Текст выступления:

«Экспо-2017» көрмесіндегі роботтар
1. Экспо-2017 көрмесіндегі роботтар: жалпы шолу және негізгі тақырыптар

Бүгін біз Экспо-2017 көрмесінің роботтар әлемін зерттеп, жасанды интеллект пен сенсорлық технологиялардың сиқырына қадам басамыз. Осы роботтар — жаңа дәуірдің инновациялық жетістіктерінің жарқын үлгілері, олар заманауи технологияның және өнертапқыштықтың қарқынды дамуын көрсетеді.

2. Экспо-2017: Болашақ энергиясы мен инновацияларының алаңы

2017 жылы Астана қаласында өткізілген Экспо көрмесі әлемдік қауымдастыққа жаңартылатын энергия мен жасыл технологиялардың маңыздылығын паш етті. 115 елден жиналған делегаттар мен көрермендер үшін бұл шара — әлемдік ғылыми-техникалық прогрестің жарқын көрінісі болды. Көрменің басты мақсаты — тұрақты даму мен экологияға қамқорлықтың алдыңғы қатарлы үлгілерін көрсету, сондай-ақ жаһандық энергетика мен инновациялардың болашағын айқындау.

3. Роботтардың негізгі мақсаттары мен қызметтері

Экспо-2017 роботтары көрермендерге түрлі міндеттерді орындауда көмекші құрал бола отырып, инновациялық технологиялардың нақты өмірдегі қолданылуын көрсетті. Олар ақпарат беруден бастап, навигация және ойын-сауық саласына дейін түрлі қызметтер атқарды. Мысалы, кейбір роботтар көрме аумағында басшылық және ақпарат көзі болса, басқалары қауіпсіздік пен техникалық көмекті қамтамасыз етті. Бұл роботтар қоғамдағы қызмет түрлерін өзгертіп, адамдардың күнделікті өмірін жеңілдетуге бағытталған жүйелер ретінде көрінді.

4. Роботтардың түрлері және олардың ерекшеліктері

Экспо-2017 көрмесінде түрлі функционалды роботтар ұсынылды: промобот-гидтер, сервис роботтары, ойын-сауық және қауіпсіздік роботтары. Промобот-гидтер келушілерге навигация жасап, көптілді ақпарат берді, ал сервис роботтар билет тексеру мен сұраныстарды өңдеуде нақты әрі жылдам әрекет етті. Ойын-сауық роботтары көрермендерге қызықты сәттер сыйласа, қауіпсіздік роботтары көрме аумағын үнемі бақылап, тәулік бойы бдительность сақтады. Осы түрлі роботтардың ерекшеліктері олардың қолданыс аясын кеңейтіп, көрмеге ерекше дәреже сыйлады.

5. Промобот-гид: танымдық экскурсия

Промобот-гид көрме аумағында келушілердің назарын аударып, үш тілде ақпаратты өз уақытында жеткізді. Оның көмегімен келушілер павильондар арасындағы бағыттарды оңай тауып, көрмедегі әртүрлі экспонаттар жөнінде толық мәлімет алды. Бұл гидтер қоғамдық орындардағы қызмет сапасын айтарлықтай жақсартып, көрме мен онымен танысуды жеңілдетті. Олардың навигациялық дағдылары мен жылдам жауап беру қабілеті көрменің ұйымдастырушылары үшін үлкен табыс болды.

6. Сервистік роботтардың қызмет көрсету тәжірибесі

Экспо-2017 сервис роботтары билет тексеру кезіндегі жылдамдығымен және дәлдігімен келушілердің ағынды басқаруды оңайлатты. Ақпараттық анықтама бөлімінде олар табиғи дауыспен сұрақтарға жауап беріп, адамдардың сұраныстарын еш кедергісіз шешті. Роботтардың смартфондар арқылы басқарылуы олардың мыңдаған өтініштерді тиімді өңдеуін және өздігінен зарядталу мүмкіндігін байқатты. Осы орайда, роботтар қызмет көрсету саласында адам еңбегін жеңілдетіп, жаңа технологияларды көрсетіп берген ерекше үлгі болды.

