Текст выступления:

Тұңғыш президент күні
1. Тұңғыш Президент Күні: мазмұны мен маңызы

Тұңғыш Президент Күні — Қазақстанның егемендігін, тәуелсіздігін және ұлттық бірлігін айқындайтын маңызды мереке. Бұл күн еліміздің тәуелсіздік жолындағы бастамалары мен жетістіктерін еске салып, ұлтымыздың қалыптасуына ерекше мән беретін тарихи кезеңнің белгісі болып табылады.

2. Қазақстанның мемлекеттік дамуындағы алғашқы қадамдар

1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауы ерекше тарихи оқиға болып, Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуына жол ашты. Сол жылы алғашқы президент сайлауы өткізіліп, бұл Қазақстанның саяси өмірінде жаңа дәуірдің бастауы болды. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында мемлекеттік рәміздер — елтаңба, ту және әнұран — қабылданып, ұлттық мемлекеттіліктің негізі қаланды.

3. Тұңғыш Президент Күні мерекесінің ресми тарихы

2011 жылы 1 желтоқсан Қазақстанда ресми түрде «Тұңғыш Президент күні» ретінде бекітілді. Бұл мереке тәуелсіздіктің символы ретінде, сонымен қатар Елбасының елді басқарудағы ролін дәріптеуге бағытталған. 1991 жылғы дәл осы күні алғаш рет бүкілхалықтық президент сайлауы өткізілді, бұл демократияның орнығуын көрсетті. Осылайша, мереке саяси тұрақтылықты, ұлттық ынтымақтастықты және басшының қоғамдағы беделін білдіреді.

4. Нұрсұлтан Назарбаев: өмірі мен қызмет жолы

Өмірінің соңғы жарты ғасырын еліміздің дамуына арнаған Нұрсұлтан Назарбаевтың өмір жолы — Қазақстан тарихының айнасы. Ол 1940 жылы дүниеге келді, кен өндіру саласында еңбек етті, кейін партия мен мемлекеттік қызметтерде табысты еңбек етті. 1989 жылы Қазақстан Компартиясының бірінші хатшысы болып сайланып, 1991 жылдан бастап елбасы ретінде тәуелсіз Қазақстанды қалыптастыруда бастамашы болды.

5. Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы қадамдары

1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін жариялап, жаңа мемлекеттік құрылымдар мен мекемелерді құру жолында маңызды қадамдар жасалды. 1993 жылы жаңа Конституция қабылданып, елдің саяси құрылымы бекітілді. 1995 жылғы референдум арқылы Конституцияға түзетулер енгізіліп, мемлекеттіліктің діңгегі нығайтылды. Осы жылы ұлттық валюта — теңге енгізіліп, экономиканың тұрақтылығы қамтамасыз етілді.

6. Қазақстан халқының саны: 1991–2021 жылдар аралығында

1991 жылдан бастап Қазақстан халқының саны қарқынды өсу үрдісін көрсетті, бұл урбанизацияның және көші-қонның әсерінен болды. Әлеуметтік-экономикалық даму нәтижесінде халық саны тұрақты түрде ұлғайып, бұл еліміздің даму әлеуетін көрсетеді. 2022 жылғы деректерге сәйкес, бұл көрсеткіш елдің демографиялық және экономикалық саясаттарының табыстылығын дәлелдейді.

7. Президент Назарбаевтың елдің дамуына қосқан үлесі

Нұрсұлтан Назарбаев елді біріктіруші және саяси шешімдер қабылдауда саяси тұрақтылықты сақтаушы ретінде танылды. Оның басшылығымен көптеген реформалар жүзеге асырылды: экономиканы индустрияландыру, шетел инвестицияларын тарту және әлеуметтік бағдарламаларды енгізу. Сонымен қатар, халықаралық ареналарда Қазақстанның беделін арттыруға игі үлес қосты.

8. Астананың Ақмолаға көшірілуі және Нұр-Сұлтан қаласының құрылуы

1997 жылы Қазақстанның астанасы Алматыдан Ақмолаға көшірілді, бұл стратегиялық геосаяси мақсатта жасалған маңызды қадам болды. Келесі жылы Ақмола қаласының атауы ресми түрде Астанаға өзгертіліп, елдің жаңа образы ретінде қалыптасты. 2019 жылы қала Нұр-Сұлтан атауын алды, бұл Елбасының мемлекет құрылысына қосқан ерен еңбегін мойындау және құрметтеу болды. Қала бүгінгі таңда жаңа экономикалық және саяси орталық ретінде еліміздің беделін арттырып келеді.

