Текст выступления:

Қазақстан – 2030 стратегиясы – мемлекет дамуының жаңа кезеңi
1. Қазақстан – 2030 стратегиясына жалпы шолу және негізгі тақырыптар

Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы – елдің ұзақмерзімді мақсаттарын анықтап, экономикалық, әлеуметтік, және саяси салаларда тұрақты өсуді қамтамасыз етуге бағытталған стратегиялық құжат. Бұл стратегия тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан басталған қиындықтар мен реформалардың нәтижесінде қалыптасқан дамудың жаңа кезеңін бейнелейді.

2. Тәуелсіздік кезеңіндегі даму қажеттілігі

1991 жылы тәуелсіздік алған соң, Қазақстан күрделі экономикалық және саяси сынақтарға кезіккенін атап өту керек. Елдің жаңа жағдайға бейімделуі мен тұрақты даму жолын іздеуі дербес мемлекет ретіндегі стратегиялық бағыттарды әзірлеуді талап етті. Бұл кезеңде экономиканы жедел түрде жаңғырту және әлеуметтік-саяси тұрақтылықты қамтамасыз ету аса маңызды болды.

3. Қазақстан – 2030 мақсаттарының негізгі бағыттары

"Қазақстан – 2030" стратегиясы келесі негізгі бағыттарды қамтиды: Біріншіден, экономиканың диверсификациясы мен индустрияландыру. Екіншіден, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және мемлекетті нығайту. Үшіншіден, халықтың әл-ауқатын арттыру және білім беру жүйесін дамыту. Әр бағыт елдің дамуының тұрақтылығы мен халықаралық аренада бәсекеге қабілеттілігін арттыруға негізделген.

4. Ұлттық қауіпсіздіктің маңызды бағыттары

Тәуелсіздік кезеңінде мемлекеттік шекараларды заңдық тұрғыда бекіту – егемендікті нығайтудағы іргелі қадам болды. Бұл іс-шара елдің саяси тәуелділіктен толық жаппай шығуына серпін берді. Сонымен қатар, қорғаныс жүйесінің жаңартылуы халықаралық қауіп-қатерлерге қарсы заманауи құралдар мен технологияларды енгізуге мүмкіндік берді. Терроризммен күрес шаралары күшейтіліп, көрші мемлекеттермен келісімге келу арқылы қауіпсіздік саласында сенімді серіктестік орнатылды.

5. Экономикалық жаңғыру бағыттары

Индустрия мен кәсіпкерлікті дамыту елдің экономикалық құрылымын түбегейлі өзгертуге бағытталған стратегиялық міндет болды. Жергілікті өндіріс пен өңдеу салаларын қолдау экономиканың ішкі әлеуетін арттырумен қатар жұмыс орындарын көбейтті. Сондай-ақ, шетелдік инвестицияларды тарту арқылы инновациялық технологияларды енгізу жүзеге асырылып, экономиканың әртараптануы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етті.

6. Қазақстан экономикасының көрсеткіштерінің өзгерісі: 1997–2023

1997 жылдан бастап 2023 жылға дейінгі кезеңде Қазақстанның ЖІӨ көлемі тұрақты түрде өсіп келеді, бұл елдің экономикалық дамуының айқын дәлелі болып табылады. Осындай өсім ұлттық экономиканың тұрақты дамуын, инвестицияның жоғары деңгейде болуын және оңтайлы экономикалық саясаттың тиімділігін көрсетеді. Бұл өсім халықтың өмір сүру деңгейін арттырып, халықаралық нарықтағы позициямызды нығайтты.

7. Білім мен ғылым саласындағы ілгерілеулер

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанда білім беру жүйесі маңызды реформалардан өтті. ЖОО-лардың саны артты, білім сапасы жаһандық стандарттарға сәйкес қайта құрылды. Ғылым саласында инновациялық зерттеулер мен технологияларды дамытуға ерекше көңіл бөлінді. Бұл игіліктер ұрпақтың интеллектуалды әлеуетін арттыруға және елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға септігін тигізді.

8. Денсаулық сақтау саласындағы жетістіктер

Медицина саласында жаңа ауруханалар мен заманауи медициналық орталықтар ашылып, халыққа көрсетілетін қызмет сапасы айтарлықтай жақсарды. Ұлттық денсаулық сақтау бағдарламалары іске асырылып, орташа өмір сүру ұзақтығы артты. Бұл көрсеткіштер халықтың жалпы денсаулығының жақсаруына және әлеуметтік тұрақтылықтың нығаюына себепкер болды.

