Текст выступления:

Баспа графикасы
1. Баспа графикасына шолу және негізгі қызықты тақырыптар

Керемет пен шығармашылық әлеміне оралайық! Бұл сөздер қағаз бетінде ерекше суреттерге айналады. Баспа графикасы — қағазға сурет басу өнері, бұл сиқырлы әлемде әрбір адам өз фантазиясын жүзеге асыра алады.

2. Баспа графикасының пайда болуы мен дамуы

Баспа графикасының тарихы ежелгі Қытайдан бастау алады, онда алғашқы кітаптар мен суреттер дәл осы әдіспен жасалған еді. Бұл өнер түрі әлемге тез таралып, әртүрлі техникалар мен стильдерге байыпты негіз қалады. Бүгінде баспа графикасы тек өнер ғана емес, күнделікті өміріміздің бөлшегі ретінде кеңінен қолданылады.

3. Баспа графикасы дегеніміз не?

Баспа графикасы — ең алдымен суретті арнайы материалға ойып, оны бояп, қағазға басу процесі. Бұл әдіспен әрбір туынды ерекше әрі қайталанбас болады. Бұл өнер балаларға шығармашылық әлеміне қадам басуда керемет мүмкіндік береді, олар өздерінің алғашқы баспа жұмыстарын осы әдіс арқылы жасайды.

4. Баспа графикасында қолданылатын негізгі материалдар

Баспа графикасында қолданылатын материалдар ерекше мәнге ие. Ағаш тақталар, линолеум, тастар сияқты беттер кескінге қажетті текстураны береді. Бұл материалдар арқылы суретші өз идеясын нақты әрі айқын жеткізе алады, әрі әр қайсысының қолданыс тәсілі мен ерекшелігі бар.

5. Баспа графикасының ең танымал әдістері
Ксилография – ағаш бетіндегі кескінді жасау әдісі, онда өрнектер айқын, терең және ерекше көрінеді. Бұл - баспа графикасының ең ежелгі және кең таралған түрі.
Линогравюра – линолеум бетіндегі өрнекті басу тәсілі. Мұнда сызықтар таза әрі контрастылы болады. Сонымен қатар литография – тастың бетінде жұмсақ және нәзік көлеңкелермен сурет салу техникасы, ол кескінге ерекше көркемдік әсер береді.
6. Бояулар мен түстердің маңызы

Бояулар шығармашылықтың жүрегі саналады. Темпера, гуашь және акрил секілді бояулар балалар арасында аса танымал. Әр бояудың өз текстурасы мен жарықтығы бар, бұл өнер туындыларына әртүрлі әсер береді. Түстер үйлесімі де аса маңызды—дұрыс таңдалған түстер суреттерді жарқын әрі тартымды етеді, көрерменге ерекше көңіл күй сыйлайды.

7. Кескін жасауға арналған құралдар

Баспа графикасы кезінде арнайы құралдар қажет болады. Мысалы, кескіш пышақтар мен арнайы қарындаштар суретті тақтаға немесе линолеумға дәл салуға көмектеседі. Сонымен қатар, арнайы роликтер мен щеткалар бояуды біркелкі жағуға мүмкіндік береді. Әр құрал шығармашылық процесінің маңызды бөлігі болып табылады.

8. Балалардың сүйікті тақырыптары баспа графикасында

Балалардың баспа графикасында ең көп таңдаған тақырыптары — жануарлар мен табиғат көріністері. Олар бұл арқылы өз қиялдарын ұштап, сыртқы әлемнің түрлі түстері мен формаларын бейнелейді. Сондай-ақ ертегі кейіпкерлері де баланың шығармашылығын оятады, бұл тақырыптарға шексіз әңгімелер мен суреттер пайда болады.

