Текст выступления:

Өнер
1. Өнер әлеміне қош келдіңіздер!

Құрметті тыңдаушылар, өнер дегеніміз — бұл адам сезімдерінің айнасы, қиял мен шығармашылықтың керемет мекені. Ол әркімнің жан дүниесін баурап алады және шексіз дүниеге есік ашады. Осы үлкен әлемге енді ғана алғашқы қадамымызды бастаймыз.

2. Өнердің тарихы мен мәні

Өнер адамзат тарихымен бірге өрбіген, мәңгілік және жарасымды серік ретінде өміріміздің ажырамас бөлігі болды. Ежелгі заманнан бері өнер мәдениетті сақтап, әр халықтың өзіндік даралығын көрсетіп келеді. Ол қарапайым күнделікті өмірімізді жарқыратып, әсем де мәнерлі түрде жеткізеді, біздің өткеніміз бен болашағымызды байланыстырады.

3. Өнердің түрлі қырлары

Өнердің түрлері сан алуан: сурет салу, музыка, би, театр және тағы басқа. Әрқайсысы өзіне тән ерекше тілде сезімдерді жеткізіп, көрерменге рухани байлық сыйлайды. Мысалы, сурет салу түс пен форманың үйлесімі арқылы өмірдің әр сәтін бейнелейді, ал музыка жүректің үнімен үндеседі.

4. Музыка әлемінің сиқыры

Музыка адам жанын тербететін құдіретті тіл. Адамзат тарихында түрлі халықтар өздерінің ерекше музыкалық аспаптарын жасап, бірегей әуендер дүниеге әкелді. Ән мен күй адамды жеңілдетіп, қуаныш пен қайғыны жеткізеді. Музыка әлемінде сезім мен ой эмоциялар арқылы шырқау шегіне жетеді.

5. Би – қимыл мен шаттықтың тілі

Би – бұл дене қозғалыстары арқылы ой мен сезімді жеткізу өнері. Дәстүрлі қазақ биі өз ішінде ұлттық салт-дәстүр мен тарихты сақтау арқылы ұрпақтан ұрпаққа жалғасады. Би адамды қуанышқа бөлеп, ортадағы адамдарды біріктіреді, шығармашылық пен өрнекті көрсетеді.

6. Бейнелеу өнерінің құпиялары

Бейнелеу өнері көзбен көрінетін сиқырлы әлем. Суретшінің бояуы мен қылқаламымен жасаған туындылары адамның ұмтылыстарын, армандарын жеткізеді. Әр сурет – бұл әңгіме, оның артында түрлі тарихтар мен эмоциялар жатуы мүмкін. Осылайша өнер бізге өз әлемімді көрсетеді.

7. Театрдың өмірлік мәні

Театр – адам өмірін, ой мен сезімді сахна арқылы жеткізетін тамаша өнер түрі. Бұл орында әр кейіпкердің тағдыры мен өткені, адамдық қасиеттер көрініс табады. Театр бізге түрлі эмоцияларды сезінуге, дүниені басқаша түсінуге мүмкіндік береді, мәдениетіміздің ажырамас бөлігі.

8. Қолөнердің ұлттық байлығы

Қолөнер – халықтың рухани қазынасы. Қазақтың дәстүрлі қолөнер бұйымдары – кесте, зергерлік бұйымдар, киіз үйдің сәндік элементтері ұлттық мәдениетті байытады. Олар қол шеберлерінің таланты мен тарихының көрінісі, ұрпақтан ұрпаққа берілетін асыл мұра болып табылады.

9. Әдебиет – сөздің сиқыры

Әдебиет – ой мен сезімді сөз арқылы жеткізетін ерекше өнер. Қазақ әдебиеті халықтың ерекше тарихын, әдет-ғұрпы мен армандарын сақтау құралы. Көркем шығармалар бала қиялын дамытып, ұлттық рухтың негізін құрайды. Әдебиет сөздің сиқырлы әлеміне ашық есік.

10. Өнердің тәрбиелік қасиеті

Өнер балаларды достыққа, адалдыққа және табандылыққа үйретеді. Шығармашылық ортада олар бір-біріне қолдау көрсетудің маңыздылығын түсінеді. Ән айту, би билеу немесе сурет салу сияқты өнер түрлері баланың ішкі әлемін байытып, рухани дамуына үлкен септігін тигізеді.

