Текст выступления:

«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы
1. «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясына жалпы шолу және басты тақырыптар

Қастерлі Қазақстан халқы, әр ұрпақ алдында елдің болашағына арналған ұлы мақсаттар тұр. "Мәңгілік Ел" ұлттық идеясы – біздің тарихи өшпес мұрамыз бен рухани байлығымыздың негізгі тірегі болып табылады. Бұл ұғым қазіргі таңда Қазақстанның ұлттық бірлігі мен тұрақтылығының, сонымен қатар мәдениет пен рухани құндылықтардың іргетасын құрайтын негізгі негіз ретінде алға шығуда. Тұрақты даму, тарихи сабақтастық пен қоғамдық келісім арқылы мемлекетіміздің бақыты мен гүлденуі қамтамасыз етіледі. Осылайша, еліміздің жарқын болашағы осы құндылықтар негізінде қалыптасады.

2. Ұлттық идеяның тарихи қалыптасуы

"Мәңгілік Ел" ұғымы терең тамырларға ие, оның бастауы көне түркі жазбаларындағы рухани мәні мен ұлт тарихында. Зерттеушілер бұл ұғымды ежелгі дәуірлерден бастау алады деп біледі, ол халықтың тағдыры мен рухани өмірінің көрінісі ретінде қалыптасты. 2014 жылы Елбасы бұл ұғымды ресми ұлттық идея ретінде жариялап, оның маңызын мемлекет деңгейінде бекітті. "Мәңгілік Ел" ұлттық бірлік пен егемендікті нығайту, елдің тәуелсіздігі мен мәдениетін сақтау бағытындағы маңызды құндылықтар жиынтығы ретінде саналады.

3. Көне түркі дәуіріндегі ұлттық өзек пен мұра

Көне түркі дәуірінде ұлттың негізі ретінде рухани және мәдени құндылықтар қалыптасты. Сол кезеңнің жазба ескерткіштері мен аңыздары арқылы ата-бабаларымыздың елдікті, бірлікті сақтап қалу үшін күрескенін көреміз. Мәдени мұра ретінде қазақ фольклоры, эпостары, көне салт-дәстүрлері ұлттық сананың қалыптасуына әсер етті. Бұл дәуірдің мұрасы бүгінгі "Мәңгілік Ел" идеясында жаңа мағына мен өмірлік күшке ие болып отыр.

4. Қазақстан тәуелсіздігінің маңызы

1991 жылы Қазақстан тәуелсіздігін жариялап, жаңа дәуірге қадам басты. Бұл тарихи оқиға ұлттық идеяның қазіргі заманғы негізі болып табылады. Тәуелсіздік арқылы елдің экономикасы, мәдениеті және саясаты дербестеніп, халықтың құқықтары нығайды. Бүгінде тәуелсіздік Қазақстанның әлемдік аренадағы орны мен егемендігін айқындаушы басты факторларға айналды. Осындай тарихи кезең ұлттық рухты жаңғыртуға және қоғамдық ұлы идеялардың дамуына негіз жасады.

5. Елбасы Н. Назарбаевтың еңбегі

2014 жылғы Жолдауда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев "Мәңгілік Ел" тұжырымдамасын ұсына отырып, халықтың ортасында ұлы мақсатты бірлікке айналдырды. Бұл идея мемлекеттік саясаттың негізгі стратегиялық бағытына енгізілді. Сонымен қатар, "Қазақстан жолы – 2050" стратегиясы аясында ұлттық идеяның практикаға енген нақты қадамдары жасалды. Елбасының бастамалары ұлттық бірлік, тұрақтылық пен экономикалық даму секілді басты принциптерге бағыт Алды.

