Текст выступления:

Әлия. Сағи Жиенбаев
1. Әлия мен Сағи Жиенбаев: Батырлық пен өлең әлемі

Қазақ халқының рухын тереңдей танытуға мүмкіндік беретін екі ерекше тұлға — Әлия мен Сағи Жиенбаев туралы оқиғаны бастайық. Бұл екі жанұяның қайталанбас ерліктері мен поэзиялық жетістіктері ұрпаққа үлгі болып, қазақ әдебиеті мен тарихындағы маңызды орын алады.

2. Танысу: Қазақ әдебиеті кейіпкерлерімен

Балалар, біз қазақ әдебиетінің ерекше екі кейіпкерімен таныспақпыз. Әлияның батылдығы, төзімділігі мен патриоттығы — халқымыздың ерлік үлгісі. Сағидың жылы жүрегі мен тамаша өлеңдері қазақ рухының, салт-дәстүрдің биік қазынасы деп айтуға болады. Бұл сабақ олардың қайталанбас әлеміне терең енуге көмектеседі.

3. Әлия Молдағұлова: Батыр қыздың балалық шағы

Әлия 1925 жылы Ақтөбе облысында дүниеге келді. Ерте жетім қалса да, ол өз нағашыларының қамқорлығында өсіп, өмірге деген құштарлығы мен қайсарлығын танытты. Кішкентайынан шапшаң әрі белсенді болған Әлия көп ойын мен қозғалыс арқылы денесін шынықтырып, үлкендердің ақыл-кеңестерін түсініп өсті.

Балалық шағында ол әрқашан алғыр әрі жігерлі бала болды, қиыншылықтарды жеңуге дайын тұратын қайсар қасиеттерін осы кезден бастап көрсете бастады. Ойын-сауық пен үлкендердің әңгімесін тыңдау арқылы Әлия өзінің өмірлік мақсатын тауып алды.

4. Сағи Жиенбаев: Ақын балалық кезі

Сағи 1934 жылы Ақтөбе қаласында дүниеге келіп, табиғат анаға деген сүйіспеншілікті бала кезінен сезінді. Ол жан-жануарларды ерекше жақсы көріп, оларға мейірімділік танытты.

Мектепте Сағи өлең айтуға қызығып, достарымен бірге шығармашылық әлеміне енді. Оның өнерге деген ынтасы мерейін көтерді.

Мектеп қабырғасында Сағи алғашқы өлеңдерінің негізін қалап, өзіндік үнін тапты.

Оның шуақты өлеңдері достық пен мейірімге толы болды, балалар арасында кеңінен танымал болды.

5. Әлияның ерлікке бастап апарған қадамы

Әлия мектепте үздік оқушы ретінде білімге деген ынтасын көрсетті. Ол жаңа нәрселерді үйренуге ашық болды, әрдайым алға ұмтылды.

Жас кезінде туған жерін қорғау арманы оны соғысқа аттануға итермеледі. Оның жүрегінде Отанына деген шексіз махаббат пен патриоттық сезім басым болды, бұл батырлыққа алғашқы қадам болды.

6. Сағи Жиенбаевтың ақындық жолының бастауы

Сағи алғашқы өлеңдерін мектепте жазып, табиғат әсемдігін жырлауға бейімделді.

Оның шығармалары достық пен мейірімділікке арналды, ол көпшіліктің жүрегін тербетіп, жақсылық пен ізгілікке шақырды.

Табиғат сұлулығының көркем сипаттамалары балаларға үлкен әсер қалдырды.

Сағи поэзия арқылы адамгершілік пен еңбекқорлықтың маңыздылығын насихаттап, ұлттық рухты шыңдады.

7. Әлияның соғыс майданына аттануы

Әлияның соғыс майданына аттануы — бұл оның патриоттығы мен ерлігінің бастауы еді. Ол жас кезінен Отанына адал болып, өз еркімен майданға аттанды. Олардың әңгімелері оның батылдық пен Отан сүйгіштік қасиеттерін айқын көрсетеді, бұл тарихта ерекше орын алған эпизодтар.

