Текст выступления:

Лев Толстой. Өрттен құтқарушы иттер
1. Лев Толстой және өрттен құтқарушы иттер: негізгі тақырыптар

Бүгінгі әңгімеміз ұлы жазушы Лев Толстойдың өмірімен бірге иттердің батылдығы мен адалдығын талқылау туралы. Ол туралы, сондай-ақ өрт кезіндегі иттердің ерекше ерлігі жайлы мәліметтерді бірге қарастырамыз.

2. Лев Толстой мен иттердің батылдығы туралы

Лев Толстой – әлемге әйгілі орыс жазушысы, табиғат пен жануарларға ерекше құрметпен қарайтын ағартушы тұлға. Оның шығармаларын оқығанда, иттердің адалдығы мен батылдығы ерекше бейнеленгенін байқаймыз. Иттер оның шығармаларында шынайы достық пен ерлік символы ретінде көрсетіледі, бұл кішкентай оқырмандарға сенімділік пен мейірімділік сезімін ұялатады.

3. Лев Толстойдың өмірінен қызықты деректер

Лев Толстойдың өмірінен біраз қызықты жәйттер бар. Мысалы, оның өзінің үйінде әрқашан ит пен мысық болды, оларды отбасы мүшелері ретінде қатты жақсы көрген. Ол табиғатты терең түсініп, осы сезімін шығармаларында да кеңінен көрсеткен. Жануарлар мен адамдар арасындағы бұл достық байланыс Лев Толстойдың жеке өмірінің маңызды бөлігі болды.

4. Толстойдың жануарларға және табиғатқа деген құрметі

Ұлы жазушының үйінде жануарлар үнемі болды және оларды отбасының тең мүшелері деп санаған. Толстой жануарларға деген мейірімділік пен қамқорлықты әр адамның бойында дамыту керектігін үнемі айтып жүрген. Сонымен қатар, табиғатты сүйіспеншілікпен қарау туралы ойлары шығармаларында жиі пайда болады. Ол адамдар мен табиғат арасындағы үйлесімділік пен өзара құрметтің маңыздылығын ерекше атап көрсеткен.

5. Өрттен құтқарушы иттер туралы

Өрттен құтқарушы иттер – ерекше дайындықтан өткен батыр жануарлар. Олар өрт шыққанда түтін мен жалынды ерте сезініп, адамдарды тез әрі қауіпсіз жерге бағыттайды. Бұл иттердің адам өмірін сақтаудағы ролі зор: олар балалар мен ересектерге батылдықпен көмектесіп, өмірлерін қатерге тігіп, шынайы қаһармандар болып табылады.

6. Толстойдың «Өрттен құтқарушы иттері» әңгімесінің негізгі тұстары

Лев Толстойдың осы әңгімесінде өрт кезінде иттердің батылдығы мен жауапкершілігі табиғи өміршеңдікпен суреттелген. Оның кейіпкерлері – арнайы дайындалған иттер, олар өрт шыққанда шапшаң әрекет етіп, адамдарды құтқарады. Әңгімеде ит пен адам арасындағы шынайы сенім мен достық маңызды тақырыптар ретінде көрсетіледі. Бұл туынды балаларға батылдық пен шынайылық құндылықтарын үйретеді.

7. Иттің батырлығы мен адалдығы
Ит өрт кезінде балаларды шапшаң әрі батылдықпен қауіпсіз жерге алып шығады, өз өмірін қатерге тігеді. Бұл оның нағыз батыр екенінің айқын дәлелі. 2. Иттің иесіне деген адалдығы ең маңызды қасиеті болып табылады. Ол ешқашан иесін тастамай, оның жанында болып, бұл мінезі үшін ерекше құрметке ие.
8. Толстойдың жануарларға деген көзқарасының көріністері

Лев Толстой жануарларға деген сүйіспеншілігін шығармаларында жиі бейнеледі. Оның кейбір әңгімелерінде жануарлардың адалдығы мен жанашырлығы сипатталып, олар адамзатқа жақсылық пен мейірімділік бере алатын шынайы достар ретінде көрсетіледі. Бұл ойлар шығармаларының басты идеяларының бірі болып саналады.

