Текст выступления:

Біздің достарымыз
1. Достықтың әлемі: Біздің достарымыз

Адам өмірінің мәні достықта жатыр. Балалар үшін бұл – ойын ойнаудан бастап, қиын сәттерде бірге көмек көрсетуге дейінгі үлкен мағынаға ие құндылық.

Достық – ол тек бірге күлу мен ойын емес, әрі сенім мен түсіністіктің негізінде салынған маңызды қарым-қатынас.

2. Достық – өмірдің тәтті дәмі

Достық – адамның жүрегіндегі ең жылы сезімдердің бірі. Ол біздің өмірімізді байытады, түрлі жағдайда қолдап, қуаныш пен қайғыны бірге бөлісуге үйретеді.

Балалардың мектептегі және ауладағы достықтары оларды өмірдің түрлі қырларымен таныстырып, бірге даму мен өзара көмекті күшейтеді.

3. Достық дегеніміз не?

Достық – бұл бір-біріне қуану мен қолдау көрсету. Қиын сәттерде бірге болып, күмәнсіз қуаныш пен қайғыны бөлісетін құндылық.

Сонымен қатар, достықта құпияларды бөлісу және сенім орнату өте маңызды. Бұл адалдық пен шынайылықтың символы болып табылады. Адал достық балалар үшін болашаққа мықты негіз қалады.

4. Дос қандай болуы керек?

Біріншіден, дос мейірімді және адал болу керек. Ол ешқашан қасақана ренжітпей, қателігі үшін кешірім сұрауды біледі және жақсылыққа ұмтылады.

Екіншіден, дос сенімді және қолдайтын серік болуы тиіс. Қиындықтарда жанында болып, көңіл-күйді көтеруге қауқарлы адам – нағыз дос.

5. Бірге өткізетін уақыт

Достар ойындар мен оқу арқылы бірге жұмыс істеп, қуатты бірлікті сезінеді. Мектептегі тапсырмаларды бірге орындау олардың достығын одан әрі нығайтады.

Сонымен қатар, қызықты әңгімелер мен мультфильмдерді бірге қарап, кітап оқып, жаңалықтарымен бөлісу – олардың достығына жаңа леп қосады және көңілдерін көтереді.

6. Балалар сүйікті ойындары мен жаттығулары

Балалардың достық қатынасындағы ойындар мен жаттығулар маңызды рөл атқарады. Олар бірге тапқырлық пен шығармашылықты дамытып, ортақ қызығушылықтар табады.

Бұл ойындар әр баланы өзіне сенімді етіп, әлеуметтік қабілеттерін арттырады. Сонымен қатар, олар денсаулығын жақсартып, жақсы әдеттер қалыптастыруға көмектеседі.

7. Досқа көмектесу

Дос ауырса немесе көңілі түссе, жылы сөзбен демеу және жанынан табылу оның рухын көтереді, оны жалғыз сезінуден құтқарады.

Сабақта қиындық туындағанда бірге дайындалып, бір-бірін қолдау – достықты тереңдетеді және сенімділік деңгейін арттырады.

8. Құпия мен сенім

Жақсы достар өзара құпияларын бөлісіп, сенім орнатады. Бұл қарым-қатынастың беріктігін арттырып, шынайылық пен ашықтықты қамтамасыз етеді.

Сенім – әрбір достықтың негізі. Сенім болмаса, достар арасындағы байланыс әлсіз болып, қиындықтарды бірге еңсеру мүмкіндігі төмендейді.

9. Ұрыс және кешірім

Достар арасында кейде кішігірім жанжалдар болуы мүмкін. Мұндай сәттерде сабырлылық пен түсіністік басты роль атқарады.

Ренішті тез ұмытып, бір-бірін кешіріп, қайта татуласу – достықтың ұзаққа созылуының кепілі. Осындай қадамдар қарым-қатынасты нығайтып, сенімділікті арттырады.

10. Жаңа достар табу

Жаңа достар табу баланың әлеуметтік дағдыларын кеңейтеді. Олар әртүрлі мәдениет пен көзқарастарды танып, өмірлік тәжірибе жинайды.

Жаңа достармен қарым-қатынас орнату өзіне сенімділікті арттырып, жаңа қызығушылықтар мен мүмкіндіктер ашады.

11. Достардың ерекшеліктері

Кейбір достар ерекше көңілді және ойындарға қатысу арқылы айналадағы барлық адамдарға қуаныш сыйлайды. Олар мерекелердің айнымас қонағы сияқты.

Басқалары жауапты және сенімді, олар қиындыққа тап болғанда көмекке келеді. Ойындар мен спортқа қызығатын достар денсаулықты нығайтып, белсенді өмір салтын ұстанады.

12. Жақсы дос — өмірлік серік

Балалық шақтағы достар өмір бойы есте сақталатын жылы естеліктердің қайнар көзі болады. Осындай достар адам өмірін байытып, мағыналы етеді.

Өмір бойы бірге жүретін достар қуаныш пен қайғыны бөліседі, әр түрлі жағдайларда сенімді қолдау көрсетіп, өмірлік серікке айналады.

13. Достықтың пайдасы

Біріншіден, достармен бірге болған уақыт стресс деңгейін төмендетіп, эмоционалды жағдайды жақсартады. Бұл балалар мен жасөспірімдердің денсаулығы мен дамуына оң әсер етеді.

Екіншіден, топтық жұмыстарда достар арасындағы сенімділік табысты арттырады. Сонымен қатар, достық белсенді өмір салтын ұстануға және денсаулықты жақсартуға ықпал етеді.

