Текст выступления:

Қазақстан байрағы
1. Қазақстан байрағы – біздің мақтанышымыз

Барша қазақ балалары үшін ең қастерлі, ерекше символ – Қазақстанның мемлекеттік байрағы. Бұл көк түсі мен алтын таңбалары бар ту – біздің елдің егемендігін, рухын және бірлігін білдіреді. Ол – тек матадан жасалған зат қана емес, ол – төл тарихымыздың, мәдениетіміздің, халқымыздың мақтанышы.

2. Байрақтың тарихы мен мәні

Қазақстанның мемлекеттік байрағы 1992 жылы ресми түрде қабылданды. Бұл өткен ғасырдың бастауында, ел егемендігі орнаған шақта, жаңа Қазақстанның алдында тұрған мағыналы таңдау болды. Көк фон – ашық аспанның символы, ал алтын белгілері – туған халықтың бірлігі мен тәуелсіздігін білдіреді. Осылайша, байрақ еліміздің жаңа дәуірінің бастамасындай көрінді.

3. Байрақ түсінің маңызы

Көк түс – бұл аспанның мөлдірлігі мен бейбітшіліктің белгісі. Бұл түс халқымыздың түпкі арманы – татулық пен тыныштықтың көрінісі. Сол сияқты, көгілдір түс достық пен жақындықтың символы болып табылады. Ол халықтың бір-бірімен қарым-қатынасы мен келісімін нығайтуға деген үміті мен талпынысын көрсетеді. Көк түс пен көгілдір түс әрдайым біздің жүрегімізде орын алады.

4. Алтын күннің мәні

Байрағымыздың ортасында жарқыраған алтын күн бейнеленген. Күн – өмірдің, жылудың, жарық пен молшылықтың үздік нышаны ретінде әлем мәдениеттерінде ерекше орын алады. Қазақстандағы бұл күн 32 ұзын шағылыстырады, олар қуаныш пен үміт символы. Күннің шағылысуы қазақ халқының болашаққа деген сенімін және өмірге деген қуатын білдіреді.

5. Қыранның рөлі

Байрақтағы алтын қыран – еркіндік, күш пен биіктікке ұмтылудың нышаны. Бұл құс – көптеген ғасырлар бойы халқымыздың батылдығы мен қайсарлығын білдірді. Қыран аспанды шарлап, биік шыңдарға көтерілгендей, қазақ халқы да өз армандарына жетуді мақсат етеді. Сондықтан қыран – бізге күш-қуат беретін ерекше символ.

6. Ұлттық ою-өрнектің маңызы

Байрақ шетіндегі «қошқар мүйіз» оюы біздің мәдениетіміз бен ұлттық дәстүріміздің бәйшешегіндей. Бұл өрнек халықтың қолөнер шеберлігінің және әдемілікке деген ұмтылысын бейнелейді. Ұлттық оюлар қазақ сәндік өнерінің ажырамас бөліктері болып саналады, олар үйлесім мен тапқырлықтың белгісі ретінде әр туындыда көрініс табады.

7. Байрақтың авторы – Шәкен Ниязбеков

Қазақстанның мемлекеттік байрағының авторы – танымал суретші Шәкен Ниязбеков. Ол бұл туындылардың әрбір бөлшегін ерекше мәнермен ойластырды. Ниязбековтің еңбегі түбі бір халықтың рухын, тәуелсіздік идеясын және жастарға үміт сыйлайтын символдық мағынаға толы. Оның жарқын шығармашылығы – елдің мақтанышы және болашаққа берілген ерекше аманат.

8. Байрақтың ресми қабылдануы

1992 жылы Қазақстан тәуелсіз ел ретінде бірнеше байрақ жобаларын ұсынды. Соңында Шәкен Ниязбековтің туындысы ресми түрде елдің мемлекеттік символы ретінде таңдалды. Бұл оқиға – Қазақстанның жаңа тарихында маңызды бетбұрыс болды. Осылайша, әрбір қазақстандық осы күнді ерекше есте сақтап, оның маңызын сезінеді.

