Текст выступления:

Қазақстан өнері
1. Қазақстан өнері: Неліктен қызықты?

Қазақстан өнері – бұл қазақ халқының бай тарихы мен шексіз шығармашылығының керемет үйлесімі. Әрбір туындыда елдің тарихы, табиғаты және ұлттық дәстүрлері сезіліп, оның ерекше сырлары ашылады.

2. Қазақстан өнерінің тамыры қайда?

Өнер – халықтың рухани байлығын, өмірдің мәнін бейнелейді. Ежелгі заманнан бері қазақтар сурет, би, музыка арқылы айнала әлемді танып, далаға тән батырлық пен ерлік рухын жеткізген. Бұл өнер түрлері ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, мәдениеттің ажырамас бөлігіне айналды.

3. Қазақ ою-өрнектері: Ұлттық сән

Қазақтың ою-өрнектері – ұлттық киім мен күнделікті заттарды ерекше әсемдеудің қасиетті тілі. Әрбір өрнек табиғаттан алынған символдар мен халықтық аңыздарға негізделген. Мысалы, «құс қанаты» өрнегі бақыт пен қорғаудың белгісі болса, «шаян» - батырлық пен күштің бейнесі. Бұл өрнектер ұлттық намыс пен мәдениеттің айқын көрінісі болып саналады.

4. Кілем және алаша тоқу өнері

Қолмен тоқылған кілем – қазақ халқының мақтанышы. Әрбір кілемде ашық түсті жіптермен салынған суреттер арқылы үйдің көркін ашатын ерекше мысалдар бар. Әжелер мен аналар ою-өрнектеріне терең мағыналар қосып, үйге жылылық пен жайлылық сезімін ұялатады. Мұндай өнер жүздеген жылдар бойы дамып, ұрпақтан ұрпаққа жетіп келді.

5. Домбыра мен қобыз – ертегі әуендері
Домбыра – қазақтың ұлттық қос ішекті аспабы, онда мыңдаған күйдің тарихы сақталған. Әрбір күй қазақтың өміріндегі қуаныш пен қайғыны, батырлық пен махаббатты баяндайды.
Қобыз – сырлы дыбысы бар ежелгі аспап. Аңыздар бойынша, қобыз сазы табиғатты шақырып, қасиетті рухтармен байланыс орнатады.
Бұл аспаптар халықтың сезімін жеткізу құралы ретінде ерекше мәнге ие.
Олар ұлттық музыка мәдениетінің негізін құрап, ұрпақтан-ұрпаққа сәнсалмактай жетеді.
6. Ән айту – көңілді әдет

Қазақтар ән айту арқылы көңілдерін білдіріп, бір-бірімен байланысты нығайтады. Әндерде өмірдің түрлі сәттері, табиғат сұлулығы мен махаббат жырланады. Өнерде ежелгі халық жыршыларының дауыстары сақталған, олар ән арқылы салт-дәстүрлер мен тарихи оқиғаларды жеткізген.

7. Айтыс – сөздің шеберлік сайысы

Айтыс – екі ақынның сөз сайысы, мұнда тапқырлық пен терең ой қатар жүреді. Ақындар кезекпен шумақ теріп, тыңдаушылардың ойын оятып, күлдіреді. Осындай сайыстар мерекелік көңіл-күй мен рухани байлықтың көзі болған. Ұлы ақындар айтыста жас буынға үлгі болып, сөз өнерінің дамуына үлес қосқан.

8. Ұлттық киімдер – сән мен сән-салтанат

Киімнің тарихы мен мәні: Қазақтың ұлттық шапаны, сәукелесі мен тақиясы ежелден сән-салтанаттың белгісі саналған. Киімдер әсем ою-өрнектермен безендіріліп, көбіне үкі символы сияқты қорғаушы белгілер кездеседі. Аймақтық ерекшеліктер мен сән: Әр өңірдің киім үлгісі мен түстері өзгеше, бұл ұлттық мәдениеттің байлығын арттырып, әр халықтың өзіндік даралығын көрсетеді.

