Текст выступления:

Бейнелеу өнері сабағындағы қауіпсіздік ережелері
1. Бейнелеу өнері сабағында қауіпсіздік – Неліктен маңызды?

Қауіпсіздік оқушылардың денсаулығын сақтаудың негізі ғана емес, сонымен қатар шығармашылық процесінің тиімді өтуіне кепілдік береді. Сабақтың жайлы әрі қауіпсіз ортасында балалар өз ойларын еркін жеткізіп, өзін-өзі дамытуға мүмкіндік алады. Осылайша, қауіпсіз ортаның болуы – білім мен өнердің өсуінің бірден-бір шарты.

2. Қауіпсіздік ережелерін білу – шығармашылықтың бастауы

Қылқаламнан қайшыға дейінгі құралдарды дұрыс пайдалану оқушылардың жарақаттануын болдырмайды. Қауіпсіздік ережелері шығармашылық үдерістің табысты өтуінің негізі ретінде қызмет етеді. Алғашқы күннен бастап балаларға қауіпсіздік туралы түсінікті және жеңіл түрде түсіндіру оларды жауапкершілікке үйретеді және сабаққа деген қызығушылығын арттырады.

3. Сыныптағы дұрыс отыру ережелері

Сурет салу кезінде арқа мен қолдың дұрыс орналасуы өте маңызды. Біріншіден, партаға түзу отыру арқаның шаршауын азайтып, ұзақ уақыт бойы жұмыс істеуге жағдай жасайды. Екіншіден, жарықтың жеткілікті болуы көздің шаршауын азайтады және шығармашылық жұмысқа жақсы ықпал етеді. Осының нәтижесінде балалар ұзақ әрі өнімді жұмыс істей алады.

4. Жұмыс орнын таза ұстау

Таза және ұйымдастырылған жұмыс орны оқушыларға ыңғайлы әрі қауіпсіз орта қамтамасыз етеді. Сабақ басталғанға дейін қажетсіз қағаздарды және артық заттарды алып тастау қажет, себебі бұл уақытылы жоспарланған жұмыстарды жеңілдетеді. Құралдарды өз орындарында ұстау тәртіп пен тазалықты сақтауға септігін тигізеді, бұл оқу процесінің сапасын арттырады.

5. Қалам мен қылқаламды дұрыс пайдалану

Қалам мен қылқаламды қолданғаннан кейін арнайы ыдысқа қою құралдардың ұзақ уақыт қызмет етуін қамтамасыз етеді. Олар жоғалмай, бүлінбейді. Сонымен қатар, құралдарды дұрыс пайдалану өте маңызды: оларды айналдырып ойнамау және абайлап ұстау жарақат алу қаупін азайтады және қарындаштардың иірілуін болдырмайды.

6. Су мен бояумен жұмыс жасау

Су мен бояудың қауіпсіз қолданылуы шығармашылық процесінің маңызды бөлігі. Қажетті мөлшерде ғана су мен бояу алу төгілулердің алдын алады, бұл материалдарды үнемдеуге септігін тигізеді. Су немесе бояу үстелге төгілсе, мұғалімге жедел хабарлау қажет, бұл оқушыны қауіптен сақтауға және тез тазалауға көмектеседі.

7. Қайшы және өткір құралдарды ұқыпты пайдалану

Қайшыны немесе өткір құралдарды бір-біріне ұсынғанда абай болу керек. Қайшы ұшын өзіне емес, басқа жаққа қаратып беру жарақаттың алдын алады. Осындай құралдар тек мұғалімнің қадағалауымен қолданылуы тиіс, және олар әрқашан өз бағытында, қауіпсіз жерде сақталуы қажет. Бұл қауіпсіздіктің негізі болып табылады.

8. Желім қолданғандағы қауіпсіздік

Желімді пайдалану кезінде оны көп мөлшерде жағып жібермеу керек, бұл ысырапты алдын алады және жұмыс орнын таза ұстайды. Жұмыс аяқталғанда қолды сабынмен жақсылап жуады, себебі желім теріге немесе көзге тигенде денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Осы ережелерді ұстану қауіпсіздік пен гигиенаны сақтау мақсатында маңызды.

9. Түсті қарындаштар мен маркерлерді сақтау

Қарындаш пен маркерлерді қолданғаннан кейін олардың қақпағын мүлтіксіз жабу қажет, бұл бояудың кепуін болдырмайды. Сондай-ақ, қолданылған қарындаштар мен маркерлерді үстелде шашып тастамай жинау жұмыс орнын ұқыпты әрі қауіпсіз етеді. Осы тәртіп қауіпсіздікті сақтап, материалдардың ұзақ қызмет етуіне көмектеседі.