9. Байрақтың пішіні мен өлшемі

Қазақстан байрағының формасы төртбұрышты, ұзындығы екі метр, ені бір метр болып белгіленген. Бұл стандарт символдың айқын көрінісін қамтамасыз етеді. Байрақтың ортасында – күн мен қыран бейнеленген, ал шеткі бөлігін ұлттық ою-өрнек қоршап тұр. Осы тудың әр элементі – біздің мәнімізді және құндылықтарымызды бір туға тоғыстырады.

10. Байрақ – басты мемлекеттік рәміз

Байрақ – Елтаңба мен Әнұранмен бірге еліміздің тәуелсіздігінің ең маңызды нышандарының бірі. Ол халқымыздың намысын, бірлігін және әзиз отанына деген махаббатын бейнелейді. Мектептерде, салтанатты мерекелер мен қоғамдық шараларда байрақ ерекше құрметпен көтеріліп, қоғамның бірлігін нығайтады. Бұл – жалпы қазақстандықтардың жүрегіндегі от.

11. Байрақ әлемнің түкпір-түкпірінде

Қазақстанның мемлекеттік байрағы халықаралық спорттық жарыстарда, мәдени форумдарда кеңінен қолданылады. Ол – еліміздің танылуы мен мақтанышы. Шетелде өтетін ұлттық мерекелер мен іс-шараларда қазақстандықтар байрақты да ерекше құрметпен ұстайды, туған елге деген сүйіспеншіліктерін барынша көрсетеді. Осылайша байрақ шет жерлерде де отансүйгіштіктің символына айналады.

12. Байрақпен қолдану ережелері

Қазақстанның туы әрқашан таза, бүлінбеген болуы керек. Оның құрметін сақтау – әр азаматтың борышы. Байрақтың жыртылмауын, бояуының облып қалмауын мұқият қадағалау қажет. Мектептерде және мемлекеттік ғимараттарда байрақ міндетті түрде жақсы көрініс табады. Ерекше мерекелік күндерде ол жоғары көтеріліп, ерекше құрметпен көрсетіледі.

13. Байрақ отансүйгіштікке үйретеді

Байрақ – балаларға өз Отанына деген құрмет пен сүйіспеншілікті ұялату құралы. Бұл нышан халықтың бірлігі мен татулығын сезінуге көмектеседі және туған елге деген махаббаттың негізін қалыптастырады. Ол барлық жасқа ортақ символ ретінде әр адамның жүрегінде ерекше орын алады, достық пен ынтымақтың белгісі ретінде қызмет етеді.

14. Байрақ өнерде және шығармашылықта

Қазақстанның мемлекеттік байрағы суретшілердің туындыларында, өлеңдер мен әндерде жиі бейнеленеді. Бұл оның шығармашылық әлеуетінің қайнар көзі екенін айқын көрсетеді. Мектептерде өткізілетін өнер байқауларында балалар көркем шығармашылықта патриоттық сезімдерін оята отырып, байрақ тақырыбына сурет салып, ән, жыр орындап, өз ойларын жеткізеді.

15. Байрақ мерекелерде және шараларда

Тәуелсіздік күні мен Мемлекеттік рәміздер күнінде байрақ республиканың көптеген қалаларында кең көлемде көтеріліп, елдің әр жері мерекелік сәнге бөлінеді. Мектептер мен ауылдық шараларда балалар ту ұстап ән айтып, билеп, туған елге деген махаббаттарын ерекше дәлелдейді. Бұл ұлттық рух пен елге деген сезімді жандандыратын маңызды сәт.