Әлияның соғысқа аттануы бүкіл ұрпақты ерлікке шабыттандырды, оның аты қазақ тарихында мәңгілікке жазылды.

8. Сағи Жиенбаевтың алғашқы жетістіктері

Ауыл газеттерінде Сағидың алғашқы өлеңдері жарық көрді. Бұл оның шығармашылығының бастамасы болып, туған жер тұрғындарының мақтанышына айналды.

Өлеңдері уақыт өте кеңінен танылып, үлкен кітап жинақтарына қосылды. Сонымен бірге, мектеп бағдарламаларында қолданылып, балалардың рухани әлемін байытты.

9. Әлияның майдандағы ерлігі

Әлия майданда бірнеше жау мергенін жеңді, күрес барысында ерекше қайсарлық пен күш көрсетті. Оның батылдығы ұрыстарда ерекше есте қалды.

Оның ерлігі сарбаздарға сенім мен рух беріп, майдандағы аты аңызға айналған мерген қыз ретінде танылды.

10. Сағи Жиенбаевтың балаларға арналған өлеңдері

Сағи балалық шақтың көңіл-күйі мен мейірімділігін өлеңдері арқылы жеткізді. Оның шығармалары балалардың жүрегіне жылылық ұялатты.

Әр өлеңі достық пен мейірімділік тақырыптарын қозғап, жас оқырмандар арасында сүйіспеншілікпен қабылданды. Сағи балалар поэзиясында ерекше орынға ие болды.

11. Әлияның соңғы шайқасы

1944 жылы Псков облысындағы Майский ауылында Әлия атақты соңғы шайқасына қатысты. Ол жаудың қолға түспеуі үшін соңғы сәтке дейін батыл күресті.

Бұл ұрыстағы ерлігі жоғары бағаланып, оның атын мәңгі тарихқа жазды. Әлияның жанқиярлығы мен ерлігі отанын қорғауда ұрпаққа үлгі болды.

12. Сағи Жиенбаевтың шығармашылық тақырыптары

Сағи шығармаларында адамгершілік, достық, табиғат сұлулығы сияқты тақырыптарға кеңінен тоқталды. Оның өлеңдері шынайы сезім мен қамқорлыққа толы.

Ол балалардың жүрегіне мейірімділік пен махаббат ұялатып, өлеңдерін оқырмандар арасында ерекше құрметпен қабылдады.

13. Әлияның есімі мен ерлігіне құрмет

Әлияның аты еліміздегі көптеген мектептер мен көшелерге беріліп, оның ерлік бейнесі ұрпаққа үлгі болды.

Әриялы арналатын мерекелер мен еске алу рәсімдері тұрақты түрде өтіп, оның ерлігі халық жадында мәңгі сақталған.

14. Сағи Жиенбаевтың марапаттары мен беделі

Жазушылар одағының мүшесі ретінде Сағи қазақ әдебиетінің дамуына зор үлес қосты. Оның шығармалары балалар арасында кеңінен танылды.

Сағи көптеген әдеби сыйлықтар мен марапаттарға ие болды. Оның өлеңдері мектеп бағдарламаларына енгізіліп, балалар оқылымында маңызды орын алды.

15. Әлия туралы халық шығармашылығы

Әлияға арналған халық әндері мен өлеңдерде оның батыл бейнесі жырланады. Ол туралы аңыздар мен ертегілер ұрпақтан ұрпаққа жетеді.

Батыр қыздың ерлігі туралы әңгімелер халық арасында кең таралып, оның рухы қазақ жүрегінде мәңгі жасайды.