9. Қолөнер шеберлерінің қиялы

Қолөнер – қазақ мәдениетінің негізгі бөлігі. Мастерлер ағаштан, теріден, металлдан ерекше заттар – ыдыстар, әшекейлер мен тұрмыстық заттар жасап, оларды бай ою-өрнектермен көркейте біледі. Бұл туындылар – ұрпақтарға жеткен мәдени мұра, ұлттық рухты сақтайтын шеберлік белгісі.

10. Қазақ театры: Ерекше сахна өмірі
1926 жылы Қазақ театры алғаш рет ашылып, ұлттық сахнаның тарихи баспалдағы басталды.
Театр қойылымдары ертегі мен тарихи оқиғаларды көрсету арқылы халықтың рухани құндылықтарын жандандырады.
Балаларға арналған қойылымдар тәрбиелік мәнге ие және ерекше қызықты.
Сахнада ұлттық мәдениеттің көрінісі мен рухы көрерменге толық жеткізіледі.
11. Суретшілер және сұлу суреттер

Табиғат және халық өмірін бейнелеу: Қазақстан суретшілері табиғат көріністері, жануарлардың әсем сәттері мен күнделікті тіршілікті шеберлікпен суреттейді. Әр туынды еліміздің тарихын және мәдениетін сақтап қалады. Әбілхан Қастеев және балалар шығармашылығы: Әбілхан Қастеев – қазақ кескіндемесін дамытқан ұлы тұлға. Балалар қарындаш пен бояуды қолданып, шығармашылық қабілеттерін арттырады және өз әлемін білдіруде.

12. Би – Қозғалыстағы қуаныш

Қазақтың дәстүрлі бидері "Қара жорға" мен "Қамажай" ұлттық мәдениетті толық бейнелейді. Бұл билерде еліміздің салт-дәстүрлері мен табиғатқа деген құрмет сезіледі. Би өнеріне қатысатын балалар әрдайым қуанышпен билеп, достықты нығайтып, көңіл-күйді көтереді.

13. Заманауи өнердегі жаңа бағыттар

Қазіргі уақытта Қазақстанда заманауи өнер түрлі жанрларда қарқынды даму үстінде. Сурет, мүсін, мультимедиа және граффити сияқты бағыттар жастар арасында танымал болып, ұлттық мәдениетті жаңаша түсіндірудің жолын ашады. Бұл жаңа үрдістер ұлттық дәстүрлер мен заманауи әлемнің арақатынасын байыта түседі.

14. Өнер мерекелері мен думанды күндер
Наурыз, Тәуелсіздік және басқа мемлекеттік мерекелерде түрлі өнер шаралары өткізіледі. Балалар ән салып, би билеп, қолөнер туындыларын паш етеді.
Мұндай мерекелер балалардың шығармашылығын дамытуға, таланттарын көрсетуге мүмкіндік береді. Әр өнер туындысы өзге қатысушылар мен көрермендерге қуаныш сыйлайды.
15. Кино әлемі: Қызықты хикаялар

Қазақстанның кино тарихы: 1938 жылы алғаш кинофильм түсіріліп, халқымыздың батырлық тарихы мен салт-дәстүрі кино өнерінде орын алды. Балаларға арналған мультфильмдер: Балаларға арналған мультфильмдер жыл сайын жаңарып, сабақ беретін және қызықты сюжеттермен олардың санасын байытады.

16. Өнер мекемелері мен мұражайлар

Әбілхан Қастеев атындағы ұлттық музей – қазақ өнерінің бай мұрасын сақтаудағы ұлы мекен. Онда халықтың тарихын, ұлттық салт-дәстүрлерін бейнелейтін көне киімдер мен көне қолөнер бұйымдары барынша жинақталған. Мұражай экспонаттары көрерменге өткен әлемнің байлығын сезініп, оның тамырына терең бойлауға мүмкіндік береді.

