Текст выступления:

Қош келдің, Наурыз!
1. Наурызға қош келдің!

Наурыз – көктемнің керемет белгісі, табиғаттың оянуы және жаңа жылдың алғашқы күні ретінде біздің өмірімізге ерекше мән береді. Бұл мейрам дүниежүзіндегі көне дәстүрлердің бірі болып саналады және оның ұмытылмас құндылығы бар.

2. Наурыз - ежелгі мейрамдардың бірі

Наурыз мерекесі мыңдаған жылдарға созылған тарихымен ерекшеленеді, күн мен түннің теңелуімен байланысты. Орталық Азия халықтарының мәдениеті мен салт-дәстүрлерінде табиғаттың жаңаруын, отбасының бірлігін және татулықты бейнелейтін маңызды мереке ретінде қалыптасқан.

3. Көктемнің алғашқы күні – Наурыз

Наурыз күні күн ұзарып, түн қысқара бастайды. Бұл мезгілде дала қардан тазарып, топырақ жылынып, жасыл шөптер пайда болады. Балалар құстардың ұшып келуін бақылап, табиғаттың жаңарғанын сезеді. Сонымен қатар, жануарлар да белсенділік танытып, көктемнің өмірге әкелетін жаңалықтары басталады.

4. Наурыздағы жақсы көңіл-күй

Мереке күні адамдар бір-біріне мейірімділік пен жылы тілек айтып, шаттық пен қуанышқа бөленеді. Көше бойында түрлі ойындар мен салтанатты шаралар өткізіліп, халықтың көңілі көтеріліп, рухы биіктейді. Ән мен күй мерекенің ажырамас бөлігі болып, балалардың күлкісі мен достармен бірге өткізген уақыттың мәнін арттырады.

5. Ұлттық тағамдар Наурыз мейрамында

(Бұл слайдтағы мақалалар толық мәтіндері берілмеген.) Наурыз мерекесінде ұлттық тағамдар – дастарханның сәнін келтіріп, адамдарды бірікпей тамсандырады. Бұл тағамдар ежелден келе жатқан дәстүрлерді, әулет пен жақындарды біріктіруді көрсетеді.

6. Наурыз көженің жеті түрлі дәмі

Наурыз көже – мерекенің басты тағамы, оның құрамында жеті түрлі дәм бар. Бірінші элементтері – су мен ет, олар өмір мен күштің символы ретінде адамның денсаулығы мен қуатын арттырады. Екінші элементтері – май, дән мен сүт, олар молшылық пен байлықтың белгісі. Сондай-ақ тұз бен көкөніс жүрек жылуы мен татулықты білдіреді.

7. Үйді тазалау мен безендіру дәстүрі

Наурызға дайындық барысында отбасы мүшелері үйлерін мұқият жинастырып, ескі заттардан арылып, терезелерді жуып тазартады. Үйдің ішін жаңа пердемен безендіріп, таза дастарқанды жайып, онымен бірге рухани жаңару мен шабытты да еске алады. Бұл дәстүр отбасы арасындағы ынтымақтастық пен жылы орнатуға ықпал етеді.

8. Наурыз – сыйластық күні

(Бұл слайдтағы мақалалар толық мәтіндері берілмеген.) Наурыз күні адамдар бір-біріне сыйластық пен құрмет көрсетеді, бұл мерекенің маңызды бөлігі. Ұжымдарда, отбасыларда достық пен татулықты нығайтуға бағытталған нағыз шығармашылық пен жылы қарым-қатынас орнайды.

9. Қызықты ұлттық ойындар

Наурыз мерекесінде балалар асық атып, арқан тарту және басқа да ұлттық ойындар арқылы өздеріндегі тапқырлық пен күшті сынайды. Бұл ойындар халықтың рухын көтеріп, ортақ қуаныш пен ынтымақтастық сезімін қалыптастырады. Сонымен қатар бұл ойындар ұлттың мәдениеті мен дәстүрін жаңғыртудың маңызды амалы болып табылады.