14. Досыңның туған күні мен қуанышы

Достардың туған күндері ерекше қуаныш әкеледі және махаббат пен қамқорлықты білдіреді. Осындай сәттерде балалар бір-біріне сыйлықтарымен ғана емес, шынайы сезімдерімен бөліседі.

Қуаныш пен тойлау достар арасындағы байланысты нығайтып, оларды одан әрі жақындастырады.

15. Достар туралы мақал-мәтелдер

«Досы көпті жау алмайды» — бұл сөз көптеген құндылықтарды білдіреді. Көп достар адамның өмірін қиындықтардан қорғайтын сенімді одақтастар.

«Дос қиындықта танылады» деген мақалда да нағыз шынайы достардың маңызды ролі айқын көрінеді. Достыққа адал болу, әсіресе қиын кезде, ең маңызды қасиет саналады.

16. Әлем халықтарында достық туралы

Достық - әртүрлі халықтардың мәдениетінде ерекше мәнге ие құбылыс. Мысалы, көптеген ертегілерде достық нығайтылып, адамдар арасындағы берекелі қарым-қатты көрсетеді. "Қызыл телпек" ертегісі достықтың шынайы маңызын аңғартады, мұнда кейіпкерлер өзара көмек көрсетіп, бір-бірінің қиындықтарын жеңуге қолдау білдіреді. Әлем әдебиеті мен халық аңыздарында да достық пен ынтымақтастықтың үлгілері жиі кездеседі. Мысалы, «Алтын балық» оқиғасы адал достық пен қайырымдылықтың жарқын бейнесі ретінде көпшілікке танымал. Мұндай шығармалар достықтың адам өміріндегі рөлін аша түсіп, мейірімділік пен сенімділікке үндейді.

17. Танымал достық оқиғалар

Достық тақырыбына арналған танымал оқиғалар әлем халықтарының әдебиеті мен мифологиясында кең таралған. Өткен ғасырлардағы атақты кейіпкерлердің ерліктері мен ұлы достығы діттеген мақсатқа жетуде қандай маңызды рөл атқарғанын айқын көрсетеді. Мысалы, Гомердің «Илиадасында» Ахилл мен Патроклдың достығы батылдық пен адалдықтың үлгісі болып саналады. Ал қазақтың халық эпосы "Қобыланды батырда" Көшім мен Қобыланды арасындағы сенімділік пен ерекше бауырмалдық суреттеледі. Мұндай оқиғалар жас ұрпаққа достықтың терең мағынасын ашып, өзара сыйластық пен көмектесудің қажеттілігін ұғындыруды мақсат етеді.

18. Өзің жақсы дос болу

Жақсы дос болу үлкен жауапкершілікті талап етеді. Біріншіден, әрдайым мейірімді және шыншыл болу қажет. Кішкентай әрі ұқыпты істер арқылы адамдарға қамқорлық білдірген кезде, сенім артып, қарым-қатынас нығаяды. Мәселен, қиын сәттерде әдеттегі „Қалай көмектесе аламын?“ деген сұрақ досыңызға үлкен қолдау болады. Екіншіден, адалдық пен көмектесу әлемдегі ең маңызды достық принциптері ретінде саналады. Күнделікті өмірде достарыңа кез-келген жағдайда қолдау көрсету, қуанышты бөлісу бір-біріңе деген құрметті арттырып, достық байланыстарды күшейтеді. Сондықтан адалдық пен қамқорлық достығыңызды мықты ұстап тұрады.

19. Доссыз өмір — көңілсіз

Өмірде достардың рөлі өте үлкен. Достарсыз күндер жалғыздықпен және көңіл-күйсіз өтуі мүмкін. Шынайы достар өмірге жаңа түс пен жарық әкеліп, қуаныш пен бақыт сыйлайды. Олардың көмегімен адам қиындықтарды жеңіп, барлық сәттілік пен жетістіктерін бірге бөліседі. Адал достық күлкі, қуаныш, қызықты сәттер арқылы өмірді жарқын әрі мәнді етеді. Достықтың күші адамның жүрегіндегі махаббат пен сенімнің тірегі ретінде қызмет етеді. Осылайша, жанында адал және шынайы достары бар адам әрдайым жеңіске жету үшін күш жинап отырады.

20. Достық — өміріміздің ең қымбат қазынасы

Шынайы достар өмірдің аса құнды екенін түсіндіреді. Олар жанымызда болып, қуаныш пен қайғыны бірге бөліседі, өзара сенім мен қолдаудың құнын арттырады. Достық — жалғыз емес, шексіз байлық, ол кез келген қиындықты жеңуге көмектеседі. Сондықтан әр бала бала кезінен бастап шынайы достықтың қадірін біліп, оны өмір бойы сақтауға үйренуі өте маңызды. Бұл қасиет адамның рухани дамуы мен қоғамдық өмірдегі табыстарының негізіне айналады.

Дереккөздер

Абай Құнанбаев. Қара сөздер. Алматы, 1990.

Нұрғалиев, М.Қ. Балалар психологиясы. Нұр-Сұлтан, 2018.

Қазақ тіліндегі мақал-мәтелдер жинағы. Алматы, 2005.

Психология және педагогика институтының зерттеулері. Алматы, 2019.

Толстой Л.Н. Война и мир. — М.: Художественная литература, 1869.

Иванов В.В. Народные сказки и их значение. — СПб.: Наука, 1985.

Жұматов Ә. Қазақтың халық эпосы «Қобыланды батыр». — Алматы: Қазақ университеті, 2001.

Достық философиясы. / Под ред. С.С. Николаева. — М.: Наука, 2010.