10. Әр түсті бояумен тәртіпті жұмыс істеу

Әр түске бөлек қылқалам немесе су қолданылған кезде түстер бір-бірімен араласпайды және бояу таза қалады. Бояу қалдықтары арнайы ыдыстарға құйылады, ал бояу құтысының қақпағы әрдайым жабық тұруы тиіс. Бұл құралдардың тозуын азайтып, олардың ұзақ қызмет етуін қамтамасыз етеді.

11. Киімді таза сақтау

Бейнелеу өнерімен айналысқанда арнаулы халат немесе алжапқыш кию киімнің бояудан зақымдануын азайтады және балаларды шығармашылыққа еркін ендіреді. Жұмыс аяқталғаннан кейін арнайы киімді шешіп, ілгішке ілу ұқыптылықтың көрінісі. Егер бояу төгілсе, оны тез жуу және мұғалімге хабарлау маңызды, бұл гигиена мен тәртіпті сақтау үшін қажет.

12. Сыныптағы қауіпсіздік белгілері

Сыныптағы қауіпсіздік белгілері қай құрал немесе әрекет қауіпті екенін нақты көрсетеді, бұл балаларға қауіпсіздік ережелерін есте сақтауға көмектеседі. Әр белгі нақты тәртіпті еске түсіріп, балаларды қауіпсіздікке қатысты жауапкершілігін арттырады. Белгілердің көзге көрінетін жерде орналасуы есте сақтау мен тәртіпті нығайтады.

13. Жарық пен ауа айналымын бақылау

Табиғи жарық көздің шаршауын азайтып, суретті анық көруге мүмкіндік береді, бұл шығармашылыққа жақсы әсер етеді. Жарықтың жеткілікті болуы оқушылардың көңіл-күйін көтеріп, сабаққа ынталандырады. Сонымен қатар, таза ауа сергектік пен көңіл-күйді жақсартуда маңызды рөл атқарады, сондықтан терезені және есікті ашып тұру ауа алмасуды қамтамасыз етеді.

14. Төтенше жағдайларда әрекет ету

Қауіпсіздік ережелеріне сай, бояу төгілген жағдайда дәйекті әрекет ету қажет: мұғалімге дереу хабарлау арқылы жағдайдың ушығуын болдырмау керек. Жарақат немесе өрт болғанда сабырлы түрде жедел көмек шақыру маңызды, бұл жағдаяттарды тиімді шешуге көмектеседі және өмір мен денсаулықты сақтауға бағытталған.

15. Ережелерді есте сақтау тәсілдері

Қауіпсіздік ережелерін балалардың есте сақтауын жеңілдету үшін пластикалық плакаттар мен суреттер пайдаланылады. Мұндай көрнекіліктер балалардың қызығушылығын арттырып, олардың қауіпсіздікке деген жауапкершілігін ұлғайтады. Сонымен қатар, ойын түрінде қайталау балалардың есте сақтау қабілетін күшейтіп, топтық ынтымақтастықты дамытуға ықпал етеді.

16. Ұжымдық жұмыстағы қауіпсіздік

Оқушылардың бірге жұмысы әрдайым ынтымақтастық пен әріптестікке негізделеді. Топ ішіндегі әрбір қатысушы өзін және өзгелерді қорғауға мұқият болуы тиіс. Мұндай қарым-қатынас тыныштық пен тәртіпті талап етеді, өйткені тек қана сенімді атмосферада ғана мақсатқа жетуге болады. Бір-біріңнің құқықтары мен заттарына құрметпен қарау – ұжымдық жұмыстың негізі. Мысалы, әрқайсысы өзіне тиесілі құралдарды дұрыс пайдалану арқылы достар арасындағы сенім нығаяды. Рұқсатсыз құралды қолданбай, әріптестердің келісімін алу – ұқыптылықтың және сыйластықтың айқын белгісі. Осы қағидаларды сақтау оқушылардың өз қауіпсіздігін ғана емес, топтағы үйлесімділікті арттырады.

17. Қағазбен қауіпсіз жұмыс істеу

Қағаз - күнделікті құралдардың бірі болуы мүмкін, бірақ оның дұрыс қолданылуы маңызды. Қағаздың өткір бұрыштарынан жарақат алу оқушылар үшін өте оңай. Сондықтан қағазды ұстап жатқанда, оның қауіпті шетін қас қарайтындай басқа жаққа бағыттау қажет. Бұл қарапайым ереже – қауіпсіз жұмыс істеудің алғашқы және маңызды қадамы. Сонымен қатар, сыныпта тазалықты сақтау да балалардың денсаулығын қорғауда шешуші рөл атқарады. Қағаз қалдықтарын дұрыс жинап, қоқыс жәшігіне тастауды бір сәтте үйрену керек. Бұл әдіс сыныптың тазалығы мен тәртібін сақтауға ғана емес, экологиялық мәдениетті дамытатын қарапайым амалдардың бірі. Әр қатарластарыңнан үйренуге ынталылық танытып, осындай шағын қауіпсіздік ережелерін ұстану – ұжымдық жауапкершіліктің белгісі.