10. Ән мен жырдың көркі

Наурыз мейрамында домбыра үні мен әсем ән халықтың көңілін көтереді. Ән айтудың мерекелік көрінісі ұлттық рухтың бейнесі саналады. Сонымен қатар жастар арасында өткізіліп жатқан айтыс пен тақпақ оқу – халықтың мәдениетін байытып, жылы сезімдері мен ынтымақтастықты нығайтады.

11. Табиғаттың нағыз ғажап кезеңі

(Бұл слайдтағы мақалалар толық мәтіндері берілмеген.) Наурызға орай табиғаттың ерекше сұлулығы ашылады – қар еріп, алғашқы көктемгі гүлдер жайқалып, жан-жануарлар белсенді тіршілікке өтеді. Бұл кезең адамға ерекше шабыт пен күш сыйлап, өмірдің жаңаруын бейнелейді.

12. Наурыз: сенім мен наным

Қазақ халқының көне нанымдары бойынша, Наурыз күні айтылған ақ тілектер орындалады. Бұл күн адамдардың жүрегін мейірімділік пен жақсылыққа толтырады. Сонымен қатар, балаларға жылы лебіз білдіру – мерекенің маңызды дәстүрі. Ол ешкімнің жүрегін жаман сезімге бөлмей, ізгі ниетпен өмір сүруге шақырады.

13. Дәм толы дастарқан

(Бұл слайдтағы мақалалар толық мәтіндері берілмеген.) Наурыз мейрамында үйдің дастарханы дәмді тағамдармен толтырылады. Бұл ұлттық тағамдар көпшілікке қуаныш пен мейірімділік әкеліп, дәстүрлерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге қызмет етеді.

14. Бата алу – керемет дәстүр

Наурыз күні үлкендер балаларға бата беріп, оларға ізгі ниеттерін білдіреді. Бата алу – болашаққа деген үміт пен сенімді арттыратын қасиетті іс-әрекет. Бұл дәстүр арқылы отбасыдағы татулық пен мейірімділік нығая түседі, әрі балаларға өмірлік өнеге болып қалыптасады.

15. Ұлттық киімдегі әсемдік

(Бұл слайдтағы мақалалар толық мәтіндері берілмеген.) Наурыз мерекесінде ұлттық киім қадірлі болып, оның әсемдігі мен ерекшелігі атап өтіледі. Осындай киімдер салт-дәстүрлерді сақтау мен мәдени мұраны ұрпаққа жеткізудің маңызды бөлігін құрайды.

16. Бүгінгі Наурыз – қуаныш пен достық мейрамы

Наурыз мерекесі — қазақ халқы үшін ғасырлар бойы берік сақталған, ерекше маңызға ие рухани дәстүр. Бұл күні біз ата-бабалардың салт-дәстүрлерін сақтап, оларды ұрпақтан ұрпаққа жеткізуге атсалысамыз. Ондағы ең басты мақсат – отбасылардың бірлігі мен үлкен-кішінің татулығын арттыру. Әрбір ұрпақ осы мереке арқылы ұлттық мәдениетіміздің тамырын тереңінен сезініп, бойына сіңіреді.

Қалалық пен ауылдық орындарда Наурыз мерекесін тойлаудың әртүрлі ерекшеліктері болса да, барлығының түпкі мақсаты — қуаныш пен достықты арттыру. Бұл той отбасының берекесін, қоғамның ынтымағын дарытып, халқымыздың жанына қуаныш сәулесін шашады. Мереке тек көңілді сәттер ғана емес, сонымен бірге рухани жақындық пен сыйластықтың көрінісі болып табылады.