Балалар көркемсурет мектебі мен Оқушылар сарайы – жас өнерпаздардың талпынысын дамытуға арналған ерекше орындар. Мұнда балалар түрлі шығармашылық үйірмелерге қатысып, өзіндік қабілеттерін ашудың ерекше жолдарын табады. Бұл мекемелер жан-жақты дамуға, шығармашылық қабілетті арттыруға септігін тигізеді.

17. Алматыдағы өнер өмірі

Алматы – өнердің гүлденген орталығы, мұнда түрлі мәдени іс-шаралар мен көрмелер ерекше деңгейде өтеді. Қаладағы театрлар мен галереялар өнер сүйер қауымды жиі-жиі жаңа туындылармен қуантады. Мысалы, соңғы жылдары жас суретшілердің түрлі көрмелері халық арасында кеңінен танымал болып келеді.

Қалада музыка фестивальдері мен би қойылымдары да тұрақты түрде ұйымдастырылады. Олар тек қана кәсіби өнерпаздар емес, жас таланттарға да өріс береді. Алматының өнер өмірі – бұл елдің рухани дамуының көрінісі, сонымен бірге жастарды өнерге баулитын маңызды орта.

18. Жас суретшілер, әншілер, бишілер

Жасөспірімдер мен балалар әртүрлі өнер байқауларына белсенді қатысады. Олар өз өнерлерін шыңдап, үлкен жетістіктерге жетуге ұмтылады. Мысалы, жыл сайын өтетін сурет байқауларында жас таланттар өз туындыларын салады және бағалы марапаттарға ие болады.

Шығармашылық үйірмелерде жастар ұлттық өнерді жаңғыртып, тың стильдер қалыптастырады. Олардың еңбегі арқылы өнер саласында жаңа бағыттар дамып, мәдениеттің алуан түрлілігі артады. Олар болашақта елдің өнерін әйгілі етуге үлес қосады.

19. Өнер және достық әлемі

Ұлттар арасындағы татулықтың негізі
Өнер - түрлі ұлттар арасындағы құрмет пен үйлесімділіктің маңызды тірегі. Ол адамдарды жақындастырып, өзара түсіністікті арттырады. Оның арқасында түрлі мәдениет өкілдері бір-бірін тереңірек түсініп, достықты нығайтады.

Сахнада бірлік пен ынтымақтастық
Көпұлтты балалар бір сахнада өнер көрсеткенде, олар татулық пен бірліктің үлгісін көрсетеді. Ән мен би – бұл үндестіктің көркем көрінісі, ол ұлттар арасындағы байланыс пен сыйластықтың көрінісі болып табылады. Бұл әр түрлі мәдени қазынаның табысты араласуын дәлелдейді.

20. Өнер арқылы әлемді танып, қанат қағу

Қазақстанның өнері әр баланың шығармашылық қабілетін оятады. Ол балаларды ізденімпаз, батыл әрі мейірімді етеді. Осындай білім арқылы олар өз Отанын тереңірек түсініп, әлемге кең көкжиегін ашады. Шығармашылықтың арқасында әр бала өз мүмкіндігін табады және өмірге ұмтылысын арттырады.

Дереккөздер

Әбдіжанов, С.Қ. Қазақ ұлттық өнерінің тарихы. Алматы, 2010.

Тұрсынбаев, Ж. Қазақ музыкасының жетістіктері. Астана, 2015.

Қазақ ұлттық мәдениеті: Энциклопедия. Алматы, 2006.

Кәрімова, Г. Қазақстандағы театр өнері. Қарағанды, 2012.

Сүлейменов, А. Қазақ сурет өнерінің бастауы. Алматы, 2009.

Қастеев А. Қазақ ұлттық өнері және оның дамуы. Алматы, 2010.

Муратова, Ә. Жас таланттардың шығармашылық дамуы. Нұр-Сұлтан, 2015.

Тілеубаева, Г. Ұлттық мәдениет пен білім беру. Алматы, 2022.

Смаилов Б. Қазақстандағы көпұлтты мәдениеттің қалыптасуы. Алматы, 2018.

Рысбекова Ж. Балалар мен жастардың өнеріне арналған нұсқаулық. Алматы, 2020.