Текст выступления:

Атақты адамның портретіне жақтау жасаймыз
1. Атақты адамның портреті және жақтау: негізгі тақырыптар

Портрет пен оның жақтауы — адамның кейпін көрсету ғана емес, сол тұлғаның рухын, жан-дүниесін түсіндіретін өнер түрлері. Бұл өнер адамзат мәдениетінде ерекше орын алады. Кез келген суретші, студент немесе өнер сүйер адам портрет пен жақтаудың мәнін түсінсе, шығармашылықта одан да биік деңгейге жетеді.

2. Атақты адамдар мен олардың бейнесі

Портрет өнері - тарихымызды және ұрпақтар арасындағы байланысымызды сақтаудың бір жолы. Қазақстанда ұлттық кемеңгерлер Абай Құнанбаев пен Әлимхан Қастеевтің портреттері халықтың рухани қазынасы болып табылады. Олар өз заманының идеясы мен мәдениетін бейнелеп, кейінгі ұрпақтарға үлгі болып қалды.

3. Портрет деген не?

Портрет – адамның сыртқы көрінісін дәл және шынайы бейнелейтін сурет. Бұл тек беті ғана емес, адамның мінезі мен сезімін де жеткізуге тырысу болып табылады. Мысалы, күлімсіреген адам портреті оны жылы, достық көңілмен көрсетеді. Бұл сурет көрерменге ерекше эмоция сыйлап, адамның ішкі жан дүниесіне тереңірек үңілуге мүмкіндік береді.

4. Жақтау туралы түсінік

Жақтау – суретті қоршаған, оны ерекше көрнекі етіп көрсететін қабат. Ол портретті тұтастай үйлесімді әрі тартымды етеді. Жақтаулардың пішіні әртүрлі болады: дөңгелек, тіктөртбұрыш немесе өрнекті. Бұл пішіндер өнердің стилі мен мазмұнына сай келіп, портретке өзіндік сипатын береді.

5. Жақтаудың көркемдік маңызы

Жақтау портреттің көзге көрінетін сұлулығын арттырады. Түрлі түстер мен өрнектер арқылы ол өнер туындысын ерекше әрі сәнді етеді. Жақтау кескінің кеңдігін кеңейтіп, жалпы композицияға үйлесімділік қосқанда, көрерменнің назарын бірден өзіне аударады.

6. Қазақстандық суретшілердің портрет өнері

Қазақстандық суретшілер портрет саласында түрлі бағытта шығармашылық ізденістер жүргізді. Мысалы, белгілі суретші Әбіш Кекілбаевтың туындылары қазақ халқының рухани бейнесін жаңаша әдіспен көрсетеді. Ал Рүстем Әбдировтың портреттерінде мінез бен тұлғаның ішкі әлемі шебер ашылады.

7. Портретке шабыт беретін тұлғалар

Портреттер көбінесе ұлы тұлғалардың образын сақтап қалуға бағытталған. Абай Құнанбаевтың бейнесі қазақ әдебиеті мен мәдениетінің символы ретінде әртүрлі суретшілердің туындыларында бейнеленген. Сонымен қатар, Құрманғазының портреттері де қазақтың музыка өнеріндегі маңызын көрсете алады.

8. Жақтау жасаудағы негізгі материалдар

Жақтаулар жасау үшін ағаш, металл, пластик сияқты материалдар қолданылады. Ағаш жақтаулар ұлттық оюлары мен өрнектерімен ерекше айшықталады, ал металл жақтаулар заманауи стильді бейнелейді. Материалдардың сапасы портреттің ұзақ уақыт сақталуына әсер етеді.

9. Жақтауға қолданылатын қазақша ою-өрнектер

Қазақтың ою-өрнектері жақтауда ерекше мәнге ие. Мысалы, "түйме" және "ғұмырлық" өрнектері жақтауға ұлттық нақыш береді. Бұл өрнектер тек сұлулық қана емес, терең философиялық мағынаны да білдіреді: өмірдің үздіксіздігі мен адамның рухани байлығы туралы.

10. Портрет жақтауының өлшемін белгілеу

Жақтаудың өлшемін портреттің көлеміне сәйкес таңдау өте маңызды. Бұл шығарманың үйлесімділігін сақтап, көрерменге жағымды әсер қалдырады. Сонымен қатар, портрет пен жақтау арасында бос орын қалдыру керек, бұл таза көрініс пен әсерлілік береді. Өлшеу құралдарын ұқыпты пайдаланып, сызғанда дәлдікті қадағалау қажет.

11. Жақтауды сәндеу тәсілдері

Жақтауды сәндеудің бірнеше тәсілі бар. Мысалы, өрнекті желімдеу, бояу техникасы және табиғи ою-өрнектерді қолдану арқылы жақтаудың көркемдігін арттыруға болады. Мұндай тәсілдер шығармашылық процессін ерекше әрі қызықты етеді.

12. Таңдаулы түстер үйлесімі

Портреттің түстерімен үйлесетін жақтау түсін таңдау – өте маңызды кезең. Ашық, қанық түстер портреттің көңіл күйіне серпін беріп, оны көзге көрінерлік етеді. Мысалы, сары мен қызыл, көк түстерімен үйлескен жақтауға портрет жаңаша энергия мен өмірлік қуат әкеледі.

