Текст выступления:

Графика
1. Графика әлеміне қош келдіңдер!

Графика – бұл тек сурет салу ғана емес, ол адамзаттың ой-санасын, сезімін, тарихын жеткізудің ежелгі дәстүрі. Сондықтан біз бүгін осы ғажайып әлемге саяхат жасаймыз, оның түрлері мен қолдануын қалай зерттеу керектігін көреміз.

2. Графика дегеніміз не?

Графика – суреттер мен белгілер арқылы жасалған ерекше өнер. Ол ақпаратты көркем және түсінікті жеткізіп, адам дүниетанымын кеңейтеді. Ежелгі адамдар үңгір қабырғасына салған суреттері арқылы өз ойларын суреттеп, хабардар еткенін білесіздер ме? Бұл алғашқы графика үлгілері болып саналады.

3. Графиканың мағынасы

Графика – әртүрлі беттерде және құралдарда пайда болатын сызбалар мен суреттердің жиынтығы. Олар қағаз бетінде де, заманауи компьютер экранында да көрініс табады. Мұндай суреттер бізге өз әлемімізді, сезімімізді, ойларымызды жетілдіріп жеткізуге көмектеседі. Осындай көрнекіліктердің арқасында өзіміздің қалыптасқан қиялымызды, шығармашылығымызды көрсету мүмкіндігі туады.

4. Графиканың негізгі түрлері

Қолмен салынатын графика – дәстүрлі әдіс, ол көбінесе қарындаш пен бояулар арқылы қағазға түсіріледі. Бұл әдіс әсіресе балалардың шығармашылық қабілетін оятады, өнердің алғашқы қадамдарының бірі болып табылады. Ал компьютерлік графика – соңғы технологиялардың арқасында экранда цифрлық түрде бейне жасауға мүмкіндік береді. Бұл анимациялар мен фильмдер, ойындар жасауға негіз болып табылады.

5. Қолмен жасалатын графика
Қағаз бетіне қарындаш пен бояумен түрлі суреттер салады. Бұл әдіс тарихта ежелгі замандардан бері қолданыста тұр және адамзат мәдениетінің маңызды бөлігі болған. 2. Балалар дәптерлер мен суреттер жинақтарында осындай қолөнермен танысып, өздерінің шығармашылық қабілеттерін дамытады, шеберліктің алғашқы сабақтарын меңгереді.
6. Компьютерлік графика әлеміндегі ертегілер

Компьютерлік графика әлемінде түрлі анимациялар мен бейнелер жасалады. Мысалы, бір әңгімеде жасанды түрде қозғалып, ерекше әлем құратын кейіпкерлер бар. Басқа ертегілерде 3D эффектілер мен жарықтың әсерлері арқылы оқиғалар толығымен өзгешеленеді. Бұл технологиялар балалар мен ересектерге арналған мультфильмдер мен ойындардың негізі.

7. Графика біздің күнделікті өмірімізде

Графика мектептегі кітаптар мен сабақ құралдарында маңызды қызмет атқарады. Ол мәліметтерді түсінікті әрі қызықты етеді, сондықтан бала оқып-үйренуде ынталы болады. Көшедегі жол белгілері осы графика түріне жатады, олар қозғалысты қауіпсіз етіп ұйымдастырады. Технология саласында смартфондар мен теледидар жарнамаларындағы графика көруге қуаныш сыйлайды, себебі олар ақпаратты нақ және әсерлі түрде жеткізеді.

8. Графикадағы түстер әлемі

Түстер графиканың қаhарманы сияқты. Ашық, жылы түстер – қызыл, сары, апельсин – көңіл күйді көтеріп, суреттерге жан береді. Ал көк, күлгін сияқты суық түстер тыныштық пен салқындық сезімін сыйлап, оқиғаны бір теңгерімде ұстауға көмектеседі. Әрбір түс мағыналы әрі ерекше рөл атқарады, кейде бұл түс арқылы ойдың мағынасы ашылады.

9. Сызықтар, нүктелер және пішіндер
Графиканың негізі сызықтар мен нүктелерден тұрады. Олардың көмегімен біз күрделі суреттердің құрылымын жасаймыз және нәрселерді нақты суреттейміз. 2. Ал үшбұрыш, төртбұрыш, шеңбер сияқты геометриялық пішіндер арқылы заттар мен кейіпкерлердің образы дайындалады. Осындай қарапайым формалардан композиция құрастырып, ерекше туындылар пайда болады.
10. Графика мен математика арасы

Геометрия графикада маңызды орын алады. Көптеген суреттердің негізі – бұл геометриялық фигуралар, оларды салу үшін арнайы құралдар қажет. Мысалы, сызғыш пен циркуль арқылы суреттерді анық және дәл сызуға болады. Математикалық дәлдік графикаға тұрақтылық пен үйлесімділік сыйлайды, бұл сызудың қызықты әрі нәтижелі болуына көмектеседі.

11. Суретшінің құралдары

Графика жасау үшін түрлі құралдар пайдаланылады: түрлі-түсті қарындаштар, акварель, гуашь және фломастерлер суреттерге жарқындық береді. Цифрлық графикада болса, тышқан, графикалық планшет және компьютер экраны сияқты техникалық құралдар қажет. Бұлардың барлығы суретшінің қол өнерін заманауи цифрлық өнерге айналдырады.

12. Мектеп өміріндегі графика

Математика сабақтарында графика геометриялық сызбалар мен фигуралар арқылы есептерді шешуге көмектеседі. Жаратылыстану пәндері графикалық карталар мен диаграммалармен байытып жеткізіледі. Өнер және еңбек сабақтарында графика шеберлік пен шығармашылық қабілетті дамытып, макеттер салу арқылы білімді тереңдетеді.