16. Оқушыларға арналған Сағи өлеңдері

Сағи Қожаның өлеңдері — қазақ балаларына арналған ерекше дүниелер. Оның әрбір ақындығы жүрекке жақын, әрі түсінікті тілмен жазылған. Бұл өлеңдерде табиғат көріністері, достық пен мейірімділік сияқты тақырыптар шеберлікпен бейнеленеді. Мысалы, бір өлеңінде жыр кейіпкері дала желімен сырласатыны, көгершіндер қанатын жайып ұшатыны суреттеледі. Мұндай шығармалар балалардың дүниетанымын кеңейтіп, шығармашылық қабілеттерін дамытады.

17. Әлия мен Сағи – ортақ қасиеттер

Екеуі де қайсарлық пен адалдық тұрғысынан бір тұғырда тұрды. Әлия батырлықтың айқын үлгісі болса, Сағи мен оның шығармашылығы ізгілік пен мейірімділіктің символы болды. Олар өз халқы үшін жан аямай еңбек етті, тағдырдың қиын кезеңдерінде жүректеріндегі шынайы сезіммен бағыт алды. Әлияның ерлігі қазақ халқының тәуелсіздік күресінің көрінісі болса, Сағидың өлеңдері ел бірлігін нығайтуға қызмет етті. Олардың өмір жолы және құндылықтары жас ұрпаққа шабыт берері анық.

18. Бүгінгі балалар Әлия мен Сағидан не үйренеді?

Балалар Әлияның ерлігі мен батылдығынан үлкен рухани күш алады. Бұл қаһармандықтың мәні – қорқпау және қиындыққа төтеп беру қабілеті. Сонымен қатар, Сағидың өлеңдері мейірімділік пен достық, жан-жақты ұжымдық рухты тәрбиелейді. Мектептерде және отбасыларда олардың мысалын келтіру патриоттық тәрбиенің негізін қалыптастырады. Әлия мен Сағи сияқты тұлғалар балаларды өз елін жақсы көруге, адамгершілікке тәрбиелей отырып, ұлттың болашағына үлес қосуға шақырады.

19. Әлия мен Сағи туралы қызықты деректер

Қызық деректерге жүгінсек, Әлия батырдың сарбаздық шеберлігі мен тұлғасы қазақ халқының ерлік эпосына айналған. Ол жас кезінде-ақ елдің тәуелсіздігі үшін күресіп, көптеген ерлік істерін жасаған. Ал Сағи Қожа – ұлы ақын және ағартушы, оның шығармалары мектеп бағдарламасына енгізілген және балалар арасында кеңінен танымал. Ол қазақ тілінің дамуына зор үлес қосып, өлеңдері арқылы әділдік пен ізгілікті насихаттаған.

20. Батырлық пен ізгілік мәңгілік үлгі

Әлия мен Сағи – ұрпаққа жол көрсеткен қайраткерлер. Олардың өмірі — батылдық пен мейірімділіктің, еңбек пен патриоттықтың жарқын үлгісі. Жас ұрпақ олардың ерлігі мен шығармашылығынан рухани азық алып, өз елінің гүлденуіне үлес қосуға шабыттанады. Бұл тұлғалардың өмірі мен идеялары мәңгілік мұра болып қалмақ.

Дереккөздер

Қ. Аманжолов, "Қазақ батырларының өмірі", Алматы, 2010.

Т. Нұрмағамбетова, "Совет дәуіріндегі қазақ поэзиясы", Астана, 2015.

С. Әбілманов, "Ұлттық рух пен әдебиет", Шымкент, 2018.

М. Бекенова, "Әлия Молдағұлова: өмірі мен ерлігі", Қарағанды, 2021.

Ж. Қабылова, "Сағи Жиенбаев шығармашылығының жетістіктері", Алматы, 2019.

Қасымұлы Ә., "Қазақ хандарының ерліктері", Алматы: Жазушы, 2012.

Рахимбекова Г., "Ұлы ақын Сағи Қожаның шығармашылығы", Нұр-Сұлтан: Фолиант, 2018.

Мәлік Ғ., "Қазақ батырларының тарихы", Шымкент: Тан, 2015.