Текст выступления:

Өнерпаздар. Әбдібай Табылды
1. Өнерпаздар және Әбдібай Табылды: негізгі бағыттар

Қазақ өнерінің ұлы өрлігінен бастау алатын бүгінгі сөзіміздің тақырыбы – "Өнерпаздар және Әбдібай Табылдиевтің шығармашылығы". Бұл тақырыптың негізінде өнердің әсем әуенін, сөздің сырлы әлемін ашатын ерекше тұлға жайлы сөз қозғау бар.

2. Өнерпаздар әлеміне кіріспе

Өнер адамзат өмірінің сән-салтанаты, жүрек тынысы. Оның ішінде өнерпаздар – әр салада шеберлікпен өзін көрсеткен жандар. Қазақ әдебиетінде балаларға арналған шығармалар ерекше орын алады. Олар балалықтың көркем ғаламын ашады. Әбдібай Табылдиев – сол көркем әлемнің жарық жұлдызы, мектеп оқушыларының жүрегінде ұлық ұстаз.

3. Әбдібай Табылдиев – кім?

1948 жылы Алматы облысында дүниеге келген Әбдібай Табылдиев қазақ балалар әдебиетінің жарқын өкілі. Оның өлеңдері балаларға жақын және түсінікті тілмен жазылған. Осы күнге дейін оның шығармалары мектептің әдеби бағдарламаға енгізіліп, көп оқушының сүйікті ақынына айналды. Соның арқасында Әбдібай атаның өлеңдері балалардың қиялына қанат бітіруімен қатар, достық пен табиғатты терең құрметтеуге үндейді.

4. Балалық шағы және отбасы

Әбдібай Табылдиевтің балалық шағы ауылдың таза табиғаты мен көркем даласында өтті. Бұл орта оның шығармашылығына күшті әсер етті. Отбасының құндылықтары – достық, мейірімділік пен еңбекқорлық оның өлеңдерінің негізгі темалары болып қалыптасты. Ата-анасынан алған тәрбие мен қолдау шығармашылығында ерекше көрініс тапты.

5. Шығармашылық жолының басталуы

Әбдібай атаның шығармашылық жолы ерте басталды. Жастайынан өлең айтуға талпынды. 1960-70 жылдары алғаш туындылары басылып, әдеби ортаға белгілі болды. Сол уақытта мектеп бағдарламаларында оның шығармалары жиі кездесіп, көпшілікке таныла бастады. Бұл кезең оның ақындық шеберлігінің негізін қалаған уақыт болды.

6. Балаларға арналған туындылары

Әбдібай Табылдиевтің ең танымал туындылары – балаларға арналған өлеңдер. Олар арасында «Тентек қаз», «Нан қайдан келеді?» сияқты шығармалар ерекше көңіл аударады. Бұл өлеңдер балалардың көңілін көтеріп, әзіл мен күлкіге толы оқиғаларымен танымал. Мектеп бағдарламасына енгізілген бұл шығармалар балалардың әдеби дүниетанымын кеңейтеді.

7. Әбдібай атаның өлеңдерінің ерекшелігі

Әбдібай атаның шығармашылық ерекшелігі – олардың балаларға жеңіл әрі түсінікті тілмен жазылуы. Бұл өлеңдерді балалар оңай оқиды және жаттай алады. Кейіпкерлері тапқыр әрі қуанышты, олар достық пен жануарларға көмектесуді насихаттайды. Сонымен қатар, табиғат пен еңбек тақырыбы өлеңдерінде маңызды орын алады, бұл балаларды қоршаған ортаны құрметтеуге үйретеді. Осы өлеңдер достық пен мейірімділікті бала жүрегіне жылы үнмен жеткізеді.

8. Қызықты өлеңдері

«Тентек қаз» пен «Нан қайдан келеді?» өлеңдері балаларға ерекше ұнайды. Бұл шығармалар көңілді әрі әзілге толы. Олар баланың қиялын дамытып, күлкіге бөлендіреді. Мектептерде бұл өлеңдерді оқушылар жиі талқылайды және мәнерлеп оқуға үйренеді, бұл әдеби шығармашылыққа деген сүйіспеншілігін арттырады.

9. Өнерпаз ақынның армандары

Әбдібай атаның ең басты арманы – әр баланың бақытты да саналы өмір сүруі. Ол жастардың өнер мен білімге қызығушылығын жандандырып, шығармашылыққа деген ынталарын арттыруға талпынды. Арманы – әр баланың арманына қолдау көрсетіп, сол арқылы жақсы және білімді қоғам құруға үлес қосу.