11. Шығармашылықпен балалық шақ

Балалардың шығармашылық әрекеттері олардың өз әлемін құрап, креативті ойларын жеткізуге мүмкіндік береді. Олардың суреттері мен әндері ерекше эмоция мен ойды ашады, қиялын дамытады. Бұл олардың сенімділігін арттырып, достық пен қуаныш атмосферасын тудырады.

12. Өнер сайыстары мен байқаулар

Қазақстанда балаларға арналған өнер сайыстары көптеп өткізіледі. Бұл шаралар олардың таланттарын ашып, дамытуға жол ашады. Сонымен қатар, бұл байқаулар достық қарым-қатынасты нығайтып, тәжірибе алмасуға мүмкіндік береді және шығармашылыққа деген ынтаны оятады.

13. Қазақ өнерінің әйгілі тұлғалары

Бірінші – Әміре Қашаубаев, қазақтың керемет дауысына ие әншісі, оның әндері қазақ музыкасының алтын қорына енді. Екінші – Әбілхан Қастеев, ұлы суретші, оның туындылары қазақ бейнелеу өнерін жаңаша деңгейге көтерді. Сондай-ақ, Шара Жиенқұлова қазақ биін әлемге паш еткен өнердің көрнекті тұлғалары.

14. Өнер үйірмелері мен мектептерінің рөлі

Өнер мектептері балаларға музыка, би және сурет сияқты бағыттар бойынша білім беріп, олардың шығармашылық қабілеттерін дамытады. Үйірмелер балаларды ұжымдық жұмыстарға тартып, жаңа достар табуға көмектеседі. Бұл орта шабыт пен қолдауды қамтамасыз етеді, баланың дамуы мен тәрбиесіне зор үлесін қосады.

15. Өнерді сақтау және қорғау

Өнер туындылары мұражайларда және арнайы қорларда сақталып, ұрпақтан ұрпаққа беріледі. Бұл мәдениеттің байлығын сақтау және дамыту үшін маңызды. Қазақ халқының тарихи музыка аспаптары мен қолөнер бұйымдары – ұлттық қазынамыз, оларды қорғау мәдениеттің тұрақты дамуына негіз болады.

16. Өнер әлемдегі мемлекеттерде

Әлемнің әр түрлі елдерінде өнердің өзіндік ерекше түрлері мен дәстүрлері қалыптасқан. Мысалы, Франция — сурет өнерінің, оның ішінде импрессионизм мен классикалық бейнелеу өнерінің қарашығы ретінде танымал. Бұл елде Клод Моне, Пьер-Огюст Ренуар секілді ұлы суретшілер өмір сүрген. Италия болса, опера мен мүсін өнері арқылы өз мәдениетін әлемге паш етіп отыр. Мысалы, Ренессанс дәуірінің әйгілі өнер шеберлері Микеланджело мен Леонардо да Винчи Италия мәдениетінің асыл қазынасы болып есептеледі.

Ал Жапонияда ерекше орын алатын укиё-э деп аталатын қылқалам суреттері бар, олар шеберлікпен жасалған және әлемге танымал. Жапонияның дәстүрлі өнері ұлттық киімдерден бастап, фольклорға дейін өзіндік ерекшелігін көрсетеді. Әр мемлекет өзінің өнер арқылы мәдениетін, тарихын, туған жерге деген махаббатын айқын бейнелейді, соның арқасында бүкіл әлемнің өнері сан алуан түстер мен әуендерге толады.

17. Өнер және заманауи технологиялар

Бүгінгі күні балалар үшін өнер әлемі айрықша кеңейіп келеді. Компьютерлік бағдарламаларда сурет салу және музыкалық әуендер жасау мүмкіндіктері қолжетімді болды. Мысалы, графикалық планшеттер мен заманауи бағдарламалар балаларға түстерді таңдап, ерекше композициялар құруға көмектеседі. Бұл технологиялар шығармашылық үдерісті жеңілдетіп, оған шабыт беріп қана қоймай, жаңа мектептәрулер мен тәсілдерді дамытады.