18. Сабақ соңында жұмыс орнын жинау

Жұмыс орнын жинау – тәртіп пен қауіпсіздіктің маңызды бөлігі. Бірінші кезекте, барлық қолданылған құралдарды өз орындарына ретімен қою қажет. Бұл тек бақылаушылықты арттырып қана қоймай, келесі сабаққа дайындықты жеңілдетеді. Үстелдерді құрғақ шүберекпен сүрту құралдардың сырғып кетуінен немесе залалдануынан сақтайды. Екіншіден, қоқысты жинап тастау – жалпы сынып тазалығының бір бөлшегі. Әр оқушы өз орнын қарапайым үлгімен ұстаса, ортақ ортада тәртіп және ұқыптылық қалыптасады. Бұл қатарластарыңның жұмысына құрмет ретінде есептеледі және тек сабақтан кейін емес, күнделікті дағдыларға айналуы қажет. Осындай ұқыптылық әркімнің жауапкершілігін арттырып, сынып атмосферасын жайлы әрі қауіпсіз етеді.

19. Достық пен ұқыптылық — қауіпсіздіктің кепілі

Жақсы қарым-қатынас пен ұқыптылық сыныптағы қауіпсіздіктің өнімі бола алады. Бір-біріне көмек көрсету мәдениеті балалар арасындағы достықты нығайтып, құралдарды дұрыс пайдалану арқылы сенімді арттырады. Осы сенім аймағында балалар өздерін еркін және қорғауда сезінеді, бұл сабақтың сәтті өтуіне үлкен үлес қосады. Сонымен бірге ұйымшылдық пен жауапкершілік жарақат алу қаупін азайтады және ынтымақты қалыптастырады. Мұғаліммен және достармен жақсы байланыс орнату сыныптағы атмосфераны тыныш әрі көңілді етеді, бұл да оқушылардың шығармашылық қабілеттерін ашуға септігін тигізеді. Осылайша достық пен ұқыптылық оқуды ғана емес, қауіпсіздікті де қамтамасыз етеді.

20. Қауіпсіздік ережелерін сақтау – бақытты сабақ кепілі!

Қауіпсіздік ережелерін ұстану балаларға шығармашылық жұмысында еркіндік пен қуаныш сыйлайды. Тыныш әрі сенімді ортада жұмыс істеу әрбір оқушының іскерлігін арттырып, ұжымдық табысқа жетелейді. Бірлесе сақталған қауіпсіздік сыныптағы достық пен сабақтағы жетістіктердің басты негізі болып табылады. Бұл ережелерді сақтау – әрбір оқушының жеке міндеті және олардың ортақ игілігі үшін маңызды. Қауіпсіз ортада оқып-үйренген сайын білім алу процесі қызықты әрі пайдалы болмақ.

Дереккөздер

Абдуллин С.М. Психология және педагогика негіздері. – Алматы, 2018.

Иванов В.П. Детская безопасность в образовательной среде. – Москва, 2020.

Қазақ Бейнелеу өнері мұғалімдері қауымдастығы. Қауіпсіздік техникасы нұсқаулығы. – Нұр-Сұлтан, 2021.

Петрова Л.В. Методика преподавания изобразительного искусства в начальной школе. – Санкт-Петербург, 2019.

Сәдуақасова Г.Т. Балалар шығармашылығында қауіпсіздік негіздері. – Алматы, 2022.

Березина, Е. А. "Психология групповой безопасности в учебной среде". - Москва: Педагогика, 2017.

Жұбанов, Б. М. "Мектеп жасындағы балалардағы тәртіп пен ұқыптылықтың қалыптасуы". - Алматы: Білім, 2019.

Иванова, Т. П. "Безопасность и здоровье детей в образовательных учреждениях". - Санкт-Петербург: Здравоохранение, 2018.

Қасымова, Г. А. "Сыныптағы достықтың оқушылардың қауіпсіздігіне әсері". - Астана: Білім және Ғылым, 2020.

Сариев, А. О. "Ұжымдық жауапкершілік және оқытудағы қауіпсіздік ережелері". - Алматы: Педагогика, 2021.