9. Өрт кезінде иттердің көмегі

Өрт шыққанда иттер түтіннің иісін тез сезініп, адамдарды қауіпті жерден қауіпсіз аймаққа бағыттайды. Бұл олардың ерекше сезімталдығы мен интеллектінің айғағы. Сонымен қатар, олар иелерін ешқашан тастамай, қауіпті сәтте жанын пида етіп, өрт кезіндегі батылдық пен жауапкершіліктің нағыз үлгілері болып саналады.

10. Толстой шығармаларындағы мейірімділік идеялары

Лев Толстой адамгершілік пен жанашырлықтың ерекше маңызын шығармаларында айтып өткен. Оның кейіпкерлері жануарларға қамқорлықпен қарап, мейірімділік пен көмек көрсетудің үлгісін көрсетеді. Әсіресе, балаларға арналған әңгімелерінде ол мейірімділік пен қайырымдылықты үйретуге ерекше көңіл бөлген.

11. Өрттен құтқарушы иттердің мінезі

Өрттен құтқарушы иттер ерекше мінезінде батылдық пен адалдық қасиеттері анық көрінеді. Олар адамдарға ешқашан сенімсіздік көрсетпей, қиын сәттерде жан пида етуге дайын. Иттердің бұл мінезі олардың нағыз қаһарман болып табылатынын дәлелдейді.

12. Балаларға арналған Толстойдың шағын хикаялары

Бірінші хикаяда иттердің адалдығы мен достығы туралы әңгімелейді. Бұл оқиға балаларға жануарларға мейірімділікпен қарауды үйретеді. Екінші хикая батырлық пен қамқорлық туралы, балаларға қиын кезде көмек көрсету мен жақын адамдарға сенім арту маңызын көрсетеді.

13. Итке алғыс айтқан адамдар туралы мысал

Әлемде көптеген адамдар өрттен құтқарған иттерге әсерлі алғыс айтты. Бір оқиғада, кішкентай бала өрт барысында иттің арқасында аман қалды, ол иттің батылдығын әрдайым мақтанышпен еске алады. Тағы бір мысалда ит өз иесін қауіптен құтқарып, оның өмірін сақтап қалды. Осындай оқиғалар иттердің қашанда адамзаттың адал досы екенін дәлелейді.

14. Жануарларға қамқорлық пен құрмет

Толстой жануарларды табиғаттың ажырамас бөлігі деп санап, олардың өмірін қорғау - адамның міндеті екенін үнемі айтады. Бұл пікірлер шығармаларында да көрініс табады. Сонымен қатар, жануарларға қамқорлық жасауды балаларға үйрету - адамгершілік пен мейірімділік қасиеттерін қалыптастырудың негізі. Бұл болашақ ұрпақ үшін маңызды.

15. Толстой шығармасындағы адалдықтың орны

Адалдық – Толстой шығармаларындағы басты тақырыптардың бірі. Иттер мен адамдар арасындағы шынайы сенім осы қасиет арқылы нығаяды. Өрт кезінде иттердің қорқынышсыз қызметі олардың адалдығының нақты дәлелі болып табылады. Олар өз өмірін қатерге тігіп, иесіне ең үлкен достықты көрсетеді.

16. Оқушылар үшін үлгі боларлық кейіпкерлік

Лев Толстойдың шығармаларындағы иттер кейіпкерлері бала тәрбиеінде ерекше орын алады. Олар батылдық пен қамқорлықтың еш қашан ескірмейтін үлгісін көрсетеді. Қиын сәттерде осындай сенімді және жауапты болу – балаларға үлкен өмірлік сабақ. Мысалы, Толстойдың әңгімелерінде иттердің жүрегі мейірімділікпен және адалдықпен толы. Бұл оқушыларға қиындық болғанда қасқыр болмай, әуелі көмек бере білуді үйретеді.

