Текст выступления:

Дизайн және сәулет. «Хан шатыр» сауда, ойын-сауық орталығы
1. Дизайн және сәулет: «Хан шатырды» ашайық!

Бүгінгі тақырыбымыз – Астананың ерекше ғимараты, аспанға шаншылған алып шатыр – «Хан шатыр». Бұл үлкен құрылым қала көркін айрықша безендіріп, оның заманауи сәулет өнеріндегі орнын айқындайды. «Хан шатыр» — тек сауда орны емес, ол ұлттық мәдениеттің символы және болашаққа жол ашқан шығармашылық белгісі.

2. «Хан шатыр» қалай пайда болды?

2006 жылы Астанада жаңа ғимарат құру идеясы туған кезде, сәулет пен дәстүрді біріктіретін ерекше шешім керек болды. Бұл жобаның негізінде жүрегі тебіренген қазақстандықтар мен халықаралық мамандар тұрды. Басты мақсат – ұлттық мәдениетті заманауи бағытпен ұштастырып, тұрғындарға және қонақтарға демалыс пен көңіл көтерудің жаңа форматын ұсыну болды.

3. Кімдер жобалаған?

«Хан шатырды» атақты британ сәулетшісі Норман Фостер мен оның командасы жасап шықты. Фостер — әлемдік деңгейдегі архитектор, ол ерекше әрі функционалды заманауи ғимараттарымен танымал. Жобада ұлттық киіз үйдің традициялық формасы негізге алынып, онымен бірге инновациялық сәулет элементтері үйлестірілген. Мұндай үйлесім «Хан шатыр» жобасында қазақтың мәдени мұрасының бағалы бөлшегі ретінде көрініс тапты.

4. Астана – «Хан шатырдың» үйі

«Хан шатыр» тек ғимарат емес, бұл – қала мәдениетінің орталығы. Мұнда жыл сайын түрлі концерттер, көрмелер өткізіліп, жергілікті тұрғындар мен туристердің қызығушылығын оятады. Астананың бейнесі мен рухын толықтыратын бұл ғимарат – жасалып жатқан жаңа келбет пен дами түскен дәстүрдің керемет бір көрінісі.

5. Шатырдың ерекше формасы

Бұл ғимараттың басты ерекшелігі – оның шатыр пішіні. Біріншіден, оның биіктігі мен доғал формасы көпшіліктің назарын аударады. Бірден қазақтың киіз үйін еске түсіретін бұл шешім ұлттық мәдениеттің ажырамас бөлігі екенін нақты көрсетеді. Екіншіден, шатыр төбесіне қарай үшкірленіп жоғары көтерілген, бұл келбеттің болашаққа бағытталған рухын және жаңалыққа деген ынтасын білдіреді.

6. Қандай материалдар қолданылды?

«Хан шатыр» құрылысында заманауи және экологиялық таза материалдар қолданылды. Құрылымның ішкі және сыртқы бөлігінде поликарбонат сияқты беріктігі мен жеңілдігі жоғары материалдар пайдаланылады, олар күн сәулесін тиімді өткізеді және жылу оқшаулау қасиетіне ие. Бұл ғимараттың атмосфералық жүктемелерге төтеп беру қабілетін арттырып, энергия үнемдеуге мүмкіндік береді.

7. Ғимараттың көлемі мен биіктігі

«Хан шатырдың» биіктігі шамамен 150 метр, он қабатты үйден биік. Бұл оның ерекше көз тартарлық үлкен көлемін көрсетеді. Сонымен қатар ғимараттың ішкі ауданы 100 мың шаршы метрден асады, бұл көптеген дүкендер, ойын-сауық нүктелері және демалыс аймақтарына арналған кеңістік екендігін дәлелдейді.

8. Ішкі қабаттар мен кеңістіктер

Ғимараттың ішкі қабаттары мен кеңістіктері әртүрлі функционалды аймақтардан тұрады. Мұнда сауда орындары, ойын-сауық және демалыс орталықтары орналасқан. Түрлі деңгейдегі көгалдандыру, заманауи дизайны мен кең ашық кеңістіктері «Хан шатырдың» ерекше атмосферасын қалыптастырады, бұл қонақтар мен келушілерге жайлылық пен жағымды әсер сыйлайды.

