Текст выступления:

Өнер дегеніміз не?
1. Өнер әлеміне қош келдіңіз!

Бүгін біз өнер әлеміне саяхат жасаймыз, онда қиял мен сезім арқылы әлемді танып-білу жолын бірге ашамыз. Өнер - бұл адам жанының айнасы, оның түпкі түні және адамзаттың тамаша мұрасы.

2. Өнердің бастауы мен маңызы

Ең алғаш адамдар үңгір қабырғасына сурет салып, өзінің сезімдерін, қорқынышты және қуанышты сәттерін білдірген екен. Сол кезден бастап өнер адамзат мәдениетінің маңызды бір бөлігіне айналды. Тарихты зерттегенде, біз ежелгі үңгір суреттерінен бастап қазіргі заманауи кескіндеме мен музыканың түрлеріне дейінгі ғасырлар бойы өнердің дамуын көре аламыз.

3. Өнердің мәні мен қызметі

Өнер - адамның ішкі көңілі мен қиялын бейнелейтін ерекше тіл. Бұл тіл арқылы адамдар бір-бірімен ой бөлісіп, өздерінің рухани дүниесіндегі сезімдерін жеткізеді. Әр адамның қиялы мен шығармашылығымен жасалған өнер туындылары жан дүниені байытып, өмірге ерекше мән мен әсемдік береді. Сол себепті өнер адамзат өмірінің мәні мен мәнерін тереңдетеді.

4. Өнердің әртүрлі түрлері

Өнердің көптеген түрлері бар, мысалы, кескіндеме, музыка, би, театр және әдебиет. Әрбір өнер түрі өзіндік ерекшелігімен адамның сезімін оятады. Мысалы, сурет өнері көзге көрінетін сұлулықты көрсетсе, музыка және би адам сезімін қозғалыспен жеткізеді. Театр сахна арқылы оқиға айтып, әдебиет сөз арқылы жүрекке жол табады.

5. Сурет өнері әлемі

Сурет өнері - бұл түстер әлемі, қайда әрбір бояу, әрбір сызық өзінің оқиғасын айтады. Жаңа туындыларды жасау арқылы суретшілер адамдарға таза өмірдің сұлулығын сездіреді. Әлемдегі ең ұлы суретшілердің, мысалы, Леонардо да Винчи мен Винсент Ван Гогтың шығармалары өздерінің түстерімен және бейнелерімен адам жүрегін баурап алады.

6. Музыка: көңілге ән салу

Домбыра мен қобыз қазақ мәдениетінің рухани символдары ретінде маңызды орынға ие. Бұл аспаптар арқылы халықтың тарихы мен дәстүрі сақталады, жаңа ұрпаққа жеткізіледі. Музыка - адамның көңіл-күйін көтеріп, оны шабыттандыратын құдіретті құрал. Балалар ән айтып, аспаптарда ойнау арқылы өздерін еркін сезінеді, бұл олардың шығармашылық қабілеттерін дамытады.

7. Би өнері: ырғақ пен дене үйлесімі

Би – рух пен дененің үйлесімі. Би арқылы адамдар сезімдерін, ойларын және тарихын қозғалыс арқылы жеткізеді. Қазақ халқының дәстүрлі билері оның мәдениеті мен табиғатын ашады. Би өнері адамдарды қуаныш пен өмірге деген құштарлыққа толтырады, ол дененің тілі, жүректің үні сияқты.

8. Театр дүниесі

Театр сахнасы - өмірдің кішкентай айнасы, онда әртістер өмірдің түрлі кейіпкерлерін сомдап, оқиғаларды көрерменге сездіреді. Мұхтар Әуезов театры еліміздегі ең көне және құрметті орындардың бірі, онда классикалық және қазіргі заманғы шығармалар көрсетіледі. Мұндай театрлар мәдениетті сақтап, оның дамуына зор үлес қосады.

