Текст выступления:

Жаңажылдық шеберхана
1. Жаңажылдық шеберханаға қош келдіңдер!

Жаңа жыл — ежелгі заманнан бере келе жатқан, адамдарды біріктіріп, қуантып, жарық пен үміт сыйлайтын ерекше мереке. Бұл кеште отбасы мен достар жиналып, жылдық жетістіктерге қуанып, келер жылы үшін тілектер айтады. Мерекенің бай тарихы мен достық, шығармашылық мәні бүгінгі шеберханада біртіндеп ашылады.

2. Жаңа жыл — әлемнің ең қуанышты мерекесі

Әлемнің әр бұрышында жаңа жыл өзіндік дәстүрлерімен ерекшеленеді. Мысалы, Жапонияда «О-сёґацу» деп аталып, таза киім киіп ескі жылдың өкінішінен арылу рәсімдері өткізіледі. Испанияда жаңа жыл басталған сәтте 12 жүзім жеу арқылы сәттілік тіленеді. Әр халық мерекені өзінің тұрмыс-тіршілігіне сай атап, отбасылық құндылықтар мен достықты нығайтады. Бұл мереке балаларға мейірімділік пен қуаныш әкеледі, болашаққа деген үміт пен арманды арттырады.

3. Жаңа жылды қарсы алу дәстүрлері

Әр елдің жаңа жылды қарсы алу жолы ерекше. Мысалы, Ресейде үй тазалау дәстүрі бар, бұл өткен жылдың жаман нәрселерінен арылуға және жаңа жылды таза көңілмен қарсы алуға мүмкіндік береді. Италияда көне киімдерді киіп, сонымен қатар теріс нәрселерді өртеп жіберу салты бар, ол жаңа бастауларға жол ашады. Ал Қазақстанда шыршаны безендіру, дастархан дайындау мен құттықтау сөздерін айту – отбасы мүшелері арасындағы сүйіспеншілікті арттыратын маңызды дәстүрлер.

4. Шыршаның мерекедегі орны

Жаңа жылдық шырша – мерекенің символы ғана емес, ол жарық пен өмірдің белгісі болып табылады. Еуропада бұл дәстүр XVI ғасырда басталған, ал біздің елде XX ғасырдың басында кеңінен тараған. Шыршаға түрлі-түсті шамдар, ойыншықтар мен өз қолымен жасалған әшекейлер іледі. Бұл рәсім балалар мен үлкендердің мерекеге дайындық кезеңіндегі шығармашылығын оятады, бірге жұмыс жасау мен бірлік рухын арттырады.

5. Қар қалпақша: өз қолыңмен жаса

Қағаз, қайшы және жылтыр желім секілді қарапайым құралдарды пайдаланып, түрлі-түсті қағаздан қар қалпақшаларды жасап шығаруға болады. Бұл балаларға өз қолымен әдемі және ерекше әшекейлер жасауға мүмкіндік береді. Осы қар қалпақшаларды терезеге немесе шыршаға іліп, ерекше әрі жайлы мерекелік атмосфера тудыра аламыз. Мұндай шығармашылық жұмыстың балалардың қиялын дамытуға үлкен пайдасы бар.

6. Жаңа жылдық ашықхаттар

Бірінші қадам ретінде түрлі-түсті қағаз бен фломастерлерді қолданып, балалар ашықхаттарына әдемі суреттер салады, оларды желім арқылы қосымша элементтермен толықтырады. Келесі кезеңде дайын болған ашықхаттарды отбасы мүшелері мен достарға сыйлап, балалар мерекелік қуаныш пен мейірімділікті бөлісуді үйренеді. Осындай іс-шаралар мерекенің маңыздылығын түсінуге көмектеседі әрі балаларға әлеуметтік қарым-қатынас дағдыларын дамытып, жақсылыққа тәрбиелейді.

7. Мерекелік қар ұшқыны жасау оңай

Қағазды бірнеше рет бүктеп, қайшы немесе арнайы пышақ құралдары арқылы ою тәсілдерін қолдану арқылы ерекше қар ұшқындарын жасауға болады. Бұл процесс баланың зеректілігін және қол өнеріне деген қызығушылығын арттырады. Әртүрлі үлгідегі қар ұшқындарын бөлмеге ілсе, онда мерекелік көңіл күй артып, шығармашылық шеберлік нығаяды.

8. Жыл символының қолөнері

Жыл символы әр жылы өзгереді және оның суреті мен бейнесі түрлі қолөнер бұйымдарға бейнеленеді. Мысалы, ит жылы үшін дайындалған ойыншықтар, суреттер мен декорациялар ерекше мәнге ие. Мұндай қолөнерді жасау – балаларға мәдени дәстүрді түсініп, жылдардың ерекшеліктерін үйреніп, шығармашылық қабілеттерін дамытуға көмектеседі.

