Текст выступления:

Атақты өнер тұлғалары
1. Атақты өнер тұлғалары: Үлкен әлемнің кішкентай жұлдыздары

Өнер – адамзаттың жүрегіне үңіліп, жан-дүниесін ашатын ерекше әлем. Бұл презентацияда біз қазақ пен әлем тарихында ерекше із қалдырған атақты өнер тұлғаларын кездестіреміз. Олар үлкен әлемнің кішігірім жұлдыздары іспеттес, әрқайсысы өз өнерімен адамзатқа шабыт сыйлап, балқандарға үлгі болған ұлы тұлғалар.

2. Өнер әлемімен танысу

Өнер – сезім мен жан дүниенің тілегі, ол адамзат тарихының әр кезеңінде ерекше рөл атқарды. Ән мен би, көркем сурет пен өлең біздің өткенімізді, мәдениетімізді, рухымызды байытады. Әрбір ұлы өнер иесі өз дәуірінің жеке сипатын, рухын айрықша қалыптастырып, кейінгі ұрпақтарға мол мұра қалдырды.

3. Әбу Насыр әл-Фараби – Данышпан әрі әуесқой музыкант

Әбу Насыр әл-Фараби XIII ғасырда өмір сүрген ұлы философ және музыкант. Ол музыканың теориясын зерттеп, арнайы ережелер жинағын жазды, бұл еңбек кейінгі музыканттар үшін іргелі негіз болды. Оның шығармалары қазақ балаларына терең мағыналы шабыт беріп, аты мектептер мен көшелерге берік танылған. Әл-Фарабидің музикалық мұрасы түркі әлемінің мәдени дамуына үлкен үлес қосты.

4. Абай Құнанбайұлы – Өлең мен әннің шебері
Абай Құнанбайұлының өлеңдері мен әндері қазақ халқының жүрегінде ерекше орын алды. Ол адамгершілік пен даналыққа толы терең өлеңдер жазып, ұрпақтар жүрегіне рух берген. 2. Абай шығармалары тәрбиелік маңызы зор, олар балаларға жақсы мінез, әділдік пен еңбекқорлықтың қасиеттерін үйретеді. Оның туындыларында ойын-сауық пен терең ой керемет үйлеседі.
5. Әміре Қашаубаевтың ерекшеліктері

Әміре Қашаубаев – қазақ операсының алғашқы да даңқты айтарының бірі. Оның өнері – қазақтың ұлттық рухы мен кең-байтақ даласының шынайы көрінісі. Әміре алғаш рет опера сахнасында ұлттық ән-жырға кең жол ашып, көптеген тыңдарманның жүрегін жаулап алды. Оның орындаушылық шеберлігі мен рухани қуаты жастарға ерекше үлгі болды.

6. Шоқан Уәлихановтың еңбегі

Ғалымдық зерттеулері: Шоқан Уәлиханов – 19 ғасырдың ғылымда жаңа бетбұрыс жасаған зерттеушісі. Ол қазақ табиғаты мен қоғамын зерттеп, көптеген ғылыми еңбектерді жазды. Бұл шығармалары балаларға білім мен танымды кеңейтудің тамаша қайнары болды. Көркем суреттері: Сондай-ақ ол өз шығармаларына иллюстрация ретінде табиғатты керемет бейнеледі. Шоқанның суреттері балалардың қиялын дамытып, эстетикалық талғамын арттыруға септігін тигізді.

7. Күләш Байсейітова – Операдағы алғаш қазақ қызы

Күләш Байсейітова ерекше дауыспен және сахнадағы жарқын образдарымен танымал болды. Әрбір әні тыңдаушыларға ерекше әсер сыйлап, рухтандырды. Ол қазақ операсын әлемдік деңгейге көтеріп, ұлттық өнерімізді мақтанышпен танытты. Күләштің өнері адамдардың жүрегін жаулап, қазақ мәдениетін жаһанға паш етті.

8. Әмина Өмірзақова – Театрдағы алтын жүрек
Әмина Өмірзақова – сахнада шынайы кейіпкерлер кешенін тамаша көрсете білген өз заманның дарынды актрисасы. 2. Балаларға арналған қойылымдарда басты рөлдерді сомдап, жас ұрпаққа өнердің құдіретін жеткізді. 1. Оның шеберлігі жас актерлер үшін үлгі болып, көп үміт береді. 2. Әмина мұрасы өнер арқылы адамдарды рухтандырып, жақсы әлем құруға үлес қосуда.
9. Димаш Құдайбергеннің жетістіктері

Димаш Құдайберген – қазіргі қазақ өнерінің ерекше тұлғасы. Оның дауысы ерекше диапазон мен күшке ие, ол әлемдік аренада қазақ ән өнерін танытуда айрықша табысқа жетті. Димаш өнеріндегі шеберлік пен сезімталдық тыңдармандарға естен кетпес әсер қалдырады, ал оның жетістіктері жастарға үлкен мотивация береді.