9. Инфрақұрылым және көлік саласының дамуы

Қазақстанда жаңа автокөлік және теміржол магистральдері салынып, ішкі және халықаралық қатынас жүйесі елеулі деңгейде жақсарды. Әуежайлар жаңарды, транзиттік мүмкіндіктер кеңейді, бұл сыртқы сауда мен экономикалық байланысты арттырып, елдің халықаралық аренадағы маңызын арттырды. Сондай-ақ, логистикалық жүйелердің тиімділігін арттыру арқылы тасымалдау жылдамдығы мен сапасы жақсарды. Бұл өзгерістер өңірлердің экономикалық потенциалын нығайтып, жаңа жұмыс орындарын ашты.

10. «Қазақстан – 2030» стратегиясының 7 басымды бағыты

Бұл стратегияда Қазақстанның тұрақты дамуы үшін жеті негізгі басымдық айқындалған. Олар: экономиканың әртараптандырылуы, әлеуметтік қамсыздандыруды күшейту, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, білім мен ғылымды жетілдіру, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, инфрақұрылымды дамыту және ұлтаралық татулықты нығайту. Барлық бағыттар бір-бірімен тығыз байланысты болып, елдің жан-жақты әрі тұрақты дамуына қызмет етеді.

11. Әлеуметтік реформалар және халықтың әл-ауқаты

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту басты міндет болды. Әлеуметтік реформалар нәтижесінде зейнетақы жүйесі жаңартылды, жұмыссыздық деңгейін төмендету бағытында шаралар қабылданды. Денсаулық сақтау мен білім жүйесіне инвестициялар көбейді. Жалпы алғанда, халықтың тұрмысы мен әл-ауқаты айтарлықтай жақсарды, бұл Қазақстанның дамуының маңызды көрсеткіші болып табылады.

12. Табиғи ресурстарды басқару және энергетика

Қазақстан мұнай, газ және уран салаларында стратегиялық жоспарлар жасап, өндіріске және экспортқа көзделген өсімді қамтамасыз етті. Бұл салалар елдің экономикалық өсімінің негізі болды. Энергетика инфрақұрылымы жаңартып, электр энергиясын өндіру қуаты артты. Бұл Қазақстанның энергетикалық держава ретінде дамуына және халықаралық нарықтағы орнын нығайтуға ықпал етті.

13. Ірі инвестициялық жобалардың әсері

Ірі инвесторлық жобалар өндіріс көлемінің ұлғаюына және жұмыс орындарының көбеюіне мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде әлеуметтік жағдайды жақсартып, халықтың өмір сапасының артуына септігін тигізді. Экспорттық көрсеткіштердің тұрақты өсуі экономиканың халықаралық нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігінің артқанын көрсетті. Мұндай жобалар елдің өндірістік әлеуетін күшейтіп, экономикалық дамудың негізі болды.

14. Ұлтаралық татулық пен тұрақтылық

Қазақстан халқы Ассамблеясы этносаралық келісім мен татулықты нығайтуда маңызды рөл атқарды. Елде 130-дан астам ұлт өкілдері бейбіт түрде бірлесіп өмір сүріп, өз мәдениетін дамытып келеді. Мемлекеттік саясатта толеранттылықты арттыру, ұлттар арасындағы диалогты қолдау және ықпалдастық шаралары басымдыққа ие болды. Бұл Қазақстанның әлеуметтік тұрақтылығының негізгі кепілі.

15. 1997 және 2023 жылдардағы негізгі даму көрсеткіштері

Қазақстанның 1997 жылғы және 2023 жылғы әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерін салыстыру елдің тұрақты және жан-жақты дамығанын айқындайды. Өнеркәсіптік өндіріс, экономикалық көрсеткіштер мен халықтың өмір сүру деңгейіндегі оң өзгерістер бұл деректерге сенімді дәлел бола алады. Бұл даму жолы елдің дамуына негізделген тиімді мемлекеттік саясат пен реформалардың нәтижесі.

16. Жасыл экономика және қоршаған ортаға үлес

Қазіргі таңда әлемнің алпауыт мемлекеттері мен дамушы елдері жасыл экономикаға ерекше көңіл бөлуде. 2023 жылы Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерінен алынатын электр энергиясының үлесі 35 пайызға жеткені маңызды жетістік болып саналады. Бұл көрсеткіш өткен жылдармен салыстырғанда айтарлықтай өсіп, табиғатты қорғау бағытындағы мемлекеттік саясаттың тиімділігін айғақтайды. Экология министрлігінің мәліметтеріне сәйкес, энергия көздерін жаңғыртатын технологиялардың енгізілуі атмосферадағы зиянды газдарды азайтып, климаттың өзгеруін бәсеңдетуде үлкен рөл атқаруда. Осыған байланысты, елімізде күн, жел және су энергиясын пайдалану көлемі ұлғайып, экологиялық таза өндіріс пен инновацияға инвестиция салу есебінен тұрақты даму жолында сенімді қадамдар жасалуда.