9. Мерекелік шамдар және гирляндия

Түрлі-түсті қағаздар мен жіпті пайдаланып, ұзын гирляндиялар дайындауға болады. Олар бөлмені әсемдеп, мерекелік атмосфераны арттыруға үлкен үлес қосады. Шамдарды жағу рәсімі үлкендердің бақылауымен жүргізілуі тиіс, бұл қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, баланың мерекелік шаттықпен қуана ғана қоймай, қауіпсіздікті де білуге үйренуіне септігін тигізеді.

10. Жаңажылдық тәттілер дайындау

Алдымен қарапайым рецепттер бойынша печенье мен торт пісіру басталады. Балалар жаңа жыл кейіпкерлерінің бейнесін жасап, печеньелерді сәндейді, бұл олардың шығармашылығын көрсетеді. Дәл осындай тәттілерді достарымен бірге бөлісу баланы достық пен татулықтың маңызын сезінуге үйретеді, мерекенің қуанышын арттырады.

11. Жаңа жылға арналған костюмдер

Балалар үшін қарша қыз, орман аңдары немесе Аяз Ата сынды танымал кейіпкерлердің жеңіл әрі ыңғайлы костюмдерін жасауға болады. Мұндай киімдер қозғалысты шектеусіз, балаларға еркіндік сыйлайды. Сонымен қатар, түрлі-түсті қағаздар мен маталардан маскалар, мүсіншелер және әшекейлер жасалып, мерекелік көріністі толықтырады. Бұл балалардың өзін-өзі танытуына және мерекелік көңіл күйді сезінуіне мүмкіндік береді.

12. Қызықты мерекелік ойындар

Жаңа жылды мерекелеуде ойындардың маңызы зор. Мысалы, дәстүрлі «Қарша қызды» табу немесе «Аяз Ата мен Ақшақар» рөлдерін ойнау балалардың қиялын дамытып, топтық ынтымақтастықты арттырады. Мұндай шаралар мерекенің көңілді әрі есте қаларлық болуын қамтамасыз етіп, балалардың шығармашылық қабілеттерін шыңдайды.

13. Тілектер ағашы – армандарды бөліс

Балалар қағазға жақсы тілектер мен арман-мақсаттарын жазып, арнайы дайындалған ағашқа іледі. Бұл қайталанбас дәстүр балалардың қиялы мен үмітін арттырып, топтағы қарым-қатынасты нығайтады. Сонымен қатар, көпшілік бірігіп армандарымен бөлісіп, бір-біріне жылы сөздер айтқанда, олардың эмоциялық әлемі байып, мерекенің маңыздылығы өзін көрсетеді.

14. Ән мен би – көңіліміз көтеріңкі

Ең алдымен балалар қазақтың ұлттық әндері мен әлем халықтарының жаңа жылға арналған әуендерін орындайды. Бұл ұлттық мәдени мұрамен танысып, оны бағалауға мүмкіндік береді. Кейін топ болып биленген кезде мерекелік көңіл күй толығымен оянады, балалар өздерін сенімді сезініп, ұжымдық шығармашылық рухы артады.

15. Сиқырлы ертегілер мен өлеңдер

Жаңа жылға арналған қысқа әрі қызықты ертегілер балалардың қиялын ұштап, тіл байлығын арттыруға көмектеседі. Бұл әңгімені тыңдау мен есте сақтау шығармашылыққа ынталандырады. Сондай-ақ, өлеңдер мен жұмбақтар мереке атмосферасын көтеріп, балалардың дыбыстық мәдениетін дамытып, топ ішіндегі ынтымақтастықты нығайтады.

16. Балалар шығармашылығын дамытуға арналған сурет салу

Балалар шығармашылығын дамыту — олардың қиялы мен ойлау қабілетін нығайтудың маңызды әдісі. Сурет салу арқылы балалар өздерінің сезімдері мен армандарын бейнелей алады, бұл олардың эмоционалдық дамуына да септігін тигізеді. Мысалы, табиғат тақырыбында салынған суреттерде ашық түстер мен ерекше пішіндер балалардың әлемді қалай қабылдайтынын көрсетеді. Сол сияқты, кейіпкерлерді бейнелеу балалардың әлеуметтік қатынастарға деген түсінігін артуына ықпал етеді. Бұл әдіс баланың шығармашылық потенциалын толық ашуға, оның логикалық ойлауы мен назар концентрациясын жақсартуға көмектеседі.

