Текст выступления:

Жануарлардың көлемді бейнесін жасаймыз
1. Жануарлардың көлемді бейнесі – қиял әлеміне саяхат

Бала кезімізде жануарлар бізге нағыз дос, қиялдың жандану көзі болып жатады. Бұл сабақта біз жануарларды үш өлшемді мүсіндеу деген керемет өнерге еніп, оларды қағаз, ермексаз және саз секілді материалдар арқылы жасаймыз. Осылайша, жануарлар жай ғана сурет емес, өмірге келетін тіршілік иелеріге айналады.

2. Художественный еңбек сабағы: Тақырыпқа қысқаша шолу

Бұл шығармашылық сағат 3-сынып оқушыларына арналған. Балалар түрлі материалдарды қолдана отырып, жануарларды көлемді етіп жасау техникасын үйренеді. Мұнда қағаздан бастап, саз бен ермексазға дейінгі материалдар арқылы mereka табиғат пен шығармашылықты қалай біріктіруге болатынын көреді.

3. Көлемді бейне дегеніміз не?

Көлемді бейне – бұл тек екі өлшемді сурет емес, нақты пішіні мен биіктігі бар үш өлшемді мүсін. Бұндай шығармалар жануарлардың тірі өмірін елестетеді. Ермексаз, саз немесе қағаз сияқты әртүрлі материалдардан мүсін жасау мүмкіндігі бар, әрі әр туындының өзіне тән ерекше құрылысы болады.

4. Неліктен жануарларды бейнелеу қызықты?

Жануарлардың бейнесін жасау шығармашылық қызығушылықты оятады. Олар бізге табиғаттың сұлулығын, тіршілік арнасын көрсетеді. Сондай-ақ, әр жануардың ерекше мінезі мен пішіні балалардың қиялын дамытатын таптырмас материалға айналады. Мысалы, ит пен мысықтың түрлі қозғалыстары немесе құстың ұшуы – мүсін жасауға шабыт береді.

5. Көлемді бейне үшін қажетті құралдар

Мүсін құру үшін ермексаз, саз, қағаз және түрлі-түсті картон пайдаланылады. Мұндай құралдар балалардың шығармашылығын арттыра отырып, фантазияны шексіз кеңейтеді. Қайшы, желім және түрлі-түсті қарындаштарды қолдана отырып, қарапайым әрі қауіпсіз құралдармен жұмыс істеу үйреніледі, оның ішінде дөңгелек ұшты қайшымен жұмыс қауіпсіздігі қамтамасыз етіледі.

6. Ермексазбен жануар құрастыру жолдары

Ермексаз баланың қолында жануарлардың көркем және нақты бейнесін қалыптастырады. Арнайы әдістер арқылы балалар арыстанның жалы мен мысықтың жұмсақ жүні сияқты ерекшеліктерін жасайды. Ермексаз мүсіндеудің жылдам және оңай әдістері бар, бұл балаларға тапсырманы қызықты әрі қолжетімді етеді.

7. Пішіндер мен түстердің маңызы

Жануардың бейнесін жасау үшін шар, сопақ, цилиндр, конус тәріздес пішіндер қолданылады, олар мүсінге тіршілік пен леп береді. Сонымен қатар, түстердің рөлі зор: әр түрлі реңктер жануарды әсемдеп, көңіл-күйін жеткізеді. Мысалы, қызыл-жасыл немесе сары-көк түстерінің үйлесімі бейненің тартымдылығын арттырады.

8. Қағаз бен картон мүмкіндіктері

Қағаз бен картон балаларға түрлі пішіндер мен көлемдегі жануарларды жасауға мол мүмкіндік береді. Қағаздың түрлері мен текстурасы шығармашылыққа шабыт қосады, ал картон тұрақтылық береді. Балалар оларды қиып, желімдеп, бояу арқылы жануарлардың өмірге жақын бейнесін қалыптастырады.