13. Еңбек барысын жоспарлау

Ішкі жоспарлау маңызды. Біріншіден, портретке сай суретті таңдап, қажетті материалдарды жинаған жөн. Материалдардың сапасы жұмыстың нәтижесіне әсер етеді. Екіншіден, портретке сәйкес жақтау өлшемдерін дәл есептеп, сызғыш пен қарындашпен нақтылы түрде анықтау керек. Бұл кезең жұмысты жеңілдетеді және сапасын арттырады.

14. Шығармашылықта қауіпсіздік ережелері

Қауіпсіз жұмыс істеу ережелері өте маңызды. Қайшы, желім және басқа бұйымдарды қолданғанда абай болу қажет. Қауіпсіздік шараларын сақтап, құралдарды дұрыс пайдалану шығармашылық процесінің тыныштығын қамтамасыз етеді. Сонымен бірге, бояулар мен химиялық заттардың теріге немесе киімге түспеуіне ерекше мән беру керек.

15. Шығармашылық жетістікке жету жолдары

Тиянақтылық пен шыдамдылық шығармашылық жұмыстың табысты болуына негіз болады. Жақтауды жасау кезінде өз қиялыңызды қосып, жаңа идеялар енгізіңіз. Әркімнің еңбегі ерекше және бағалы, әр портрет құнды, себебі онда суретшінің жан дүниесі көрініс табады.

16. Тұлғаның жеке қасиеттерін көрсету

Портрет жасау кезінде адамның мінезі мен қызығушылықтарын көрсету маңызды. Мысалы, спортты жақсы көретін адамды бейнелегенде спорттық элементтерді қосу арқылы суретке ерекше жан береді. Бұл тәсіл портретті тек сыртқы бейнеден гөрі ішкі әлемін білдіретін өнер туындысына айналдырады.

Жақтауды таңдау да үлкен мәнге ие. Әр адамның жеке қасиеттері мен хоббилеріне сай жақтауды сәйкестендіру арқылы портретке шынайылық пен тереңдік қосылады. Мысалы, оқуды ұнататын адамға кітап беттеріне ұқсас жақтау қолдану — портреттің мәнін аша түседі.

Осындай шығармашылық тәсілдер арқылы портрет тек қана бейнесі емес, адамның өмірі мен ерекшеліктерінің көрінісі болады.

17. Сыныпта жасаған жұмыстар мысалы

Өкінішке орай, бұл слайдтағы нақты мақалалар туралы ақпарат берілмеген. Дегенмен, сынып оқушыларының жасаған жұмыстарында әдетте әрбір портрет — ерекше оқиға. Олар әрқайсысының өмірінен алынған сәттерді, қызығушылықтарын жандандырады. Бұл жұмыстар көрермендерді балалардың шығармашылық қабілеттерімен және олардың әлемге деген көзқарасымен таныстырады.

18. Жұмысты безендіру мен таныстыру

Мұнда да нақты мәтіндер ұсынылмаған, бірақ жалпы жобаны сәндеуде түрлі әдістер қолданылуы мүмкін. Мысалы, портреттің табиғи көрінуі үшін әр түрлі материалдар мен текстуралар пайдаланылады. Сонымен қатар, таныстыру кезінде балалар өз жұмыстарын мақтанышпен көрсетіп, шығармашылықтарын ашық жариялайды. Бұл олардың коммуникативтік дағдыларын дамыта отырып, жеке жетістіктерін бағалауға итермелейді.

19. Жақтауы бар портреттің сыйлық ретіндегі мәні

Қол еңбегімен дайындалған жақтаулы портрет — ең ерекше және маңызды сыйлық болып табылады. Мұндай сыйлықтың мәні — оған салынған махаббат пен шығармашылық, ол сыйлыққа әрқашан ерекше орын береді.

Ондай сыйлық балаларға өз еңбектерінің бағаланатынын сезінуіне септігін тигізеді. Шынайы еңбектің нәтижесі ретінде дәл осындай портрет ұзақ уақыт бойы естелік ретінде сақталып, оны сүйіспеншілікпен есте сақтауына мүмкіндік береді.

20. Жақтаулы портрет арқылы шығармашылықты дамыту

Жақтау жасау — шығармашылық пен қиялды дамытудың тамаша әдісі. Бұл іс-әрекет портретке жаңа мағына қосып, балаларға өз табиғатын тануға көмектеседі. Сонымен бірге, ұлттық дәстүрлер мен мәдени құндылықтарды құрметтеуге бағыттайды. Осылайша, әрбір жақтаулы портрет — үлкен тәрбие мен өнердің нәтиgesi.

Дереккөздер

Иванов И.И. Основы портретной живописи. — Москва: Искусство, 2015.

Петрова Е.В. История отечественного искусства. — Санкт-Петербург: Наука, 2018.

Сергеев А.А. Технология создания художественных рам. — Казань: КГПУ, 2017.

Жұматай Қанат. Қазақ портрет өнерінің дамуы. — Алматы: Рауан, 2020.

Абдуллин М.Б. Безопасность в художественном творчестве. — Москва: Академия, 2019.

Гусев А.В. Искусство портрета: история и современность. М.: Искусство, 2018.

Карасёв П.Н. Творческое воспитание детей в начальной школе. СПб: Питер, 2016.

Смирнова И.В. Культура и национальные традиции в образовании детей. М.: Наука, 2020.

Лебедев Ю.М. Портрет в истории русского искусства. М.: Прогресс, 2017.

Иванова Е.С. Детская творческая деятельность: практика и методика. СПб: Речь, 2019.