9. Қазақстандағы ірі реформалар және жүзеге асуы (1991–2021)

1991 жылдан бастап Қазақстанда бірнеше ірі реформалар іске асырылды. Олар саяси жүйені тұрақтандыру, экономиканы әртараптандыру, құқықтық негіздерді қалыптастыру мен әлеуметтік реформаларды қамтиды. Бұл реформалар елдің дамуына жаңа серпін беріп, қоғамның барлық саласына оң әсерін тигізді. Реформалар арқылы Қазақстан халықаралық қауымдастықта сенімді мемлекет ретінде танылды.

10. Қазақстан халықаралық ұйымдарда

1992 жылы Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болды және 2010 жылы ЕҚЫҰ төрағалығын абыроймен атқарды, бұл еліміздің халықаралық аренадағы рөлін арттырды. Сонымен қатар, Қазақстан Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына кіріп, ядролық қаруды таратпау бағытында Семей полигонын жауып, тұрақты бейбіт саясат ұстанымын көрсетті. Бұл қадамдар елдің әлемдік қауымдастықпен ынтымақтастығын нығайтуына септігін тигізді.

11. Тұңғыш Президент күнін атап өту дәстүрлері

Тұңғыш Президент күні әр жылы 1 желтоқсан күні кең көлемде атап өтіледі. Бұл шаралар тарихи-танымдық, мерекелік сипатпен өтеді, мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар қатысады. Мереке күндері Елбасы еңбегін еске алу, патриоттық іс-шаралар өткізу, жастарға арналған білім беру бағдарламалары ұйымдастырылады. Осы салтанаттар ел бірлігін нығайтып, тарихи сананы арттыруға бағытталған.

12. Елбасының жастарға айтқан маңызды үндеулері

Нұрсұлтан Назарбаев жастардың білім алуына, шығармашылық қабілетін дамытуына ерекше көңіл бөлді. Ол жас ұрпаққа еліміздің болашағы олардың қолында екенін үнемі айтып отыратын. Елбасының үндеулері жастарды жауапкершілікке, отансүйгіштікке және кәсіпкерлік рухты дамытуға үндеді. Бұл жастардың бойында патриотизм мен ұлттық рухты қалыптастыруда маңызды роль атқарды.

13. Мерекенің қоғамдағы орны мен мәдени әсері

Тұңғыш Президент Күні ұлттық патриотизмді дәріптеуде маңызды рөл ойнайды, халықты ортақ мақсатқа біріктіреді. Мереке жастарда елге деген сүйіспеншілікті оятады, олардың азаматтық санасын қалыптастырады. Елбасының қызметі арқылы тарих сабақтары және тәуелсіздік құндылықтары түсіндіріліп, мәдени мұра ретінде қадірленеді. Сонымен бірге бұл күн мемлекеттік институттарға сенім артып, әлеуметтік тұрақтылыққа негіз болады.

14. Көшбасшылықтың ел дамуына кезең-кезеңімен әсері

Тәуелсіз Қазақстанның даму сатылары көшбасшылық арқылы айқын көрініс тапты. Алғашқы кезеңде елдегі тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету басты міндет болды. Кейін экономикалық өсім мен әлеуметтік реформалар жүзеге асырылып, халықаралық аренада орнықты бедел қалыптасты. Соңғы сатыларда инновациялық даму мен қоғамдағы өзгерістерге бейімделу бағыттары іске асырылды. Бұл процестер елдің ұзақ мерзімді өркендеуінің негізін қалады.

15. Балалар мен жасөспірімдерге арналған іс-шаралар

Тұңғыш Президент Күнін мерекелеу кезінде балалар мен жасөспірімдерге бағытталған түрлі мәдени-ағартушылық және спорттық іс-шаралар ұйымдастырылады. Бұл іс-шаралар бойында тарихи-танымдық ойындар, шығармашылық конкурстар, спорттық жарыстар өтеді. Мақсат — жас ұрпаққа елдің тарихын ұғындыру, патриоттық рухты ояту және дене тәрбиесіне мән беру арқылы олардың жан-жақты дамуын қамтамасыз ету.

16. Елбасыға арналған ескерткіштер мен мемориалдық кешендер

Қазақ елінің әр аймағында Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың құрметіне қойылған жүздеген ескерткіштер мен бюсттер бар. Бұл нысандар тек Қазақстанның бас қалаларында ғана емес, облыстар мен кенттерде де үлкен құрметпен сақталады. Әрбір осындай ескерткіш Елбасының елді біріктіру мен даму жолындағы орнының маңыздылығын көрсетеді. Мемориалдық кешендер Елбасының қоғамдық қызметін, оның елдің тәуелсіздігін нығайтуға қосқан үлесін дәріптеуге бағытталған. Мысалы, Мәскеу, Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларындағы кешендер тарих пен мәдениеттің үйлесімділігін бейнелейді. Бұл мәдени, тарихи және қоғамдық маңызы зор орындар еліміздің болашағы үшін жауапкершілік пен құрмет сезімін тәрбиелейді.