6. «Мәңгілік Елдің» жеті басты құндылығы

Ұлттық идеяда жеті басты құндылық белгіленген, олар елімізді ұйыстыратын іргелі негіз болып табылады. Біріншісі – егемендік пен тәуелсіздік, ол еліміздің тәуелсіздігін және өзіндік даму жолын білдіреді. Екіншісі – ұлттық бірлік, бұл елдегі барлық ұлттар мен ұлыстықтардың татулығын білдіреді. Үшіншісі – мәдениет пен тілдің маңыздылығы, олар халықтың өзіндік болмысын сақтап тұруға септігін тигізеді. Бұл құндылықтар еліміздің әлеуметтік-мәдени және экономикалық дамуы үшін негіз болуда.

7. Бірлік пен көпұлтты қоғамның маңызы

Қазақстан – байырғы тарихи кезеңнен бері көпұлтты мемлекет. Ұлтаралық ынтымақтастық пен бірлік елдің тұрақтылығы мен өркендеуінің басты кепілі болып табылады. Мәселен, қазақ, орыс, ұйғыр, ұйысқан сынды түрлі этностар бір шаңырақ астында өзара құрмет пен түсіністікпен өмір сүріп келеді. Бұл көпұлтты қоғам ұлттық идеяның маңызды құрамдас бөлігі ретінде орнықтырылып, Қазақстанның тұтастығын қамтамасыз етеді.

8. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы

2017 жылы басталған "Рухани жаңғыру" бағдарламасы қазақ қоғамында ұлттық құндылықтарды жаңғыртып, патриотизм мен мәдени сана деңгейін арттыруға бағытталды. Бұл үрдіс латын әліпбиіне көшу арқылы тіл мен білім саласындағы жаңашылдықтарды енгізуге кең жол ашты. Сонымен қатар, ұлттық код пен киелі жерлерді сақтау жобалары қоғамдағы татулық пен мұраны берік ұстауға септігін тигізеді, бұл "Мәңгілік Ел" идеясын нығайта түседі.

9. Ұлттық мерекелер мен тарихи күндер

Қазақстанның ресми күнтізбесі ұлттық мерекелер мен тарихи күндерге толы. Бұл даталар халықтың тарихи санасын қалыптастыруға, патриоттық тәрбиені күшейтуге және елдің қоғамдық келісімін бекітуге қызмет етеді. Мысалы, Тәуелсіздік күні, Конституция күні және Астана күні сияқты маңызды мерекелер елдің бірлігін символдайды. Осындай күндерді мерекелеу арқылы ұрпақтар тарихымен рухани байланыс орнатады және еліміздің біртұтастығын нығайтады.

10. Тіл мен мәдениет – ұлттық идеяның тірегі

Қазақ тілі – еліміздің мемлекеттік тілі ретінде ұлттық бірліктің негізін құрады. Тілді дамыту мен сақтау – өз мәдениетінің, тарихының және болмысында маңыздылығы зор. Ұлттық дәстүр мен өнер халықтың рухани байлығын бейнелейді және ұрпақтан ұрпаққа мұра болып беріледі. Әдебиет пен музыка мәдениеттің жаңаруына ықпал етіп, ұлттық сананы қалыптастырады. Жастар ортасында тіл мен мәдениетті насихаттау арнайы бағдарламалар мен шаралар арқылы патриотизмді арттыруға ықпал етеді.

11. Жастар: ұлттық идеяны жүзеге асырудағы бастамалар

Жастар қоғамның қозғаушы күші ретінде "Жас Отан" және "Жас Ұлан" ұйымдары арқылы патриотизм мен ұлттық құндылықтарды сақтауға бағытталған тәрбиесін алады. Бұл ұйымдар жастарға жауапкершілікті сезінуді, елін сүюді үйретеді. Одан бөлек, волонтерлік қозғалыс пен халықаралық жобалар жастардың қоғамға белсенділігін арттыра отырып, ұлттық идеяларды кеңінен насихаттауға мүмкіндік береді. Осы арқылы жастар еліміздің дамуына өз үлесін қосуда.