9. Саз балшыққа ерекше тоқталу

Саз бен балшық өте икемді материалдар, олар баланың қиялын еркін іске асыруға мүмкіндік береді. Ылғалды матамен қоршалған саз мүсіндері кеппей, ұзақ сақталады. Бұл материалдардан мысық пен қоян сияқты үй жануарларынан бастап жабайы жануарлардың балғын бейнесін жасауға болады.

10. Жануарлардың негізгі мүшелері

Барлық жануарлардың негізгі бөліктері бас, дене, аяқтар және құйрық болып табылады. Сонымен қатар кейде тұмсық немесе ұзын құлақ секілді ерекше мүшелер қосылады. Осы элементтердің әрқайсысы мүсіннің құрылымын анықтайды. Мысалы, түлкінің қиғаш көзі немесе кірпінің жапырақ тәрізді құлақтары мүсінге шынайы көрініс береді.

11. Үй мен жабайы жануарлар

Үй жануарлары, мысалы ит пен мысық, балаларға таныс әрі сүйкімді. Жабайы жануарлар, мысалы арыстан немесе түлкі, табиғаттың ерекше шеберлігі мен күшін көрсетеді. Бұл жануарларды мүсіндеу балаларға жануарлардың әртүрлілігін, табиғат сұлулығын түсінуге көмек көрсетеді.

12. Фигураны кезең-кезеңмен құрастыру

Алдымен жануардың негізгі мүшелері бөлек жасалады, олардың пішіні мен пропорциясы мұқият сақталады. Кейін осы бөлшектерді біріктіріп, желімдей отырып, мүсін толықтырылады. Әрі қарай, кішкентай детальдар мен әшекейлер қосылып, жануардың бейнесі өмірге келтіріледі.

13. Бейнеге өмірлік белгілер қосу

Мүсінге жануардың жеке ерекшелігін енгізу – маңызды кезең. Бұл көздің жарқырауы, жүннің құрылымы немесе мимика арқылы жасалады. Мәселен, арыстанның жалының әр түйіні немесе қоянның жасырынған құлағы – бәрі мүсінге шынайылық пен жан береді.

14. Үлгі: Ермексаздан арыстан жасау

Арыстанның басы мен денесін сары түспен жасарып, мүсінге күш-қуат береді. Оның аяқтары цилиндр тәрізді пішінде құрылады, бұл арыстанға тұрақтылық пен беделділік қосады. Қоңыр ермексаздан қалың жалын жасап, мұрын мен көзді қара түсте егжей-тегжейлі түрде бейнелейміз, осылайша үйлесімді әрі шынайы фигура пайда болады.

15. Үлгі: Қағаздан қоян жасау

Қағаздан жасалған қоян көлемді және серпімді болады. Оны қиып, желімдеу арқылы құрастырып, ерекше текстуралар мен өңдерді пиақтауға болады. Қоянның жұмсақ құлақтары мен қызғылт тұмсығы ерекше көңіл аудартады, бұл балаларға қолөнердің нәзіктігі мен өнерін үйретеді.

16. Түрлі материалдарды сәндеуде пайдалану

Қолөнерде мүсіндерді әртүрлі материалдармен безендіру шығармашылықтың ерекше қырын ашып көрсетеді. Мүсіннің бетіне мақта немесе мата қолданып, оған нәзіктік пен жұмсақтық әсерін қосу оңай. Мысалы, қоянның құлағына мақта жабыстыру оның нәзік әрі шынайы көрінуіне септігін тигізеді. Бұл тәсіл балалардың мүсіндерге деген қызығушылығын арттыра отырып, оларды заттың табиғи текстураларымен таныстырады. Сонымен қатар, арыстанның жалына жіп іліп, табиғи көрініс беру шығармашылыққа ерекше мән береді. Жіптің түрлі түстері мен сипаттары арқылы тек сурет емес, сонымен бірге мүсіндік құрылымды да ерекшелеуге болады. Бұл әдістер балаларға түрлі материалдардың қасиеттері мен үйлесімдерін тәжірибе жүзінде көріп-білуге мүмкіндік береді.

