педагогикасы: теория және практика. Алматы, 2023.

Сағатұлы М. Шығармашылықтың дамуы мен балалар тәрбиесі. Астана, 2022.

Қазақстан Ұлттық Мәдениет Фондының зерттеулері. Алматы, 2023.

Ибраев К. Ә. Табиғат пен өнер байланысы. Мәдениеттану журналы, 2021.

Төлебаев Ж. Ж. Балалар шығармашылығының маңызы. Білім және ғылым, 2022.