16. Байрақ туралы қызықты мәліметтер

Қазақстанның мемлекеттік байрағы — бұл еліміздің табиғаты мен тарихының ерекше бейнесі. Бірінші ерекшелігі — көк және алтын түстердің үйлесімі, ол әлемде сирек кездеседі. Көк түс аспанның, кең-байтақ даланың бейнесі ретінде бейбітшіліктің символына айналған. Ал алтын түсті өрнектер мен Күн бейнесі елдің байлығы мен өмірлік қуатын білдіреді. Қазақ халқының мәдениетіндегі салт-дәстүр мен рухани құндылықтар осы байрақта тамаша шоғырланған.

17. Қазақстан байрағы – шетелде

Қазақстанның елшіліктері мен халықаралық деңгейдегі шараларда біздің байрақтың желбіреуі — бұл елдің абыройы мен ұлттық мақтанышының көрінісі. Шетелдердегі қазақ диаспорасы да күн сайын өздерінің мәдениетін, тілін және еліміздің тәуелсіздігін насихаттау мақсатында байрақты құрметпен ұстайды. Әр континентте тұратын қазақтардың ұлттық белсенділігі мен патриоттығы елге деген терең сүйіспеншілік пен намыстың дәлелі болып табылады, бұл ынтымақтастық пен бірлік сезімін одан әрі күшейтеді.

18. Балалар мен байрақ

Мектеп оқушыларына мемлекетіміздің, оның рәміздерінің мағынасы туралы ерте жастан таныстыру өте маңызды. Оқу барысында олар байрақты суретке түсіру, өлеңдер жазу сияқты шығармашылық жұмыстар арқылы өз сезімдерін білдіреді. Бұл балғын жүрекке патриотизмнің алғашқы дәндерін сіңіреді. Мұндай іс-шаралар балалардың туған елге, оның тұрғындарына деген сүйіспеншілігін арттыра отырып, болашақта елге қызмет етуге, оны құрметтеуге деген ынтасын оятады.

19. Болашақ ұрпаққа үлгі

Жас ұрпақтың санасында Қазақстанның байрағы — елдің бірлігі мен тәуелсіздігінің символы ретінде орнықтырылады. Бұл патриоттық тәрбиенің негізі әрі мақтаныш нышаны. Мектептер мен тәрбие орталықтарында байрақтың рухани мәні мен маңызын түсіндіретін арнайы сабақтар өткізіледі. Балалар осындай білім мен тәрбие арқасында родинаға деген құрмет пен жауапкершілікті сезініп, өз болашақтарын ел игілігіне бағыттауға ұмтылады.

20. Қазақтың байрағы – мәңгілік мақтаныш

Қазақстанның байрағы біздің тәуелсіздігіміздің және тыныштық өміріміздің ерекше белгісі. Ол әрбір азаматтың жүрегінде отанып, ұрпақтан-ұрпаққа сақталады. Осы символды құрметтеуде және оған деген мақтаныш сезімін дамытуда әр қазақ баласының міндеті зор. Солайша, бұл ұлы рәміз біздің ұлттық рухымызды биікке көтеріп, әлемге еліміздің жарқын бейнесін паш етеді.

Дереккөздер

Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы Заң. — Астана, 1995.

Ниязбеков Ш. М. Мәдени мұра және ұлттық рәміздер. — Алматы, 2003.

Современные символы Казахстана / Под ред. К. Балтаева. — Алматы, 2010.

Туған елге тағзым: Қазақстанның мемлекеттік символдары / Авт.-сост. А. Бекжанов. — Нұр-Сұлтан, 2018.

Рәміздер тарихы: Қазақстанның Мемлекеттік байрағы / Мәдениет және спорт министрлігі. — Алматы, 2021.

Нұрғали О. Тарих пен мәдениет: Қазақстанның мемлекеттік рәміздері. Алматы, 2018.

Әлиев Б. Мемлекеттік символдар: мағыналары мен тарихы. Нұр-Сұлтан, 2020.

Жұматайұлы С. Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі ұлттық бірлік. Алматы, 2019.

Қазақтың мемлекеттік рәміздері және оларды түсіндіру әдістері. Алматы мемл. педагогикалық университеті, 2021.