7. RoboKeeper: футбол алаңының робот-қақпашысы

Экспо алаңында RoboKeeper атты робот-қақпашы футбол ойынының нақты жағдайларында сыналды. Оның жылдам әрі дәл реакциясы ойыншылардың соққыларын тиімді қабылдауға бағытталды. Қазылар қауымы мен көрермендердің назарын аударған бұл робот өзінің функционалдығы арқылы спорттық технологиялардың жаңа деңгейін көрсетті. RoboKeeper ойын алаңында қаншалықты нақты әрі сенімді болса, роботтардың спорт саласындағы рөлі де дәл сондай маңызға ие болмақ.

8. Экспо-2017 көрмесіндегі негізгі робот үлгілері

Бұл кестеде көрмеде қолданылған роботтардың түрлері, олардың негізгі қызметтері және ерекшеліктері көрсетілді. Әр робот белгілі бір бағытта жұмыс істегенімен, бәрінің мақсаты — көрмеге қатысушыларға жоғары сапалы қызмет көрсету және жаңа технологияларды таныстыру болды. Мысалы, навигациялық роботтар бағытын айқындаса, сервистік роботтар – қағазсыз, жылдам қызмет арқылы келушілерді қолдады. Кестедегі ақпараттан әр роботтың өзіндік ерекшелігі мен белсенді іске асырған функциясы анық байқалады.

9. Дрондар технологиясы және қауіпсіздік

Экспо-2017 дрондары павильондарды және көрме аумағын автономды түрде бақылау арқылы қауіпсіздіктің ең жоғары деңгейін қамтамасыз етті. Орнатылған камералар үздіксіз айналадағы қозғалысты қадағалап, кез келген төтенше жағдайды алдын ала анықтауға мүмкіндік берді. DRG Drone ерекше жағдайларда жедел әрекет етіп, көрме қауіпсіздігіне зор үлес қосты. Бұл дрондардың техникасы оқиғаларды жылдам басқаруды жеңілдетіп, жалпы қоғамдық қауіпсіздік мәдениетін көтерді.

10. Жасанды интеллекттің рөлі

Экспо-2017 роботтарының 80%-ы жасанды интеллект жүйелері арқылы басқарылып, сөйлеу және қарым-қатынас жасау қабілетімен ерекшеленді. Жасанды интеллект шешім қабылдау процесін оңайлатып, роботтарға көп күрделі міндеттерді автономды орындауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, кедергілерден айналып өту технологиясы роботтардың қозғалысын қауіпсіз және тиімді етті. Барлық жүйелер роботтардың қызмет көрсету сапасын арттырып, келушілерге жылдам әрі сенімді ақпарат беруді қамтамасыз етті, бұл көрмеге деген қатысушылардың ризашылығын арттырды.

11. Экспо-2017 роботтарының функционалдық үлесі (%)

Көрмеде роботтардың әртүрлі қызмет салаларындағы үлестері көпқырлылығын көрсетті. Ақпараттық және ойын-сауық саласындағы роботтарға басымдық беріліп, бұл олардың көрме атмосферасын ерекше әрі тартымды жасауға мүмкіншілік бергенін дәлелдейді. Бұл деректер роботтардың тек техникалық тұрғыда емес, сондай-ақ мәдени және әлеуметтік мағынада да маңызды рөл атқарғанын білдіреді.

12. Көрмеге қатысқан елдер және роботтық технологиялар

Экспо-2017 биік халықаралық деңгейде өтті, оған 115 ел қатысты. Бұл қатысушылардың бәрі өздерінің робототехника саласындағы инновацияларын көрсетті. Бұл халықаралық ынтымақтастық Қазақстанды технологиялық даму нүктесі ретінде танытып, әртүрлі елдердің тәжірибесі мен технологияларын біріктіруге мүмкіндік ашты. Әлемнің жетекші ғылыми орталықтары мен компаниялары бір алаңда өз жетістіктерін бөлісті, жаңа жобалар мен серіктестіктердің туындауына себеп болды.