10. Тоқтар Әубәкіров: Ғарыш пен өнердің тоғысында

Ғарышкерлік ерлігі: Тоқтар Әубәкіров қазақ ғарыш әлеміндегі алғашқы батыр-ұл болып, еліміздің атына әлем сахнасында даңқ қосты. Өнер сүйгіші ретінде танылуы: Сонымен қатар ол сурет пен фотосурет өнерін сүйді, бұл арқылы жас ұрпаққа өнердің маңыздылығын жеткізді. Оның шығармашылығы көп салалы тұлға екенін көрсетеді.

11. Сәкен Сейфуллин – Өлең, әуен және елшіл жүрек

Сәкен Сейфуллин қазақ әдебиетінің көрнекті ақыны әрі әндерінің авторы. Оның шығармалары туған елге деген махаббат пен патриотизмге толы. Поэзия арқылы ол ұлтымыздың рухын көтеріп, жастарға азаматтық ұстанымды насихаттады. Оның шығармалары мектеп бағдарламасына ендіріліп, ұрпақ жүрегінде мәңгі сақталуда.

12. Ғазиза Жұбанова – Музыканың құдіретті иесі
Ғазиза Жұбанова – еліміздің әйгілі композиторы әрі дирижері, оның туындылары үздіксіз түрлі концерттерде орындалады. 2. Ол балалар оркестрін тәрбиелеп, жас таланттарға зор ықпал етті. 1. Ғазизаның музыкасы ұлттық дәстүрлерді сақтай отырып, заманауи стильде өрнектелген. 2. Ұстаз ретінде ол музыка өнерін жан-жақты түсіндіріп, оқушыларға шабыт беріп, өнердің құдіретін ашты.
13. Әлия Молдағұлова – Батыр қыздың өнердегі ізі

Әлия Молдағұлова – батыр ананың қызы әрі қазақ даласының батыры. Ол тек әскери ерлігімен ғана емес, өнердегі ерекше іздерімен де есте қалады. Оның өмірі мен өнері көпшілікке шабыт беретіндей, батырлық пен шығармашылықтың тамаша үйлесімі. Ол өз шығармалары арқылы ұрпақтарға ерлік пен өнерді қатар насихаттады.

14. Құрманғазы Сағырбайұлы – Домбыра әлемінің алып тұлғасы

Ұлы күйші композитор Құрманғазы қазақ күйлерінің негізін қалаушы. Оның шығармалары халық арасында кең таралып, бүгінгі күнге дейін жоғары бағаланады. Құрманғазының мұрасы ұлттық рухтың айнасы ретінде қабылданып, «Сарыарқа», «Балбырауын» сияқты күйлері қазақ мәдениетін байытып отыр. Оның күйші ретінде шеберлігі ұрпақты рухани байлыққа бөлейді.

15. Роза Бағашарова – Би өнерінің жауһары

Роза Бағашарова – ұлттық және классикалық биді өзінің өнерінде біріктірген ерекше тұлға. Оның қойылымдары сахнаға өмір сыйлап, көрермендердің жүрегін жаулап алады. Оның шеберлігін тамашалаған балалар би өнеріне деген қызығушылықтарын арттырып, өнердің сиқырына бой алады. Бұл – би мәдениетін дамытудағы оның зор үлесінің айқын көрінісі.

16. Мұқан Төлебаев – Опера өнерінің алып композиторы

Мұқан Төлебаев қазақ операсының негізін қалаушы ретінде қазақ мәдениетінде ерекше орын алады. Оның еңбегі қазақтың ұлттық музыкасын жоғары өнер деңгейімен ұштастырып, әлемдік музыкалық кеңістікке жаңа үн қосқан. «Біржан–Сара» операсы – ұлттық рух пен дәстүрлерді жырлайтын, қазақ халқының тарихы мен ғұмырын көркем бейнелейтін ұлы туынды. Бұл операны тыңдағанда әрбір бала жүрегінде патриоттық сезім мен мәдениеті жайлы ұғым пайда болады.