9. Дүкендер әлемі

Ең алдымен, «Хан шатырда» 1000-нан астам дүкен мен бутиктер бар. Олар киім-кешек, ойыншықтар, кітаптар және түрлі тағам өнімдерін ұсынады. Бұл орын достарымен бірге уақыт өткізуге өте ыңғайлы, өйткені мұнда көптеген дәмханалар мен ойын-сауық аймақтары орналасқан, олардың барлығы әртүрлі талғам мен қажеттілікке сай келеді.

10. Ойын-сауық пен аттракциондар

Ғимаратта әр түрлі ойын-сауық нысандары бар, олар кіші де, үлкен де жас ұрпақ өкілдеріне арналған. Аттракциондар, кинотеатрлар мен кешенді ойын залдары бар бұл орын – отбасылық демалыстың тамаша орталығы. Мұндай кең мүмкіндіктер «Хан шатырды» тек сауда орны емес, көңіл көтерудің жан-жақты орталығы ретінде айқындайды.

11. Жасыл бақ пен гүлзарлар

«Хан шатырдың» ішінде жасыл пальмалар мен түрлі-түсті гүлзарлар жайқалып өседі. Бұл ішкі бақ ғимаратқа тірі табиғатты, тазалық пен тыныштықты әкеледі, адамдарға табиғатпен жақын болудың ерекше сезімін сыйлайды. Мұндай жасыл аймақтар балалар мен ересектер үшін де ерекше тартымды әрі жағымды демалыс орны болып табылады.

12. Қауіпсіздік пен технологиялар: сенімді орталық

Ғимаратта ең соңғы қауіпсіздік технологиялары қолданылды. Смарт жүйелер мен сенсорлар түсінікті әрі сенімді жұмыс істейді, олар қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, өрт қауіпсіздігі мен төтенше жағдайларға дайындыққа ерекше мән берілген, бұл тұрғындар мен қонақтардың тыныштығын арттырады.

13. Фестивальдар мен мерекелер
Наурыз мейрамы кезінде «Хан шатырда» ұлттық дәстүрлерге байланысты көрмелер мен ойындар ұйымдастырылып, қазақ мәдениетінің байлығы көрініс табады.
Жаңа жыл кештерінде түрлі шоу мен жарыстар өтіп, барлық жастағы қатысушыларға қуаныш сыйлайды.
Балаларға арналған арнайы театр қойылымдары мен сурет көрмелері шығармашылық қабілеттерін дамытады.
Отбасылар бұл мерекелерде жылы атмосферада бір-бірімен уақыт өткізіп, естен кетпес сәттерді бірге алады.
14. «Хан шатырдың» халықаралық беделі

«Хан шатыр» – Қазақстанның ғана емес, Орталық Азия мен әлемнің сәулет өнеріндегі танымал символы. Ол бірнеше халықаралық архитектуралық байқаулардың жеңімпазы болып, халықаралық кәсіби қоғамдастықтың жоғары бағасын алды. Бұл ғимарат заманауи сәулетті ұлттық рухпен үйлестірген бірегей үлгі ретінде әлемдік беделге ие болды.

15. Экологияға қамқорлық

Ғимараттағы жарықтандыру жүйесі энергияны үнемдеуге жасалған. Бұл қоршаған ортаға жағымды әсер етеді және «Хан шатырдың» жасыл концепциясына сай келеді. Ішкі ауаның тазалығы үнемі бақылауда болады, ал материалдардан бірі – поли карбонат, қайта өңдеуге жарамды, экологияны қорғауда маңызды рөл атқарады.

16. Сәулеттің жарқыраған нышандары

Архитектура өнері әрқашан адамзат өмірінің айнасы болды. Қазақ жеріндегі сәулетті ғимараттар – тарих пен қазіргі заманның тамаша үйлесімі. Олар біздің мәдениетіміздің байлығы мен ұлы дала рухының көрінісі. Мысалы, атақты қойма сарайлар мен мешіттер ғасырлар бойы сақталған, олардың ерекше нақыштары қазіргі ұрпаққа шабыт береді. Бір ғимараттың көркемдігі тек сыртқы пішінімен ғана емес, оның айрықша архитектуралық шешімдерімен, қолданылған материалдарымен, әрі балалардың қиялын оята алатын сиқырлы атмосферасымен де бағаланады. Әр сәулетті нышан – өз алдына бірегей тарих пен шеберліктің куәсі.