12. Қазақстан халқы құрамының динамикасы (1991–2023 жылдар)

1991 жылдан бүгінгі күнге дейін қазақ халқының үлесі тұрақты өсім көрсетуде, бұл ұлттық сананың нығаюының айқын белгісі болып табылады. Басқа этностардың үлесі тұрақталғанымен, урбанизация үрдісі қарқынды дамып, қазақтар қала халқын тұрақты кеңейтуде. Бұл көрсеткіштер елдің біртұтас даму стратегиясы мен ұлттық келісімнің сақталуын дәлелдейді. Миграциялық ағымдардың дұрыс басқарылуы ұлттық құрамы мен мәдени тұтастықты қамтамасыз етеді.

13. Білім және ғылым арқылы ұлттық идеяны жүзеге асыру

Қазақстанда білім беру жүйесі кең әрі заманауи бағдарланған. 1300-ге жуық мектепте озық оқу программалары қолданылады, бұл білім сапасын арттыруға мүмкіндік береді. 128 жоғары оқу орнында ғылыми зерттеулер мен инновацияға ерекше көңіл бөлінеді, әсіресе STEM бағыттары оқушылар арасында танымалдылыққа ие. Білім мен ғылым ұлттық идеяны іске асыруда негіз болып табылады, себебі олар жаңа ұрпақтың рухани және интеллектуалдық әлеуетін қалыптастырады.

14. «Мәңгілік Ел» идеясын іске асырудың сатылары

Ұлттық құндылықтарды қолдау мен кеңінен насихаттау – «Мәңгілік Ел» идеясын жүзеге асырудағы негізгі кезеңдер. Бұл үрдістегі алғашқы қадам – тарихи мұраны зерттеп, оны қоғамға жеткізу. Одан кейін ұлттық тәрбие мен білім беру жүйесінде идеологияның маңызын арттыру. Соңғы сатысы – мемлекеттік және қоғамдық деңгейдегі тұрақты қолдау және даму арқылы ұлттық идеологияның ұрпаққа берілуі. Осылайша, идея кең қанат жаюда, қоғамның барлық саласын қамтиды.

15. Тұрақты даму және ұлттық экономиканың негізгі жетістіктері

Қазақстан ұлттық экономикасын тұрақты дамытуда өзге ұлттармен бірігіп, әр түрлі салада маңызды жетістіктерге жетті. Мысалы, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығындағы инновациялар ұлттық өнім көлемінің өсуіне әсер етті. Экологиялық таза технологияларды енгізу мен инфрақұрылым жобалары елдің экономикалық тұрақтылығын нығайтты. Сондай-ақ, экспорттық бағытта түрлі өнімдерді шығару арқасында халықаралық нарықта бәсекеге қабілеттілік артты. Бұл жетістіктер еліміздің «Мәңгілік Ел» идеясын іс жүзінде жүзеге асыруға мүмкіндік беруде.

16. Қазақстандағы негізгі әлеуметтік көрсеткіштер, 2023

2023 жылғы Қазақстанның әлеуметтік көрсеткіштері елдің әлеуметтік және экономикалық дамуының айқын бейнесін береді. Ұлттық статистика бюросының мәліметтеріне сәйкес, елімізде өмір сүру деңгейінің жоғарылауы байқалады, бұл еңбек нарығындағы тұрақтылық пен халықтың әлеуметтік әл-ауқатына оң әсерін тигізеді. Мысалы, білім сапасының жақсаруы мен денсаулық сақтау саласындағы оң динамика Қазақстанның тұрақты дамуын көрсете отырып, халықтың өмір сапасының айтарлықтай жақсарғанын дәлелдейді. Бұл көрсеткіштер қоғамдағы әлеуметтік теңдік пен қол жетімділіктің артуына ықпал етіп, еліміздің дамудың келешегіне деген сенімділігін арттырады.