17. Топпен бірге бейне құрастырудың қызығы

Балақайлар топпен жұмыс істеген кезде, әрқайсысы өзінше ерекше идеяларымен бөліседі. Бірі қоянның жұмсақтығын, бірі арыстанның күш-қуатын бейнелеуге тырысады. Осындай бірлескен еңбекте әрқайсысы өз рөлін табады және бір-бірінің идеяларынан шабыт алады. Мысалы, бір топ бала әр түрлі түсті киімнен, мақтадан және жіптен пайдаланып, жануарлардың әр түрлі бөлшектерін жасап, бейнелеріне өмір береді. Бір қызығы, осындай бейне құрастыру барысында балаларда топтық ынтымақтастық және шығармашылық қабілеттер байқалады.

18. Балалар қиялы: Әркімнің өзінің жануары бар

Балалардың қиялы – шексіз кеңістік. Олар қызыл түсті піл немесе күлгін мысық сияқты ерекше және бояуы әр қилы жануарларды ойлап табады. Бұл олардың шығармашылығын дамытуға таптырмас мүмкіндік. Қиялындағы осындай ерекше тіршілік иелері балаларға өзіндік ерекшелік пен еркін ойлау қабілетін тәрбиелейді. Сонымен қатар, қанатты қасқыр секілді ерекше жануарларды жасау арқылы балалардың қолөнер шеберлігі мен қиялы бір мезгілде дамиды. Әрбір бала өз жануарында ерекше сипат пен қасиеттер беру арқылы олардың жанын сезінуді үйренеді.

19. Қауіпсіздік ережелерін сақтау қажет

Қолөнермен айналысу кезінде қауіпсіздік – ең маңызды талаптардың бірі. Жұмыс кезінде өткір заттарды аса сақтықпен қолдану қажет. Қайшы мен желім сияқты құралдарды пайдалану барысында әрқашан ересек адамның бақылауы мен көмегі қажет болады. Бұл тек балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, жұмыс сапасын да арттырады. Сондай-ақ, қолды таза ұстау және құрал-жабдықтарды дұрыс пайдалану балалардың денсаулығын қорғап қана қоймай, олардың жасаған туындыларының әдемілігіне де әсер етеді. Қауіпсіздік ережелеріне сәйкес болу – шығармашылық процестің ұтымды әрі ұқыпты жүруінің кепілі.

20. Жануарларды көлемді жасау – шығармашылыққа жол ашады

Көлемді жануарлар жасау сабақтары балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда маңызды рөл атқарады. Бұл сабақтар тек өнер туындыларын жасаумен шектелмей, балалардың қиялын, қол моторикасын және өз ойын жеткізу қабілетін арттырады. Әрбір жасалған жұмыс – болашақ өнер туындысының алғашқы қадамы болып табылады. Сондай-ақ, мұндай іс-шаралар балаларды бір-бірімен ынтымақтасуға үйретіп, олардың өнерге деген құштарлығын оятады, осылайша оларды шығармашылыққа шынайы қызығушылықпен баулиды.

Дереккөздер

Чепель В.И., "Жануарлардың көркем бейнесі в музейном и образовательном пространстве", 2020

Петрова А.Н., "Дети и изобразительное искусство: трехмерное моделирование", 2018

Козлова М.С., "Развитие творческих способностей у младших школьников через лепку", 2019

Гусева Т.В., "Методика работы с бумагой и картоном на уроках труда", 2021

Гусева Т.В. Детское художественное творчество: теория и практика. — М., 2018.

Иванов А.А. Искусство и развитие ребенка: исследования и методики. — СПб., 2020.

Петрова Е.С. Безопасность при работе с детскими материалами. — Екатеринбург, 2019.