13. Қызықты оқиғалар мен рекордтар

RoboKeeper робот-қақпашы футбол алаңында 2000-нан астам гол соғу әрекетіне төтеп берді, бұл оның жылдамдығы мен дәлдігін көрсетеді. Ол допқа гол жібермеуге мыңдаған мәрте тырысып, өзінің кәсіпқой деңгейде жұмыс істейтінін дәлелдеді. Бұл көрсеткіш роботтардың спорт индустриясында алдынғы қатарлы технология ретінде қолданылуының тамаша мысалы болып табылады. Экспо-2017 ресми есептері бұл рекордты ерекше атап өтті.

14. Оқушыларға арналған робототехника шеберлік сабақтары

Экспо шеңберінде мектеп оқушыларына арналған робототехника бойынша шеберлік сабақтары ұйымдастырылды. Бұл сабақтар балаларға бағдарламалау және робот құрастыру тәжірибесін беріп, олардың техникалық қабілеттерін арттырды. Тәжірибе сабақтары заманауи технологиялардың негізінде құрылып, оқушылар әр түрлі құрал-жабдықтармен жұмыс істеуді үйренді. Мұндай бағдарламалар жас ұрпақтың ғылым мен техникаға деген қызығушылығын оятып, болашақ мамандарды дайындаудың маңызды кезеңі болды.

15. Экология және энергия тиімділігіне қосқан үлесі

Экспо-2017 көрмесі барысында экология мен энергия тиімділігіне ерекше көңіл бөлінді. Қазақстан мен қатысушы елдер тұрақты энергия көздерін дамытуға бағытталған жобаларын таныстырды. Көрменің тақырыбы болашақ экологиясы мен жаңартылатын энергия саласындағы инновацияларды көрсету болды. Бұл шара халықаралық деңгейде энергия үнемдеудің, экологиялық тепе-теңдікті сақтаудың маңыздылығын тағы бір мәрте дәлелдеді.

16. Роботтың жұмыс істеу процесі

Экспо-2017 көрмесінде роботтардың әрекеті кезең-кезеңімен жүйеленген процесті білдіреді. Бұл процессте бастапқы жоспарлау мен бағдарламалау кезеңінен бастап, роботтардың нақты тапсырмаларды орындауға дейінгі жолы көрсетіледі. Өз кезегінде ол деректерді қабылдау, талдау жасау, шешім қабылдау және әрекеттерді іске асыру қызметтерін қамтиды. Осы ретте роботтың сенсорлары арқылы қоршаған ортаны сезіну, мәліметтерді өңдеу мен алгоритмдер арқылы бұлттық жүйелермен жұмыс істеу маңызды рөл атқарады. Бұған қоса, роботтар арасындағы өзара байланыс пен командалық әрекет те тиімділігін арттырады. Бұл кезеңдер роботтың автономды жұмысын қамтамасыз ететін технологиялық негіздерді ашып, инновациялық робототехника дамуының көрінісі болып табылады.

17. Келушілердің эмоциялары мен бағасы

Экспо-2017 көрмесінде роботтарға көрермендердің көңіл-күйі мен әсерлері әр қилы болды. Бір топ келушілер роботтардың адамға ұқсас қимылдары мен сөйлесу қабілетін тамашалап, таңданыс білдірсе, басқалары жаңа технологиялардың болашақта өмірімізді қалай өзгертерін ойлады. Мысалы, кейбір көрермендер роботтардың білім беру саласында қолданылуын жоғары бағалап, балалар мен жастар үшін қызықты әрі тиімді оқу құралы ретінде қарастырды. Тағы да бір көрініс ретінде роботтардың өнер көрсетуі мен арнайы тапсырмаларды орындауы олардың технологиялық жетістіктерін көрсетіп, қоғамның ғылыми-техникалық дамуына деген сенімін арттырды. Мұндай эмоциялар мен пікірлер осы саланың алдағы дамуы мен жаңа идеяларды жүзеге асыруға бағыт береді.