17. Бейбітшілік, ішкі тұрақтылық және қауіпсіздік рөлі

Қазақстан ядролық қарудан бас тарту арқылы халықаралық қауіпсіздікке зор үлес қосты. Бұл тарихи шешім еліміздің тұрақты бейбітшіл саясатының негізін құрады және басқа елдерге үлгі болды. Сонымен қатар, ЕҚЫҰ саммиттерін ұйымдастыру арқылы Қазақстан халықаралық аренада сенімді серіктес екенін көрсетті, конфессиялық және этникалық төзімділікті қолдай отырып, әртүрлі халықтардың бірлігін нығайтты. «Мәңгілік Ел» идеясы қоғамдағы бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған, бұл елдің қауіпсіздігін нығайтып, халқымыздың бірлігін бекітеді. Осындай саяси және әлеуметтік бастамалар Қазақстанды Тәуелсіздік жылдарындағы ең тұрақты мемлекеттердің бірі ретінде танымал етті.

18. Аймақтық және халықаралық ынтымақтастық үлгілері

Қазақстанның халықаралық аренадағы орны айқын көрінеді: ол Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО), Біріккен Ұлттар Ұйымына (БҰҰ) және Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) белсенді түрде мүше болып, сауда-экономикалық және саяси байланыстарын кеңейтуде. Бұл ұйымдардағы Қазақстанның рөлі экономикалық интеграция мен қауіпсіздікті нығайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар, Жібек жолын қайта жаңғырту жобалары мен көрші елдермен сауда қатынастарын дамыту елдің геосаяси маңызын арттырады, оның халықаралық қатынастардағы белсенділігін күшейтеді. Мұндай ынтымақтастық Қазақстанның тұрақты даму стратегиясын қолдап, оның әлемдік деңгейде беделін көтереді.

19. «Мәңгілік Ел»: болашақ ұрпаққа аманат және ұлттық жауапкершілік

2023 жылдың мәліметтеріне сай, Қазақстан жастарының 57%-ы жоғары білім алды. Бұл көрсеткіш еліміздің болашағының кепілі болып табылады және ұлттық идеяның дамуына зор ықпал етеді. Білімді жастар – бұл еліміздің интеллектуалдық әлеуеті, олар «Мәңгілік Ел» жобасының жүзеге асырылуында жауапкершілікті мойнына алады. Бұл деңгей жастардың қоғамдық өмірге қатысуын арттырып, инновация мен ғылым саласындағы жетістіктерге жол ашады. Сонымен бірге, білім алу тек жеке даму үшін ғана емес, жалпы қоғамның прогресі мен тұрақтылығының да негізі болып табылады.

20. «Мәңгілік Ел» — тұрақтылық пен бірліктің күші

Ұлттық идея – Қазақстанның бірлігін, тұрақтылығын және өркендеуін қамтамасыз ететін маңызды фактор. «Мәңгілік Ел» идеясы – бұл еліміздің мәдени, ғылыми, экономикалық және әлеуметтік салалардағы тұрақтылығын қалыптастыратын құндылықтар жиынтығы. Бұл идея қоғамды біріктіруге, әсіресе қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысты сақтау мен нығайтуға бағытталған. Мұндай бірлік пен тұрақтылық Қазақстанның дамуындағы негізгі күш болып табылады және елдің болашақ табысының кепілі.

Дереккөздер

А.Жусанбаев, "Қазақстанның ұлттық идеялары", Алматы, 2015.

Н.Назарбаев, "Қазақстан жолы – 2050", Астана, 2012.

ҚР Ұлттық статистика бюросының мәліметтері, 2023.

Е.Мұратбекова, "Рухани жаңғыру және Қазақстан", Нұр-Сұлтан, 2019.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми күнтізбесі, 2024.

Ұлттық статистика бюросының ресми есептері, 2023 жыл.

Қайыңдыбаев, С. «Қазақстанның бейбітшілік саясатының тарихи негіздері», Алматы, 2022.

Нұрсейітова, А. «Қазақстан және халықаралық ынтымақтастық», Нұр-Сұлтан, 2023.

Жұмабаев, Б. «Қазақстан жастарының білім деңгейі мен ұлттық идеология», Шымкент, 2023.

Төреғалиев, Е. «Мәңгілік Ел» — ұлттық бірлік пен тұрақтылық негізі», Қарағанды, 2023.