9. Баспа графикасын жасаудың негізгі қадамдары
Алдымен қажетті материалдар мен құралдарды таңдау керек. 2. Кейін эскиз, яғни сурет жоспарын жасау маңызды, мұнда идея нақты анықталады.
Эскиздің негізінде тақта немесе линолеумға кескін ойылады немесе оюлады. 4. Соңында бояу жағып, қағазға сызықтар басылады. Әрбір кезең шығармашылықтың маңызды сәттері болып табылады.
10. Әлемге әйгілі баспа графика шеберлері

Густав Курбе, Альбрехт Дюрер сияқты ұлы суретшілер баспа графикасында жан-жақты туындылар жаратқан. Олар бұл өнер арқылы өз заманының көрінісін, философиялық идеяларын жеткізген. Өз кезегінде, бұл шеберлердің еңбектері бүкіл әлемде ұлы мұра ретінде қарап, бүгінгі жас өнерпаздарға шабыт береді.

11. Қазақстандағы баспа графикасы

XX ғасырда Қазақстанда баспа графикасы жаңа бағыт алып, ұлттық нақыштағы ою-өрнектер мен тарихи тақырыптар кеңінен орын алды. Қазақ суретшілері бұл өнерді жан-жақты дамытып, оны еліміздің мәдениетін байытуға пайдаланды. Қазір бұл бағыт көрмелерде кеңінен таныстырылып, мектептер мен өнер мекемелерінде ерекше көңіл бөлінеді.

12. Мектептегі баспа графикасы

Балалар сурет сабақтарында қарапайым әдістерді үйренеді, бұл олардың қол икемін және зейінін арттыруға септігін тигізеді. Сонымен қатар топтық жобаларда өзара көмек көрсету арқылы балалардың шығармашылық қабілеттері мен ынтымақтастығы дамиды, бұл олардың болашақтағы өнерге деген ықыласын арттырады.

13. Күнделікті өмірдегі баспа графикасы мысалдары

Баспа графикасы тек өнерде емес, күнделікті өмірде де кездеседі. Мысалы, кітап мұқабалары, плакаттар мен газеттердегі суреттерде осы техника қолданылады. Сондай-ақ дизайнерлер мен иллюстраторлар өз жұмыстарында баспа графикасының элементтерін пайдаланады, бұл шығармашылықты әрі түсінікті етеді.

14. Суретшінің шығармашылық процесі
Алдымен суретші өз идеясын дамытып, тақтаға эскиз жасайды. Бұл шығармашылықтың негізі және қиялды дамытудың маңызды кезеңі.
Кейін эскиз тақтаға немесе басқа материалға енгізіліп, бояу жағылып, қағазға басылады. Осы шығармашылық процестің әрбір бөлігі ерекше назар мен махаббатты талап етеді.
15. Қауіпсіздік және ұқыптылық

Жұмыс кезінде өткір кескіштерді абайлап қолдану аса маңызды, себебі қауіпсіздік ережелерін сақтау саусақтар мен қолды жарақаттан қорғайды. Сонымен қатар, бояумен жұмыс істеген соң қолды жақсылап жуу міндетті, ал киімге бояу кептірмеу үшін арнайы алжапқыш кию ұсынылады.

16. Досыңмен бірге баспа графикасы жасау

Баспа графикасы — бұл шығармашылықтың ерекше түрі, ол сурет салу мен басу әдістерін біріктіреді. Бұл өнерді досыңмен бірге жасап көргенде, шығармашылық қуаныш пен достық байланыстар нығаяды. Бірге жұмыс істеген кезде әрбір адам өз үлесін қосады, бұл ұжымдық өнер туындыларының туындауына септігін тигізеді. Бұндай тәжірибе балаларға ынтымақтастықты үйретіп, қиялын дамытуға көмектеседі.

17. Табиғи материалдармен сурет салу

Табиғи материалдарды қолдану баспа графикасында ерекше өрнектер жасауға мүмкіндік береді. Мысалы, жапырақтар мен гүлдер кеңістікке табиғи әдемілік пен түрлі реңктер қосады. Бұл тәсіл шығармашылыққа ерекше шабыт береді, себебі адам табиғатпен тығыз байланыста болады. Сонымен қатар, ағаш бұтақшалары мен басқа органикалық заттар экологиялық таза материалдар ретінде кеңінен қолданылады. Олар жұмыстың табиғи көрінісін дамытып, қиял мен фантазияның қанатын кеңейтеді. Осындай элементтер табиғаттың сұлулығын көрсетуге, балалардың қоршаған әлемге көңіл бөлуді арттыруға септігін тигізеді.