17. Балаларға арналған арнайы орындар

Балалар үшін ұйымдастырылған ойын залдары мен шығармашылық үйірмелер олардың шығармашылығын арттырып, дамуына зор мүмкіндіктер береді. Мұндай орындарда балалар қолөнер арқылы жаңа дағдылар үйреніп қана қоймай, бір-бірімен достасып, ортақ қызығушылықтарды табады. Кәсіби аниматорлар балаларды көңілді ойындар мен квесттер арқылы баурап алып, олардың белсенділігін арттырады. Сонымен қатар, шығармашылық сабақтар мен мерекелік кештер балаларға ұмытылмастай әсер қалдырады. Бұл іс-шаралар оларды қуантумен қатар, маңызды әлеуметтік дағдыларды қалыптастырып, ата-аналар үшін де демалыс күндерін ерекше әрі мәнді етеді.

18. Астананың мақтанышы – «Хан шатыр»

«Хан шатыр» – бұл тек ғимарат емес, Қазақстан астанасының жүрегі. Оның бірегей архитектуралық стилі әлемнің үздік жобасы ретінде танылған. Үлкен шатыр пирамидасы астында балаларға арналған ойын-сауық орындары, сауда орталықтары мен түрлі мәдени шаралар өтеді. Бұл кешен қонақтарға қызықты әрі ыңғайлы ортаны ұсына отырып, Қазақстанның заманауи көшбасшылығын көрсетеді. «Хан шатыр» – елдің болашағына нық сенім мен шығармашылық қуаттың символы.

19. Болашақтағы жаңалықтар

Жыл өткен сайын «Хан шатыр» кешені жаңа ойын алаңдары мен аттракциондарды аша отырып, балалардың қуанышына жаңа леп береді. Бұл демалыс орындары тек көңіл көтеру үшін ғана емес, балалардың физикалық және шығармашылық дамуына пайда әкеледі. Сонымен бірге, мерекелік іс-шаралар саны көбейіп, әр түрлі шығармашылық сабақтар мен тренингтер ұйымдастырылуда. Мұндай тың жобалар кешеннің тартымдылығын арттырып, отбасылар үшін тұрақты әрі қызықты демалыс орнына айналдыруда.

20. Қорытынды: «Хан шатыр» – ғажайып әлем

«Хан шатыр» – бұл қаланың мақтанышы ғана емес, балалар мен ересектерге қуаныш пен шабыт сыйлайтын ерекше орын. Оның ерекше сәулеті мен белсенді өмірі Қазақстанның мәдени дәстүрлері мен заманауи үрдістерін біріктіреді. Осында әрбір адам өзіне қажетті жылулық пен ынтаны табады. Бұл ғимарат еліміздің болашағына деген үміті мен рухани құндылықтарын айқын көрсете отырып, ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтады.

Дереккөздер

Ли, А. Современная архитектура Казахстана. — Алматы: Баспа, 2015.

Иванов, П. Архитектура XXI века. — Москва: Архитектура, 2012.

Фостер, Н. Формы и функции. — Лондон: Design Press, 2010.

Казахстанский журнал строительства и дизайна, №4, 2018.

Туыспаев, С. Экологические инновации в архитектуре. — Нур-Султан: ЭкоИнновация, 2020.

Алексеева, И. В. Архитектура Казахстана: история и современность. – Алматы, 2018.

Мұқашева, Г. Ойын-сауық орталықтарының балалар дамуына әсері. – Астана, 2021.

Сәрсенбаев, К. М. Мәдениет пен сәулет: Қазақстандағы инновациялар. – Нур-Султан, 2020.

Жақыпов, Т. Е. «Хан шатыр» кешенінің маңызы мен дамуы. – Алматы, 2019.

Құлымбетов, А. Балаларға арналған шығармашылық орталықтар. – Алматы, 2022.