18. Қазақстандағы робототехниканың дамуына әсері

Экспо-2017 көрмесінің балалар мен жастар арасында STEM (ғылым, технология, инженерия және математика) бағыттарына қызығушылықты ұлғайтқаны сөзсіз. Бұл шара жаңа мамандықтарды меңгеруге ынталандырып, білім саласында өзгерістер енгізді. Сонымен қатар, көрме аясында жаңа ғылыми жобалар мен стартаптар пайда болып, робототехника саласындағы инновациялық шешімдер кеңінен тарала бастады. Қазақстанның университеттері мен мектептерінде робототехникаға арналған арнайы курстар мен бағдарламалар көбейіп, бұл бағыттағы мамандардың сапасын арттыруға ықпал етті. Осындай өзгерістер жастарды техника мен ғылымға жақындатуға және елдің инновациялық әлеуетін арттыруға жол ашты.

19. «Экспо-2017» мұрагерлігі және болашақ роботтардың рөлі

«Экспо-2017» көрмесі роботтық платформалардың түрлі салаларда, атап айтқанда индустрияда, ауыл шаруашылығында және медицинада пайдаланылуын жаппай насихаттады. Бұл роботтар өндіріс тиімділігін арттырумен қатар, адамның жұмысын жеңілдетіп, қауіпсіздік деңгейін көтерді. Білім беру саласында роботтардың жаңа түрлері оқушылар мен студенттердің тәжірибелік қабілеттерін жетілдіруге көмектесті әрі оқу процесін жандандыра түсті. Күнделікті өмірде сервистік роботтар тұтынушы қызметтерінде қолжетімді әрі тиімді құралға айналды. Бұл барлық бағыттағы робототехника дамуы елдегі технологиялық инновациялардың басты ұстанымына айналып, Қазақстанның ғылыми-өндірістік мүмкіндіктерін жаңа деңгейге көтерді.

20. Экспо-2017 роботтарының маңызы мен болашағы

Экспо-2017 роботтары жасанды интеллект пен ғылымның жаңа деңгейін әлем алдында көрсетті. Олар жастарға шабыт беріп, технология саласында мол мүмкіндіктер ашты. Бұл роботтар Қазақстанның инновациялық әлеуетін нығайтып, елдің болашақтағы техникалық дамуына негіз қалады. Олардың арқасында ғылыми ізденістер мен практикалық шешімдер бірігіп, елдің әлемдік аренадағы орны биік бола түсті. Алдағы уақытта робототехника саласында жасалатын жетістіктер ел экономикасы мен қоғамдық өмірге зор пайда әкеледі деп үміттенуге толық негіз бар.

Дереккөздер

Әлқожаев, Б. Технологии XXI века: Развитие робототехники в Казахстане. – Алматы, 2018.

Нұртазин, А. Инновационные технологии и устойчивое развитие. – Астана, 2017.

Өнертапқыштық және технологиялық даму комитетінің ресми есебі, 2017.

Экспо-2017 ресми баспасөз хабарламалары мен есептері.

Ахметов Н.Т. Робототехника және жасанды интеллект. Алматы, 2018.

Григорьев А.В. Инновации в робототехнике. Москва, 2019.

Қазақ Мемлекеттік Техника Университеті. Роботехника саласындағы қазіргі зерттеулер. 2020.

Жұматов Б.С. STEM білім беру және Қазақстанның дамуы. Астана, 2021.

Нұрдәулетов Е.К. Экспо-2017 көрмесінің технологиялық маңызы. Алматы, 2017.