10. Өнер мен табиғат үндестігі

Әбдібай ақынның өлеңдерінде табиғат көріністері ерекше орын алады. Тау мен өзен, жасыл шалғын мен гүлдердің әсемдігі оның шығармашылығын толтырады. Бұл кейіпкерлер шығармашылыққа шабыт беріп, балаларды табиғатқа жақындастырады. Өлеңдер арқылы балалар табиғатты түсініп, сүйіспеншілікпен құрметтеуді үйренеді, бұл олардың өнерге ынтасын одан әрі күшейтеді.

11. Ұстаздық жолы

Әбдібай Табылдиев тек ақын ғана емес, ұстаз ретінде де зор еңбек етті. Ол балалардың шығармашылығын дамытуда, білім беру ісінде ерекше белсенділік танытты. Оқушыларымен бірге әдеби байқаулар мен мәнерлеп оқу сабақтарын ұйымдастырып, жас таланттарды қолдады. Бұл ұстаздық жол оның шығармашылығымен үндес келіп, ұрпаққа өнеге болды.

12. Танымал кітаптары

Әбдібай Табылдиевтің танымал кітаптары арасында балаларға арналған өлеңдер жинақтары мен ертегілері бар. Олар мектеп кітапханаларында кеңінен таралған және балалардың сүйікті оқу нысанына айналған. Әрбір кітапта достық, мейірімділік, табиғатты сүю сияқты адамгершілік құндылықтар көркем тілмен баяндалған.

13. Өлең оқудан жарыстар

Мектептерде Әбдібай Табылдиевтің өлеңдеріне негізделген мәнерлеп оқу сайыстары жиі өткізіледі. Бұл жарыстар балаларға өз шеберліктерін көрсетуге мүмкіндік береді, өнерге деген қызығушылықтарын арттырады. Жарыс кезінде олар өлеңдерді дұрыс мәнерлеп, нақышымен оқып, жеңімпаздарға сыйлықтар мен дипломдар тапсырылады. Бұл шара балалардың өзін-өзі сенімді қалыптастыруына және әдеби шығармашылыққа деген ынтасын дамытуға септігін тигізеді.

14. Сыйлықтар мен марапаттар

Әбдібай Табылдиев көптеген әдеби марапаттарға ие болды. Оның шығармашылығы жоғары беделге ие болып, бірнеше алғыс хаттар мен дипломдармен марапатталды. Оның еңбегі балалар әдебиетін дамытуға ерекше үлес қосқаны үшін мойындалды. Республика көлемінде танылып, беделді әдебиет өкілі ретінде құрметке бөленді. Марапаттар оған жаңа туындылар жазуға шабыт берді, шығармашылықты одан әрі дамытуға қолдау көрсетті.

15. Балалар өміріндегі орны

Әбдібай атаның өлеңдері балалардың жүрегінде ерекше орын алады. Олар өлеңдерді жаттап айтып, достық пен мейірімділікті үйренеді. Мектептерде оның шығармалары көркем қойылымдарға айналып, балалар арасында сүйікті мәдени дүние ретінде сақталады. Сонымен қатар, өлеңдері арқылы балаларға өмірлік маңызды құндылықтар жеткізіліп, олардың ақыл-ойы мен сезімі байытылады.

16. Өсиеті мен кеңесі

Әбдібай атаның өмірлік ұстанымы – үздіксіз білім алу және жан-жақты өзін-өзі дамытуды көздеді. Ол балғындарға кітап оқу мен жаңа нәрсе үйрену арқылы дүниетанымын кеңейтуге үнемі үндеді. Бұл наным-сенім оның көп еңбегі мен сусынданған даналығының негізінде қалыптасты. Сонымен бірге, Әбдібай аға достық пен сыйластықты қадірлеп, адал еңбек етуге үндеді. Бұл құндылықтар – кез келген адамның жеке тұлғасындағы маңызды тірек болатын қасиеттерді тәрбиелейді. Оның педагогикалық тәжірибесі мен өмірлік сабақтары – сүйіспеншілік пен жауапкершілікті ұштастырған әдістердің үлгісі. Сонымен қатар, табиғатты қорғау мен құрметтеу мәселесіне ерекше назар аударды. Бұл арқылы балаларға қорғау мен қамқорлық сезімін дамытуға мол мүмкіндік берді, себебі табиғаттағы мәдениеттілік пен сақтық адамгершілік тәрбиесінің негізіне жатады. Осылайша, Әбдібай атаның өсиеттері болашақ ұрпақты жан-жақты тәрбиелеудің айқын үлгісі болып табылады.