17. Тұңғыш Президент Қоры: білім мен ғылымға қолдау

Тұңғыш Президент Қоры – еліміздің жастарға, білім мен ғылымға деген ерекше назарын көрсететін маңызды ұйым. Қор білім саласындағы дарынды жастарға гранттар мен стипендиялар тағайындап, оларға үздік білім алуға мүмкіндік береді. Бұл бастама талантты жасөспірімдерді анықтап, олардың әлеуетін барынша дамытуға бағытталған. Сонымен қатар, ғылыми жобаларға қаржылық қолдау көрсету арқылы қор инновациялық зерттеулер мен технологиялар дамуына серпін береді. Әлеуметтік жобалар да ерекше назарда; олар қоғамның өзекті мәселелерін шешуге үлес қосады. Жастарға арналған тренингтер мен бағдарламалар олардың жеке және кәсіби жетістіктеріне жол ашады, бұл қордың болашақ көшбасшыларды дайындаудағы рөлін арттырады.

18. Нұрсұлтан Назарбаевқа берілген халықаралық марапаттар

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық аренада да жоғары бағаланған тұлға. БҰҰ-ның бейбітшілік медалімен марапатталуы оның әлемдік қауымдастыққа бейбітшілік пен тұрақтылық орнатуға қосқан зор үлесін мойындағаны. Бұл марапат елдің сыртқы саясатының негізін қалыптастырып, халықаралық ынтымақтастықтың дамуына іргетас болды. Сонымен бірге, Ресей, Түркия және Оңтүстік Корея сияқты елдердің жоғары мемлекеттік наградалары да Елбасының бірнеше мемлекетпен достық қарым-қатынастар орнатуындағы жетекші рөлін көрсетеді. Бұл марапаттар оның дипломатиялық шеберлігі мен жаһандық саясаттағы беделінің дәлелі.

19. Тұңғыш Президент Күніңің қазіргі қоғамдағы маңызы

Тұңғыш Президент күні еліміздің әр өңірінде кеңінен атап өтіледі, және оның маңызы күннен-күнге артып келеді. Қазақстан Ұлттық статистика бюросының дерегінше, жыл сайын 1,2 миллион адам бұл мерекені ерекше ықыласпен атап өтеді. Әсіресе жастар арасында бұл күн патриоттық сезімді жаңғыртып, еліміздің келешегіне деген сенім мен жауапкершілікті арттыратын маңызды оқиға ретінде танылып отыр. Тұңғыш Президент Күні – бұл еліміздің тәуелсіздігі мен бірлігін нығайтатын, жас ұрпаққа көшбасшылық пен елжандылық туралы сабақ беретін ерекше мәртебелі күн.

20. Қорытынды: Ел бірлігі мен көшбасшылық сабақтары

Тұңғыш Президент күні – Қазақстанның ұлттық даму тарихындағы маңызды мереке. Ол тек өткенді еске алу емес, сондай-ақ бірлік пен жаңа жетістіктерге ұмтылыстың символы. Бұл күн жастарды патриотизм мен жауапкершілікке тәрбиелеп, олардың еліміздің болашағына сеніммен қарауына жол ашады. Елбасының көшбасшылығы мен елімізді дамытудағы кемеңгерлігі патриоттық ұғымдарды нығайтып, қоғамды біріктіруге септігін тигізеді. Осылайша, бұл мереке – еліміздің өркендеуіндегі маңызды кезең мен жаңа белестерге жетудің белгісі болып табылады.

Дереккөздер

Назарбаев Н.А. Ел тағдыры — менің тағдырым. Алматы: Атамұра, 2018.

Қазақстанның Тарихы: Мемлекеттік рәміздер және тәуелсіздік тарихы. Астана: Елорда баспасы, 2020.

ҚР Ұлттық статистика бюросы. Халық санағының қорытындылары, 2022.

Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты. (2023). Тұңғыш Президент Күні тарихы мен маңызы.

Омаров А.К. Қазақстанның халықаралық қатынастары. Алматы: ҚазҰУ, 2019.

Назарбаев Н.А. Қазақстанның тәуелсіздік дәуірі. Алматы, 2018.

Қазақстан Республикасының Ұлттық статистика бюросы. 2023 жылдық есеп.

Асанов, К. Мемориалдық кешендер тарихы мен мағынасы. Нұр-Сұлтан, 2020.

Тұңғыш Президент Қорының ресми материалдары. Алматы, 2022.

Қазақстан сыртқы істер министрлігі. Халықаралық марапаттар туралы баяндамалар, 2019.