17. Наурыз туралы жұмбақтар мен мақалдар

Наурызға арналған жұмбақтар — балалардың логикалық ойлауын дамытудың керемет құралы. Мысалы, "Жаңа жылда жаңа үміт" дейтін мақал-мәтел тек сөз емес, өмірге деген сенім мен үмітті арттыратын рухани байлық. Сонымен қатар, халық нақыл сөздері мен жұмбақтар ұлттық даналықты сақтап, балаларды ұлттық тәрбиемен сусындатады.

Осы мақал-мәтелдер мен жұмбақтар арқылы жас ұрпақ тек тіл байлығын ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы құндылықтар мен дәстүрдің мәнін түсініп, патриоттық сезімін оятады.

18. Өлеңдер – Наурыздың көркі

Наурыз мерекесіне арналған өлеңдер — бұл қуаныш пен достықтың суретшісі. Әсіресе балалардың өлең оқуы мерекенің ерекше көңіл-күйін тудырады, жан-жақты дамуына септігін тигізеді. Өлең өнері арқылы ұлттық рух қайта жаңғырып, балалардың бойына ұлттық өнерге деген сүйіспеншілік дарытады.

Бұл өлеңдер мерекелік атмосфераны құрып, қатысушыларды біріктіреді. Ән мен жыр Наурыз тудың айнымас көркі, оның мәдениетіміздегі орны ерекше. Мереке әндері мен жырлары халқымыздың бай тарихы мен мәдениетінің жарқын бейнесі болып табылады.

19. Балалар үшін Наурыздағы сыйлықтар

Наурыз мерекесінде балаларға берілетін сыйлықтар — бұл тек заттық құндылық емес, тәрбиелік маңызы зор игі іс. Мысалы, әртүрлі ұлттық ойыншықтар мен кітаптар балалардың қызығушылығын арттырып, ұлттық салт-дәстүрге деген құрметін қалыптастырады. Балалар бұл сыйлықтарды қуанышпен қабылдап, мерекенің рухын түсінеді.

Сонымен қатар, отбасылар мерекелік дастарханға балаларға арналған тәттілер мен тәтті тағамдарды қойып, олардың көңілін көтереді. Бұл дәстүр ғасырлар бойы сақталып келе жатқан мереке көңілін ерекше етеді, жан жылуына толы атмосфераны қалыптастырады.

20. Наурыз – шаттық пен достықтың мейрамы

Наурыз – бұл жаңа өмір мен үміттің, татулық пен берекенің нағыз символы. Әрбір қазақ отбасы бұл мерекені мейірім мен қуанышқа толы өткізіп, болашаққа сеніммен қарайды. Бұл мереке біздің бірлігімізді арттырып, еліміздің дамуы мен гүлденуіне негіз құрайды.

Наурыз кезінде жүректерде орын алатын шаттық пен достық рухани жаңғырудың айнасы болып табылады. Ұлттық мәдениетті сақтау және дамыту – елімізді гүлдендіруге жол ашады, әрбір ұрпақ үшін қастерлі мұра болып қала береді.

Дереккөздер

Ақберенова Ж.Қ. Қазақ халқының ұлттық мейрамдары: тарихи-мәдени зерттеу. Алматы, 2018.

Сүлейменов М.Н. Әдет-ғұрыптар мен салттарға арналған этнография. Астана, 2020.

Үркінова Б.Т. Қазақстандағы көктемгі мейрамдардың маңызы. Шымкент, 2019.

Нұржанов Ә.Д. Ұлттық тағамдар мен мерекелік дәстүрлер. Қарағанды, 2021.

Төлеубаева Саудан, "Қазақ халқының ұлттық мерекелері", Алматы, 2018.

Ермеков Қайрат, "Наурыз дәстүрлері мен мәдениеті", Нұр-Сұлтан, 2020.

Жұмаділов Бақтияр, "Ұлттық тәрбиедегі мақал-мәтелдер рөлі", Қарағанды, 2019.

Қазақстан Республикасының мәдениет және спорт министрлігі, "Ұлттық салт-дәстүрлер", 2021.