9. Мүсін мен қолөнердің ғажайыптары

Мүсін өнері - қатты заттардан сәнді және мәнді пішіндерді жасау шеберлігі. Қазақ қолөнері - ұлттың дәстүрі мен өмір салтын бейнелейді. Бұл шығармашылық түрлері біздің ата-бабамыздың өнерінде жатқан терең мағыналар мен әдет-ғұрпын келешек ұрпаққа жеткізеді. Қолөнер бұйымдары мен мүсіндер халықтың тарихы мен мәдениетін сезінуге мүмкіндік береді.

10. Кино өнері мен мультфильмдердің әлемі

Кино - қазіргі заманның таңғажайып өнер түрі, ол өмірдің әртүрлі кезеңін, оқиғаларын және кейіпкерлерін көркем тілде жеткізеді. Қазақстанда алғашқы тарихи фильм ретінде «Амангелді» түсіріліп, ол ұлттық патриотизм мен тарихқа құрметті көрсетеді. Сонымен қатар, балаларға арналған мультфильмдер ерекше қызықты әрі тәрбиелік мәнге толы, бұл өнердің жаңа және маңызды түрі ретінде жас ұрпақты тәрбиелейді.

11. Әдебиет әлеміне саяхат

Әдебиет - сөз өнері, ол адамның ойы мен сезімін ең нәзік түрде жеткізуге мүмкіндік береді. Қазақ әдебиеті өзінде бай мифология мен халық аңыздарын сақтап, ұлтымыздың рухани әлемін ашады. Қаламгерлердің шығармалары арқылы біз тарихымызды, мәдениетімізді және өмір сүру мәнін терең түсінеміз.

12. Өнердің қуаты мен маңызы

Өнер адамның көңілін көтеріп, шабыт пен рухани азық береді. Ән айту, би билеу және сурет салу арқылы біз өмірге қуаныш қосамыз. Осылайша, әрбір адам өз әлемін аша алады. Сонымен бірге, өнерді бірге жасау ортақ бақытқа қол жеткізуге септігін тигізеді, достар мен туыстар бірлесіп шығармашылықпен айналысу арқылы өзара сүйіспеншілік пен ынтымақтастықты арттырады.

13. Қазақстандағы өнер мерекелері

Қазақстанда жыл сайын әртүрлі өнер мерекелері өткізіледі, олар халықтың шығармашылық қуатын көрсетуге және мәдени байланыстарды нығайтуға бағытталған. Мәселен, "Шабыт" фестивалі жастарға арналған танымал алаң болып табылады. Мұндай іс-шаралар біздің ұлттық мәдениетіміздің дамуына септігін тигізіп, елдің өнерін әлемге паш етеді.

14. Өнерге аяқ басу жолдары

Балалар мен жасөспірімдерге арналған сурет, музыка және би үйірмелері олардың қабілеттерін дамытып, шығармашылыққа баулиды. Бұл орталарда жаңа достар тауып, эмоциялық және әлеуметтік дағдылар қалыптасады. Сонымен қатар, арнайы өнер мектептері мен студиялар кәсіби мамандардың қолдауымен жас таланттарды жетілдіреді және түрлі өнер бағыттарын меңгеруге мүмкіндік береді.

15. Өнер: достықтың жолы

Өнер туындыларын жасау достық қарым-қатынасты нығайтады және адамдардың бір-біріне деген сыйластық сезімін арттырады. Бірге шығармашылықпен айналысу ортақ мақсатқа жетелейді, сондай-ақ көңілді әрі есте қаларлық сәттер сыйлайды. Осылайша, өнер адам арасына көпір болып, достықтың және шығармашылықтың жаңа көшбасшылары туады.

16. Балалар шығармашылығының қуаты

Балалар шығармашылығының маңыздылығын түсіну үшін олардың қиялына назар аудару керек. Қиял мен шығармашылық — баланың әлемді тануы мен өзін білдіру жолдары. Олар өз ойларын еркін жеткізе отырып, сурет салып, ертегілер ұйымдастырады, бұл олардың зияткерлік дамуына зор үлес қосады.

Тағы бір маңызды қасиет — шыдамдылық пен сенімділік. Қолөнер бұйымдарын жасаған кезде, балалар әрбір қадамын мұқият жоспарлап, өз жұмыстарын аяқтау үшін қажырлы еңбектенеді. Осындай жетістіктер оларға батылдық пен өз қабілетіне деген сенімділік сыйлайды. Бұл қасиеттер өмірдің басқа салаларында да жетістікке жетуге көмектеседі.