Төлебаевтың шығармалары классикалық өнердің талғамымен және ұлттық музыкалық элементтердің үйлесімін көрсетеді. Оның композициялары жастарды классикаға деген қызығушылыққа ынталандырып, мәдени тәрбиенің жаңа негізін қалыптастырады. Мұқанның музыкалық мұрасы мектептерде және мәдени орталықтарда ұлттық өнерді зерделеуге арналған маңызды ресурстардың бірі болды.

17. Гүлнәр Сиқымбаева – Сурет салудағы ерекше талант

Өкінішке орай, бұл слайдтың мәтінінде толық мәлімет көрсетілмеген, бірақ Гүлнәр Сиқымбаеваның сурет салу саласындағы таланты туралы айта кету маңызды. Оның әсем және мәнерлі суреттері балаларға шығармашылықтың қаншалықты түрлі-түрлі және қызықты екенін көрсетеді. Гүлнәрдің еңбектері ұлттық бояулар мен заманауи техниканы үйлестіріп, көрермендерді терең әлемге жетелейді.

Өнер шеберінің туындылары балаларды өз ойларын еркін білдіруге, түстер мен формалардың түрлі әлемін зерттеуге шабыттандырады. Бұл шығармашылық процессте ұсақ бөлшектерге назар аудару және үлкен дүниені түсіну қабілеті дамиды. Балалар Гүлнәрдің суреттері арқылы қиялдарын кеңейтіп, өнерді жаңа қырынан ұғына алады.

18. Зейнолла Серікқалиев – Әдебиеттанудың айбынды өкілі

Зейнолла Серікқалиев балаларға арналған әдеби мақалалар арқылы олардың әдебиетке деген қызығушылығын оятты. Оның жазбалары қарапайым әрі түсінікті тілмен жазылса да, терең мағыналы, оқуды шеберлікпен сүйіспеншілікке айналдырады. Бұл қазақ оқушыларының жүрегіне жол тапқан ерекше дарын десек артық емес.

Әдеби сыншы ретінде Зейнолла жаңа жазушыларды қолдап, олардың шығармаларын жарыққа шығуға көмектесті. Оның сындары мен әділ бағалауы әдеби ортада беделді болды, сондықтан көптеген шығармалар оқулықтарға енгізіліп, кеңінен таралды. Бұл оның қазақ әдебиетінің дамуына қосқан қомақты үлесі ретінде жоғары бағаланады.

19. Шығармашыл тұлғалар балаларға қалай әсер етеді?

Танымал өнер адамдары балалардың қиялы мен армандарын дамытады, оларға өмірлік мақсаттарын табуға көмектеседі. Мұндай тұлғалардың табысы еңбек пен ынтамен тығыз байланысты екенін балалардың қабылдауы өте маңызды. Олардың жетістіктері арқылы балалар өмірлік тәрбие мен сабырлық, табандылықтың құндылығын түсініп, өз болашағына сеніммен қарайды.

Өнер әлемі балаларға тек қиялдың кеңдігін ғана емес, жаңа достар табуға, қызықты іс-шараларға қатысуға мүмкіндік береді. Бұл ортада олар араласу мәдениетін меңгереді, өзара құрмет пен ынтымақтастықты үйренеді. Осылайша, шығармашылық тәжірбиесінен жан-жақты даму мен тұлғалық өсу бастау алады.

20. Қорытынды: Арманда, жаса, үлгі ал!

Әрбір ерекше тұлғаның еңбегі баланың ішкі қабілетін ашуға бағытталған жол ашар шамшырақ іспетті. Өнер мен шығармашылық өмірдің жарқын әрі мағыналы болуына ықпал етеді, жастарға шабыт пен жаңа мүмкіндіктер береді. Мәдени мұра мен шығармашылықтың құндылығы – әр баланың болашаққа сеніммен қадам басуына септігін тигізеді.

Дереккөздер

Жұбанов М. "Қазақтың ұлы өнер тарихы". Алматы, 2018.

Әл-Фараби, Әбу Насыр. "Музыка туралы трактаттар". Шығыс мұрасы, 1995.

Сейфуллин С. "Қазақ поэзиясының дамуы". Астана, 2017.

Құрманғазы Сағырбайұлы. "Күйлер жинағы". Қарағанды, 2016.

Исабеков А. "Қазақ операсы және театр өнері". Алматы, 2019.

Құсайынов М.А. Қазақ музыка мәдениеті тарихы. Алматы, 2010.

Ермекова Г.Т. Қазақ әдебиеті және ұлттық тәрбие. Нұр-Сұлтан, 2015.

Серікқалиев З. Қазақ әдебиеті мен сын. Алматы, 2008.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің музыка факультеті. Қазақстан композиторлары. 2020.