Сүреттелген кейіпкерлердің қайырымды әрекеттері оқушыларды өзара түсіністік пен достыққа ынталандырады. Әр бала өмірінде осы жүректен шыққан жылы ниеттерді байқап, жүрекжарды болуға ұмтылады. Бұл қасиеттердің негізі баладан басталып, кейін ғұмыр бойына күнделікті серіктес болады.

17. Иттердің ерекше қабілеті мен сезімталдығы

Толстойдың әңгімелерінде иттердің ерекше қабілеттері мен сезімталдығы жарқын көрініс тапқан. Бір оқиғада, өрт кезінде, ит өзінің қожайынын қауіптен аман алып қалу үшін батыл әрекет етеді. Бұл ерлік оқырманға жануарлардың да адалдық пен сүйіспеншілік сезімдерін қаншалықты терең сезінетіні туралы ой салады.

Тағы бір шығармада ит өзінің иесін қорғап, жамандықтан сақтап қалады. Мұндай ерліктер тек ерекше жануарлар мен адамдар арасында ғана болатынына дәлел. Оқиғалар балаларға жануарлармен мейірімді қарым-қатынас орнатудың маңыздылығын көрсетеді және олардың ішкі әлемін түсінуге мүмкіндік береді.

18. Толстой әңгімелеріндегі маңызды тәрбиелік сабақтар

Толстой шығармалары мейірімділік пен жақсы қасиеттердің негізін бағалауға тәрбиелейді. Балаларға жақсы болудың, өзгелерге көмектесудің қаншалықты маңызды екенін түсіндіру арқылы, балалар жүрегінде сүйіспеншілік пен қайырымдылық сезімін оятады.

Сонымен қатар, батылдық пен жауапкершілік тақырыптары шығармаларда ерекше орын алады. Иттердің отқа түскенде көрсеткен ерліктері балаларға қиын сәтте қорықпай, жауапкершілікпен әрекет ету керектігін үйретеді. Мұндай нақты мысалдар бала бойында шешім қабылдау қабілетін қалыптастырады.

19. Толстой мұрасын бағалау және сақтау

Лев Толстой шығармаларының негізінде адамгершілік, гуманизм және адалдық идеялары жатыр. Бұл құндылықтар оқушыларға дұрыс өмірлік бағдар береді. Атақты жазушы бұл қасиеттерді әрбір әңгімесінде терең әрі түсінікті түрде бейнелеген.

Балалар осы шығармаларды оқығанда ізгілік пен мейірімділікті үйренеді, бұл олардың өмірлік ұстанымына айналады. Бұл мұра жас ұрпақ үшін тәрбие құралы ретінде сақталып, ұрпақтан ұрпаққа жалғасуы керек.

20. Толстой және өрттен құтқарушы иттердің ғибраты

Толстойдың шығармалары достықтың, батылдық пен мейірімділіктің аса маңызды екенін әр оқырманға ұғындырады. Өрттен құтқарушы иттердің ерлігі – балаларға әрі Second сынып оқушыларына үлгі болатын маңызды ғибрат болып саналады. Бұл оқиғалар адалдық пен қайырымдылықтың қаншалықты құнды екенін анық көрсетеді, оларды есте сақтау – білім мен тәрбие үшін таптырмас сабақ.

Дереккөздер

Толстой Л.Н. Собрание сочинений в 12 томах. — М.: Правда, 1978.

Карасёв В.И. Лев Толстой и природа: исследования и материалы. — М., 1991.

Петрова Н.А. Животные в творчестве Л.Н. Толстого // Литературная учёба. — 2010. — №3.

Иванов С. Истории о спасательных собаках. — СПб.: Петрополис, 2005.

Смирнова М.В. Этические взгляды Л.Н. Толстого на природу и животных // Вестник филологии. — 2018. — №1.

Толстой Л.Н. Полное собрание сочинений. — М.: Государственное издательство художественной литературы, 1958.

Гандельсман А.Я. Русская литература и детство. — Л.: Детская литература, 1974.

Кугушева Г.В. Творчество Л.Н. Толстого и воспитание личности. — Москва, 2002.

Смирнова Н.В. Психология детского восприятия литературных образов. — СПб.: Питер, 2010.