17. Табиғат өнердің бастауы

Өнер мен табиғат арасындағы байланыс ежелден келе жатыр. Табиғаттың түрлі түстері мен пішіндері өнерге шабыт береді. Мысалы, теңіз толқынының қозғалысы суретшілерге ерекше композициялар жасауға көмектеседі. Өсімдік жапырақтарының ұқыпты өрнегі қолөнер шеберлеріне жаңа дизайнерлік ойлар ұсынады. Табиғаттың бірыңғайлығы мен сан-қилы көріністері адам баласының шығармашылығына арналған шексіз кеңістік болып табылады.

Бұл түсінік балаларға да таныс болуы тиіс, өйткені олардың қиялы табиғатпен тығыз байланыста дамиды және олар дәл осы қоршаған ортадан шабыт алады.

18. Өнертапқыштық және қиял

Өнертапқыштық пен қиялдың күші өнер дамуына зор ықпал етті. Мысалы, фотоаппараттың ойлап табылуы көркемөнердің қалыптасуына жаңа мүмкіндік берді. Бұл құрал суретшілерге шынайы өмірді дәл суреттеуге және шығармашылық эксперименттер жасауға кең жол ашты. Теледидар секілді технологиялар көрермендердің өнерге деген қызығушылығын арттырып, мәдениеттің кеңінен таралуына септігін тигізді.

Сондай-ақ, қиял мен ізденіс өнерге шабыт беріп, жаңа идеялар тудырады. Жаңа технологиялар мен инновациялық тәсілдер шығармашылығымызды байыта түседі, кітап иллюстрациялары, анимация, театр сахналары сияқты салаларда жаңа мүмкіндіктер ашады.

19. Әлемге танымал өнер туындылары

Әлемдік мәдениетте белгілі өнер туындыларының әрқайсысы өзіндік тарихқа ие. Мысалы, Леонардо да Винчидің «Мона Лиза» бейнесі ғаламдық бейнелеу өнерінің символына айналды. Бұл сурет қайталанбас атмосфера мен күрделі эмоциялар арқылы көрерменді ерекше күйге бөлейді.

Тағы бір танымал шығарма – Ван Гогтың «Жұлдызды түн» картинасы, онда әсем түстер мен ерекше қозғалмалы кеңістік бейнеленген. Бұл туынды адамның ішкі сезімдері мен табиғаттың әсемдігін үйлестіре отырып, жалпы адамзатқа ерекше әсер қалдырады.

Осындай туындылар әлемнің өзге мәдениеттерімен тілдеседі, балаларға түрлі өнер мұрасын танып, бағалауға жол ашады.

20. Өнер әлеміне ашылған есік

Өнер – өмірдің қуаныш пен шабыт көзі. Балалар осы әлемге қадам басқанда, өздерін еркін сезініп, қиялын дамыта алады. Өнер оларды өмірге және өздерін тануға шабыттандырады. Бұл шығармашылыққа бастайтын жарқын әрі шексіз саяхат. Болашақта олар әлемдік өнерге өз үлестерін қосып, жаңа идеялар туындатады.

Дереккөздер

Нұрғалиев, Ө. Қ. Қазақ өнері: тарихы мен мәдениеті, Алматы, 2018.

Ахметов, Б. Қазақ музыка және билері, Нұр-Сұлтан, 2020.

Сүлейменова, А. Театр өнерінің дамуы Қазақстанда, Алматы, 2019.

Қуанышев, М. Қазақ сурет өнері және мүсін, Шымкент, 2017.

Ақберді, Д. Қазақстан кино өнері және мультфильмдері, Нұр-Сұлтан, 2021.

Гроссман В. "Психология творчества". – Москва, 2015.

Иванов А.П. "История мирового искусства". – Санкт-Петербург, 2018.

Камбарова Г.Т. "Развитие детской креативности в образовании". – Алматы, 2020.

Соловьёв М.В. "Технологии и искусство: взаимосвязь и развитие". – Москва, 2019.