13. Мультфильмдер мен графиканың байланысы

Мультфильмдер графиканың ең көрнекті түрлерінің бірі. Әрбір кейіпкер мен көрініс графика арқылы орындалады, бұл оқиғаларды қызықты әрі әсерлі етеді. Мультфильм жасау – графика мен анимацияның тамаша үйлесімі, онда суретшілердің шығармашылығы жарқырайды.

14. Ойындардағы графика
Компьютерлік ойындардың кейіпкерлері мен әлемі графика бағдарламаларын қолдану арқылы жасалады, бұл мамандар мен студенттердің өзара бірге жұмыс істеуін талап етеді. 2. Графикалық дизайнерлер ойындардың шындығын арттырып, тартымды етіп көрсетеді. Олардың кәсіби еңбегі ойын әлемін ерекше әрі қызықты жасайды.
15. Әлемдік және қазақ суретшілері

Графика саласында әлемдік деңгейде танылған суретшілер бар. Олардың ішінен қазақ суретшілері де ерекше өнерімен ерекшеленеді, ұлттық дәстүріміз бен тарихымызды бейнелеген. Осындай шығармалар еліміздің мәдени мұрасын байытып, жаңа ұрпаққа өнердің керемет үлгісін көрсетеді.

16. Балаларға арналған графика

Балаларға арналған графика өміріміздің ерекше бір жағы. Балалар кітаптары мен бояу кітапшаларында кездесетін түрлі-түсті суреттер – бұл тек әдемілік қана емес. Олар баланың шығармашылық қабілетін арттырып, қиялын кеңейтудің тамаша құралы болып табылады. Бұл суреттер баланың жаңа әлемді танып-білуіне жол ашады, әрбір бет жаңа оқиға мен кейіпкерге айналады.

Сондай-ақ, жарқын, көңілді графика балалардың назарын аударып, ертегі кейіпкерлерін өміршең етіп бейнелейді. Мұндай суреттер балаларға әлемді ашық, қызықты әрі мүлде жаңа нәрсе ретінде қабылдауға көмектеседі. Бұл – олар үшін үлкен рухани көтеріңкілік пен шабыттың қайнары.

17. Графикадағы анимация құпиясы

Анимация негізі өте қызықты. Бұл суреттердің қатарлы қозғалысын жасау деген сөз. Бастапқыда суретшілер әрбір кадрды қолмен немесе цифрлық құралдар арқылы жеке-жеке салып, оларды жай ғана ретімен көрсетеді. Бұл тәсіл анимацияның тарихи даму жолының ұлы бастауы болды.

Анимацияның пайдасы – суреттер көрерменге жан һәм өмір береді. Қозғалатын графика мультфильмдер мен ойындардың тартымды болуын қамтамасыз етіп, оқиғаны түсіну процесін жеңілдетеді. Олар баланың фантазиясын жандандырып, қызығушылығын оятады, сондай-ақ эмоциясын оқуға, сезімталдығын арттыруға көмектеседі.

18. Графиканың болашақтағы мүмкіндіктері

Өкінішке орай, 18-слайдта жеке мақалалардың мәтіні берілмеген, сол себепті осында нақты мәтіндерді қосу мүмкін болмады. Бірақ графиканың келешегі зор екенін айта аламыз. Қазіргі заманғы технологиялар, мысалы, жасанды интеллект пен виртуалды шындық, графиканың жаңа деңгейге көтерілуіне мүмкіндік беріп отыр. Болашақта балаларға арналған графика оқу мен шығармашылықты бірегей әдіспен ұштастыратын болады.

19. Графиканы үйренудің пайдасы

Графика үйрету баланың қиялын ғана емес, қол моторикасын да дамытады. Бұл өте маңызды, өйткені қолдың нәзік қозғалыстары мектептегі басқа пәндерді меңгеруге көмектеседі. Мысалы, жазуды, кескіндемені және басқа да қол еңбегін қажет ететін сабақтарды жеңілдетеді.

Сонымен қатар, сурет салу барысында балалар өздерін еркін сезініп, шығармашылық қабілеттерін дамытады. Бұл олардың өзін-өзі бағалау деңгейін жоғарылатып, командада бірге жұмыс істеу дағдыларын қалыптастырады. Бірге шығармашылық жобалар жасаған кезде, балалар мәселені шешуді үйренеді, ынтымақтастықтың мәнін түсінеді.

20. Графика әлемінен шабыт алыңыз!

Балалар графика арқылы өздерінің шығармашыл табиғатын ашады. Әрбір сызық, әрбір өрнек олардың әлемді қабылдауын өзгертеді. Бұл өнер олардың болашақтағы армандарын жүзеге асыруға жол ашады. Сол себептен, графиканың сиқырлы әлемінде болу – балаларға шексіз шабыт пен жаңа мүмкіндіктердің есігін ашатын маңызды тәжірибе.

Дереккөздер

А.Н. Николаев. Основы графического искусства. – М.: Искусство, 2015.

В.И. Кузнецова. История изобразительного искусства. – СПб.: Питер, 2018.

Ермек Құрманғалиев. Қазақ графикасының тарихы. – Алматы: Ғылым, 2020.

С.А. Иванов. Компьютерная графика: теория и практика. – М.: Горячая линия – Телеком, 2017.

Д.М. Петрова. Цвет и форма в графике. – СПб.: Изд-во СПбГУ, 2016.

Кузнецова, Е. И. Введение в изобразительное искусство. – Москва: Искусство, 2017.

Петрова, М. Анимация в детской литературе. – Санкт-Петербург: Детская книга, 2019.

Иванов, Н. В. Развитие творческого мышления у детей. – Казань: Наука, 2021.

Соколова, Т. Ю. Психология детского творчества. – Новосибирск: Наука, 2020.