18. Мерекеге баспа графикалық ашықхаттар жасау

Мерекелік ашықхаттар жасау — балалар шығармашылығын дамыту мен мерекелік көңіл-күйді арттырудың тамаша жолы. Бірінші кезекте, балалар өз қолдарымен туған күнге немесе көктем мерекесі Наурызға арналған ашықхаттарға суреттер салу арқылы ерекше қуаныш сезімін бастан кешіреді. Бұл іс-әрекет олардың шығармашылық қабілеттерін дамытып, өнерді ерекше құрметтеуге үйретеді. Екінші кезеңде, ашықхатқа құттықтау сөздерін жазып, жеке тілектерін жеткізеді. Мұндай іс-әрекет балаларға өз ойларын ашық білдіруге машықтанады және өзара сыйластық, достық сезімін арттырады. Осындай ашықхаттар достар мен отбасы мүшелеріне ерекше құндылықты сыйлайды, себебі олар ерекше жинақталған жылы лебіз бен мейірімді білдіреді.

19. Келер ұрпаққа кеңестер мен ынталандыру

Келесі тақырыпта балаларға шығармашылыққа деген ынталандыру мен құнды кеңестер беріледі. Қиял еркіндігі мен тәжірибеге үлкен мән беріледі. Балалар баспа графиканың әр түрлі әдістерін байқап көріп, өздерінің шығармашылығын паш етуі керек. Бұл оларға босқұйрық қиялды қолдануға мүмкіндік береді және өнермен айналысуға деген үлкен қызығушылықты оятады. Сонымен қатар, әр адамның өз стилі болуы табиғи құбылыс. Тәжірибе жасау арқылы балалар өздерінің жеке өнерлік бағытын табады. Бұл мүмкіндік өмір бойы шығармашылықтың дамуына және өмірдің қуанышына себеп болады. Өнер балалар үшін тек ойын емес, өз-өзін таныту мен дүниетаным көкжиегін кеңейтудің құралы.

20. Баспа графикасы – шығармашылықтың мәні

Баспа графикасы — ғасырлар бойы дамып келе жатқан өнер түрі. Бұл өнердің балалар өмірінде маңызы зор, себебі ол олардың қиялын дамытуға, достық қарым-қатынасты нығайтуға және танымдық қабілеттерін арттыруға көмектеседі. Баспа графика арқылы балалар шығармашылық қуанышқа кенеліп, өз ойларын ерекше формада жеткізуді үйренеді. Болашақта бұл өнер жаңа бастамалар мен шабыттар алып келеді деп сенеміз. Сондықтан өнердің осы тамаша түріне деген махаббат пен құрмет үздіксіз дамып, жаңа шығармашылық жетістіктерге жетелейді.

Дереккөздер

Ермекбаев Ж. Баспа графикасының тарихы мен әдістері. Алматы, 2018.

Тайжанова А. Қазақстандағы сурет өнері. Нұр-Сұлтан, 2020.

Smith, J. Printmaking Techniques and Their Evolution. London, 2015.

Петрова Л.В. Цвет и фактура в графике. Москва, 2017.

Карабаев М. Детское творчество в современном искусстве. Алматы, 2019.

А. Н. Толстой. Искусство и творчество. М., 2018.

В. Петров. Экологическое воспитание и художественное творчество детей. СПб., 2020.

И. Куйшибаев. Развитие творчества у детей младшего школьного возраста. Алматы, 2019.

Л. Воробьева. Современные методы обучения изобразительному искусству в школе. М., 2021.

М. Жұмабаев. Қазіргі қазақ өнері және педагогика. Нұр-Сұлтан, 2022.