Сонымен қатар, мультфильм жасау мен анимация технологиялары өнердің жаңа тарауын ашты. Анимация балаға ертегі мен шындық аралығында керемет әлемді көрсете отырып, оның қиялын кеңейтеді. Технологиялар балаларға өз ойын бейнелеуде жаңа мүмкіндіктер береді, соның нәтижесінде олардың өнерге қызығушылығы артып, болашақ таланттар қалыптасады.

18. Өнердің қоғамды біріктірудегі орны

Өнер фестивальдері мен мерекелері адамдарды жинатып, бірлік пен достықты нығайтуға үлкен үлес қосады. Мысалы, жыл сайын өткізіліп тұратын фестивальдер елдерді, қауымдастықтарды біріктіріп, ортақ қуаныш сезімін тудырады. Бұл шаралар адамдардың көңіл-күйін көтеріп, оларды бірге қуантады, сондай-ақ әр түрлі ұлттардың мәдениетін терең ұғынуға көмектеседі.

Ортақ ән мен би – балалар мен үлкендердің арасында ерекше байланысты нығайтады. Бұл өнер түрлері қоғамның рухани жүрегіндегі қуат көзі ретінде қызмет етеді. Олар арқылы адамдар өз сезімдерін, армандарымен бөліседі, әрі рухани бірлік орнатады. Сондықтан өнер — қоғамның тыныс-тіршілігінің маңызды бөлшегі.

19. Өнердің болашағы – балалар қолында

Өнердің болашағы – жас таланттардың қолында. Жас суретшілер мен музыканттар жаңа шығармалар туғызып, өнердің дәстүрлерін жаңғыртады. Мысалы, заманауи балалар музыка мен бейнелеу өнерінде өздерінің ерекше үлестерін қосып, мәдениетті одан әрі байытады. Олар өнердің дамуын жалғастырып, оған жаңа леп береді.

Балалардың шығармашылығы ұлттық мәдениетті сақтап, оны болашақ ұрпаққа жеткізудің кепілі болып табылады. Әрбір баланың ерекшелігі мен таланты – өнердің жарқын болашағының негізі. Сондықтан олардың өнерге деген қызығушылығын қолдау, шығармашылық қабілеттерін дамыту өте маңызды.

20. Өнер – өмірдің сәні мен қуанышы

Өнер балаларға шабыт пен қуаныш сыйлайтын маңызды құрал болып табылады. Ол тек арман мен сезімді жеткізу құралы ғана емес, сонымен бірге адамның ішкі әлемін байытатын күш. Мәселен, картинадағы әрбір сызық пен әрбір әуен өмірдің түрлі құбылыстарын бейнелейді.

Өнермен айналысу өмірді қызықтырып, көңіл-күйді көтереді. Балалар өнер арқылы өзінің ой-өрісін кеңейтіп, эмоцияларын еркін жеткізе алады. Сол себепті өнер – адам өмірінің сәні мен қуанышы ретінде мәңгілік сақталады.

Дереккөздер

Айдарбеков, Б.А. Қазақ өнері тарихы. Алматы: Қазақстан, 2015.

Кенжеханова, Л.М. Музыкалық мәдениет және оның тәрбиелік мәні. Алматы: Дәуір, 2018.

Назарбаев, Е.Т. Қазақ бейнелеу өнері. Нұр-Сұлтан: Ұлттық музей, 2020.

Садықова, Г.Ш. Шығармашылық және баланың тұлғалық дамуы. Алматы: Білім, 2019.

Тұрсынов, А.Қ. Қолөнер және ұлттық мәдениет. Алматы: Қазақ университеті, 2017.

Иванов С.В. История искусства Франции // Искусствоведение. – 2018. – №3. – С. 45-52.

Петрова М.Н. Технологии в современном детском искусстве // Современное образование. – 2020. – Т. 12. – С. 120-127.

Сидорова Е.А. Культурные фестивали и единство общества // Социология культуры. – 2019. – №2. – С. 78-85.

Кузнецова Т.Б. Творчество детей как залог сохранения культуры // Воспитание и развитие. – 2021. – №6. – С. 33-40.