17. Отбасымен өткен жаңа жыл – бағасыз сәттер

Жаңа жыл мерекесі отбасы мүшелерін біріктіріп, жылы саяқатқа айналады. Осы күні әдетте барлық жанұя дастархан басында жиналып, анасының ерекше мерекелік тағамдарын татып көреді, бұл дәстүр ұзақ жылдар бойы жалғасып келеді. Мерекелік дастарханның ерекше дәмі отбасының бірлігі мен махаббатын нығайтады, тәтті дәмдер мен хош иістер жақындардың арасындағы жылы қарым-қатынастың символына айналады.

Сонымен қатар, жаңа жылдық салт-дәстүрлер отбасылық есте қаларлық сәттерге толы болады. Түрлі ойындар мен әдет-ғұрыптар, отбасылық фотоальбомға түсірілген суреттер мен видеолар арқылы бұл естеліктер жыл сайын жаңарып, сақталып отырады. Әр отбасының мерекеге қатысты өз ерекше мәдениеті мен дәстүрі бар, олар балалардың жан-жақты дамуына және отбасы құндылықтарын түсінуіне үлкен үлес қосады.

18. Жаңа жылдағы жақсылық дәстүрі

Бірінші кезекте, жаңа жыл мерекесінде балалар мен ересектер жақындарымен жылы лебіздерін бөліседі. Олар бір-біріне сыйлықтар сыйлап, мейірімділік пен достықтың мәнін қуаттайды. Бұл дәстүр адамның рухани байлығын арттырып, қоғамда мейірімділік пен қамқорлықты насихаттайтын маңызды құндылыққа айналады.

Екінші кезекте, мереке барысында әркім кішкентай жақсылық істерін жасауға ұмтылады. Бұл әрекеттер балаларды өзін қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауға, өзгелерге көмек көрсетуге үйретеді. Жақсылық жасау арқылы олардың жүрегінде ізгілік пен мейірімділік сезімі дамып, олар болашақта қоғамның белсенді әрі жанашыр мүшелеріне айналады.

19. Жаңажылдық шеберханада қауіпсіздік

Құралдарды дұрыс пайдалану өте маңызды. Қайшы, желім және ұсақ бөлшектермен жұмыс істегенде балаларын мұқият өлшем жасауға, қауіпсіздік техникасын қатаң ұстануға бағыттау қажет. Бұл әдістер балалардың жарақат алу қауіпін азайтып, шығармашылық процесін қауіпсіз әрі жағымды етеді.

Үлкендердің бақылауы мен арнайы қауіпсіздік ережелерін сақтау мекемеде ерекше маңызды. Әсіресе жаңа жылдық шеберхана секілді мерекелік шараларда қорғау шаралары жақсы ұйымдастырылған болуы тиіс. Үлкендердің қатысуы балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, олардың арқасында мерекенің жайдары әрі қауіпсіз атмосферасы қалыптасады. Мұндай жауапкершілік бәрімізге ортақ мерекенің сәтті өтуін қамтамасыз етеді.

20. Жаңажылдық шеберханада қуаныш пен шығармашылық

Жаңа жылдық шеберханада балалардың бірігіп жасаған қолөнер бұйымдары олардың арасындағы достық пен шығармашылықты нығайтады. Мұқият еңбектену арқылы балалар өздерінің қабілеттерінің маңызын түсініп, бір-бірінің жетістіктерін бағалап қуанады. Бұл мереке тек көңілді ғана емес, сонымен қатар бірлік пен мейірімділікке толы сәттерге айналады, баланың рухани дамуына зор серпін береді.

Дереккөздер

А. Нұрбаев. Қазақстандағы Жаңа жыл мерекесінің тарихы. Алматы, 2018.

Евгения Петелина. Новый год в разных культурах мира. Москва, 2017.

Диана Лебедева. Творческие мастерские для детей на праздники. Санкт-Петербург, 2019.

Научно-популярное издание «Этнография праздников». Том 12, 2020.

Нұрғазы, А.Ә. Баланың шығармашылығын дамыту жолдары. – Алматы: Білім, 2018.

Құдайбергенов, Т.О. Отбасылық дәстүрлердің тәрбиедегі рөлі. – Астана: Ұлттық университет баспасы, 2020.

Ибраев, М.Б. Жаңа жыл мейрамы: мәдени және әлеуметтік мәні. – Қаскелең: Шығыс, 2019.

Серікбаев, Р.Қ. Балалар шығармашылығы мен оның қауіпсіздігі. – Түркістан, 2021.

Шапкенов, Е.А. Мерекелік шараларда құндылықтар мен ата-ана бақылауы. – Семей: Шығыс Қазақстан, 2022.