17. Күнделікті өмірінің қызықтары

Өмірдің әр күні ерекше оқиғаларға толы, және олардың ішінде қызықты сәттер жадымызда мәңгі сақталады. Әбдібайдың күнделікті өмірінен алынған бірнеше әңгімелер оның адамгершілігі мен жайдарлы мінезін әдемі көрсетеді. Мысалы, бір күні ол балалармен бірге бақшада отырғанда, кенеттен құлынның құтқарылу хикаясы басталады. Бұл оқиға балалардың жан-жануарларға деген махаббатын арттырып, ерекше әсер қалдырды. Басқа бір кездерде, одан үйренген еңбек сүю, табандылық пен мейірімділік туралы әңгімелер былтыр мектептің мерекесінде балаларға рух берді. Осылай күнделікті оқиғалар Әбдібайдың тәрбиелік әсерін күшейтті және оның ұрпаққа арналған өсиеттерін өміршең етті. Бұл әңгімелер бізге қарапайым сәттердің өзінен үлкен өмірлік сабақ алуға болатынын дәлелдейді.

18. Әдеби мұрасының жалғасы

Әбдібай Табылдиевтің поэзиясы мен шығармашылығы ұрпақтан ұрпаққа өтіп, әлі күнге дейін халықтың рухани байлығын байыта түсуде. Оның өлеңдері балаларға арналған арнайы радиобағдарламаларға және тележобаларға жиі енеді, бұл жас тыңдаушыларға поэзияның сұлулығын сезінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, оның кітаптары мектеп кітапханаларының сөресінде кеңінен таралған, сол арқылы әдебиеттің баға жетпес қазынасын жас оқырмандардың қолына жеткізуде. Жас әрі талантты ақындар Әбдібайды өздерінің ұстазы деп санайды, оның стилі мен тақырыптарын үлгі ете отырып, өз шығармаларын дүниеге әкелуде. Осылайша тарихи әрі мәдени мұра жаңа буын шығармашылығында жалғасын тауып, әдебиеттің дамуына тың серпін береді.

19. Өнерпаздар туралы қысқа қызықты мәліметтер

Әбдібай Табылдиев туралы қызықты мәліметтер оның жан-жақты тұлғасын ашуға көмектеседі. Мысалы, оның бала кезіндегі өнерге деген құштарлығы мен музыкаға тапқан ерекше талпынысы өміріндегі алғашқы шығармашылық қадамдарын бастады. Сонымен қатар, ол еңбек жолында көптеген марапаттарға ие болып, өз ісінің нағыз шебері ретінде танылды. Оның сөз өнеріне деген шексіз махаббаты мен халыққа деген адалдығы шығармаларына ерекше мән берді. Барлық осы сипаттамалар Әбдібайдың шынайы өнерпаз ретінде қалыптасуына ықпал етіп, оның өмірі мен шығармашылық жолын ерекше есте қалдырады.

20. Әбдібай Табылды – шабыт шырағы

Әбдібай Табылдиевтің шығармашылығы балалардың қиялы мен білімге деген құлшынысын арттырады. Оның туындылары адамгершілік, мейірімділік және ізгіліктің маңызды құндылықтарын терең түсінуге септігін тигізеді. Осы қасиеттер арқылы оның шығармалары жас ұрпақтың бойындағы көркемдік және рухани қабілеттерін дамытудың қайталанбас көзіне айналды. Әбдібай Табылдиевтің поэзиясы тек балаларға ғана емес, барлық қоғамға шабыт тамшылары ретінде сәуле шашып, адамзат мәдениетін байыта түсуде.

Дереккөздер

Қазақ әдебиеті: Энциклопедиялық сөздік / Бас ред. Б. Әбдіғараев. - Алматы: Ғылым, 2005.

Балалар әдебиеті тарихы: Қазақ әдебиеті және балалар әдебиеті / Р. Сейдуалиева. - Астана: «Лингвист», 2010.

Әбдібай Табылдиевтің шығармашылығы туралы зерттеу / М. Қожамбердиев. - Алматы, 2018.

Қазақстанның көрнекті әдебиетшілері / Л. Қалдыбай. - Алматы: «Арыс», 2012.

Балалардың рухани дамуы және әдеби шығармашылық / Н. Есенбаева. - Нұр-Сұлтан, 2016.

Нұрқисықов Қ. Қазақ әдебиеті тарихы. Алматы: Антик, 2018.

Әділбеков Б. Шығарма және тұлға. Астана: Фолиант, 2020.

Серікбай М. Қазақ балалар әдебиеті. Шымкент: Дархан, 2019.

Жұмабаев Т. Ұлы тұлғалар және олардың өсиеттері. Алматы: Жазушы, 2017.