17. Қазақстанның халықаралық аренадағы рөлі

Қазақстан қазіргі уақытта халықаралық сахнада өз орны мен беделін нығайтуда. Ел аймақтық ынтымақтастықты дамытуға белсенді қатысып, Еуразиялық экономикалық одақ пен Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы сияқты ұйымдар арқылы саяси-экономикалық диалогты жетілдіруде. Сонымен қатар, Қазақстан БҰҰ-ның тұрақты даму мақсаттарына қолдау көрсетіп, климаттық өзгерістерге қарсы халықаралық келісімдерде жауапкершілікті азамат ретінде танылуда. Мұнай мен табиғи ресурстарға бай болуы оның әлемдік энергетикалық қауіпсіздікке қосқан үлесін арттыра түсті, сонымен қатар Қазақстанның бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау бағытындағы дипломатиялық бастамалары кеңінен танылуда.

18. Жастар және болашаққа бағытталған бағдарламалар

Қазақстанда жастарды дамытуға бағытталған түрлі бағдарламалар жүзеге асырылуда. 2020 жылдан бастап басталған білім беру реформалары жастарды цифрлық және инновациялық салаларға дайындау үстінде. Сонымен қатар, елде спорттық және мәдени іс-шараларды қолдау арқылы жас ұрпақтың әлеуетін арттыруға басымдық берілуде. Осындай бағыттардың бірі ретінде «Жастар жылына» арналған арнайы жобалар іске қосылып, білім беру, кәсіпкерлік және волонтерлік қызмет саласында жасампаздыққа жол ашылды. Бұл программалар жастар арасындағы көшбасшылық қасиеттерді дамытуға және олардың қоғамдағы белсенді рөлін нығайтуға ықпал етіп отыр.

19. Стратегияның жаңа кезеңдегі маңызы мен перспективасы

Қазақстанның мемлекеттік даму стратегиясының жаңа кезеңі Астана+ бағдарламасын іске қосуларымен және цифрландыруды кеңінен енгізумен ерекшеленеді. 2023 жылдан бастап цифрлы технологиялардың қолданысы мемлекеттік қызметтердің тиімділігін арттырып, халық пен билік арасындағы өзара әрекетті жеңілдетті. Сонымен қатар, жасыл экономикаға көшу саясаты экологияны қорғау және әлеуметтік даму саласындағы тұрақты өсімге бағытталды. Бұл бағытта экологиялық таза жобаларды жүзеге асыру мен әлеуметтік бағдарламаларды кеңейту арқылы экономиканың жаңа салаларын дамыту қолға алынды. Осындай шаралар Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.

20. «Қазақстан – 2030»: Тұрақты даму жолындағы сенімді қадам

«Қазақстан – 2030» стратегиясы елдің экономикалық және әлеуметтік әлеуетін арттыруда үлкен жетістіктерге жетті. Бұл бағдарлама елдің халықаралық аренадағы беделін нығайтып қана қоймай, ұлттық даму жолындағы маңызды қадам екенін дәлелдеді. Стратегияның жүзеге асырылуы арқылы тұрақты даму принциптері енгізіліп, халықтың өмір сапасын жақсарту бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Осылайша, «Қазақстан – 2030» ұлттық дамудың жарқын болашағын қамтамасыз ететін сенімді бағдарлама болып табылады.

Дереккөздер

Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми деректері, 2023.

Қазақстан Ұлттық статистика бюросы, 2023.

Қазақстан Ұлттық статистика агенттігі, 2023.

Ұлтаралық қатынастарды зерттеу орталығының баяндамалары, 2022.

Экономикалық даму министрлігінің жылдық есептері, 2023.

Экология министрлігінің есептері, 2023 жыл.

Қазақстан Республикасының халықаралық ынтымақтастық даму стратегиясы, 2022.

«Жастар саясаты: Қазақстандағы жаңа бағыттар», Қазақстан Ғылым академиясы, 2021.

«Цифрландыру және мемлекеттік қызметтер», Астана, 2023.

«Қазақстанның экономикалық даму жолдары», Алматы, 2022.