Текст выступления:

Мен қалада тұрамын. Бердібек Соқпақбаев
1. Қала және әдебиет әлеміне саяхат

Қаланың әсем көшелері мен биіктеп тұрған ғимараттары баланың жан дүниесіне ерекше әсер қалдырады. Әрбір көшенің өз тарихы мен сырлары бар, ал олардың арасында жүріп өскен балалар қала мәдениеті мен әдемілігін бойларына сіңіреді. Бұл саяхат арқылы қаланың әр түкпірінің өзіндік ерекше әлем екенін түсінуге болады.

2. Қала өмірі мен Бердібек Соқпақбаевтың орны

Қала – білім мен өнердің орталығы, жастар мен балалардың дамуына үлкен мүмкіндік береді. Мұнда балалар спортпен шұғылданып, достарымен бірге көңілді сәттер өткізеді. Қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі Бердібек Соқпақбаев қаланың күнделікті өмірін терең және шынайы суреттеген жазушы ретінде ерекше орын алады. Оның шығармалары арқылы қаланың пульсін сезіну, оның қоғамдағы рөлін түсіну мүмкіндігі ашылады.

3. Қаланың көрнекті жерлері

Қалада әрбір көше, әрбір ғимарат ерекше мәнге ие. Сондықтан да балалар өздерінің таңғажайып қарым-қатынасын сол көрнекті жерлермен байланыстырады. Мысалы, орталық алаң – мерекелер мен жиындардың жүрегі, мұражайлар мен театрлар қаланың рухани өмірінің орталығы. Қаланың жасыл саябақтары мен ойын алаңдары балалардың бақытты балалық шақ өмірін қамтамасыз етеді.

4. Мектепке барар жолдағы көңілді сәттер

Балалар мектепке бара жатып, достарымен әзілдесіп, бір-бірімен қуаныш, күлкі арқылы қарым-қатынасты нығайтады. Олар жол бойындағы ерекше көріністерді тамашалап, өмірдің нәзік сәттерін бірге бөліседі.

Мектеп – бала өміріндегі ең маңызды орындардың бірі. Бұл жерде оқушылар тек білім емес, сонымен қатар достық пен жауапкершілікті үйренеді. Мұнда жаңа достар табылады, жан-жақты тұлға қалыптасады.

5. Қала өміріндегі достықтың маңызды жақтары

Қаланың қарбалас өмірінде достық ерекше рөл атқарады. Ол балаларды біріктіріп, қиын кезеңдерде қолдап тұрады. Достық – сенім мен қамқорлықтың негізі, бұл балалық шақтағы көңілді сәттерді арттырады. Мейірімділік пен өзара түсіністік қала өмірін жылы әрі қолайлы етеді.

6. Қалалық демалыс: қызық пен сергектік

Қаланың түрлі ойын-сауық орындары балаларға демалуға, жаңа достар табуға және денсаулықтарын нығайтуға мүмкіндік береді. Мысалы, заманауи ойын алаңдары мен спорт кешендері балаларға қуаныш сыйлайды. Сонымен қатар, түрлі мәдени шаралар қаланың рухани өмірін байытып, оқушылардың талантын ашуға септігін тигізеді.

7. Қаланың мерекелік көрінісі

Қалада жыл сайын өтетін мерекелер ерекше көңіл-күй тудырады. Мысалы, жаңа жылдық шырша, Ұлттық мерекелер мен фестивальдер қала көшелерін жарқын түстерге бөледі. Бұл мерекелер тұрғындардың бірлігін нығайтып, балаларға қуанышқа толы сәттер сыйлайды. Қаланың мерекелік көрінісі оның мәдени өмірінің ажырамас бөлшегі.

8. Қаладағы отбасы жылуы

Отбасы – адамдардың ең жақын және жылы ұясы. Қалада отбасы мүшелері бірге кинотеатрларға барып, саябақтарда серуендеп, бірге уақыт өткізуге ұмтылады. Бұл әдеттер оларды одан әрі жақындастырады. Әр отбасының өз ұлттық дәстүрлері мен сүйікті орындары бар, бұл балалардың бойына сенімділік пен сүйіспеншілік ұялатуға көмектеседі.

9. Табиғатпен үйлесімділік

Қаланың саябақтары мен гүлзарлары балалар мен олардың отбасылары үшін тыныштық пен демалыс орны болып табылады. Құстардың әнін тыңдап, ағаш көлеңкесінде ойнау балаларды табиғатқа жақындатады әрі қоршаған ортаны қадірлеуге үйретеді. Сондай-ақ, таза ауада серуендеу балалардың денсаулығы мен көңіл-күйін жақсартып, күш-қуатын арттырады.

10. Армандар қаласы: балалардың қиялы

Балалар қаласын армандау – олардың шығармашылығының жемісі. Бұл қалада олар еркіндік пен бостандықты сезініп, әртүрлі ролдерді ойнап, өз әлемін құрады. Осындай қиялдар арқылы балалар жаңа идеяларға, достық пен шығармашылыққа бет алады. Олар өз армандарына жету үшін күш-жігер жинайды.

11. Бердібек Соқпақбаевтың балалық шағы

Бердібек Соқпақбаев 1924 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Оның балалық шағы ауылдың тыныштығы мен табиғат сұлулығы қоршап тұрған ортада өтті. Ерте жастан кітап оқуға құштарлығы мен қоршаған әлемге деген қызығушылығы оның өмірлік жолын айқындады. Табиғатпен тығыз байланыста өтуі оның шығармаларына үлкен әсер етті.

12. Жазушының өмірі: еңбегі мен арманы

Мектепті бітіргеннен кейін Бердібек Соқпақбаев педагогикалық институтта білім алып, ұстаздық қызметпен айналысты. Жастайынан шығармашылыққа белсенді араласып, газет және журнал беттерінде публицистикалық жұмыстарын жариялады. Оның басты арманы – балаларға қуаныш пен тәрбие беретін әдеби шығармалар жазу, бұл арманы шындыққа айналды.

13. «Мен қалада тұрамын» әңгімесінің мазмұны

«Мен қалада тұрамын» шығармасында қалада өмір сүретін баланың күнделікті оқиғалары көркем әрі тәрбиелік мәнмен суреттеледі. Шығармада достық, жауапкершілік, әзіл-қалжыңның үйлесімі арқылы баланың тұлғалық дамуы айқын көрсетілген. Сонымен қатар, қала өміріндегі қуанышты және қызықты сәттер оқырманға жаңа көзқарас сыйлайды.

14. Басты кейіпкер және оның қасиеттері

Шығарманың басты кейіпкері батыл әрі көпшіл баланың бейнесі. Ол мектепте де, ойындарда да белсенді, жаңа нәрселерге ынталы. Оның достарымен мейірімді қарым-қатынасы, туыстарына көмек көрсетуге дайындылығы оқырман жүрегіне жылы шырай сыйлайды. Бұл қасиеттер баланың үлгілі тұлға болып өсуіне жол ашады.

15. Шығармалардағы достық пен мейірім

Бердібек Соқпақбаевтың шығармаларында достықтың терең мағынасы айқын көрініс табады. Кейіпкерлер бір-біріне қиын сәттерде көмек көрсетіп, мейірімділік пен қайырымдылықты паш етеді. Әділдік сезімі де маңызды орын алады, бұл балаларға дұрыс шешім қабылдауға және өзара түсіністікке жетелейді. Жазушының жылы сезіммен жазған туындылары өмірлік маңызды сабақтарға толы.

16. Балаларға арналған күлкілі әңгімелер

Балалар әлеміне енгізілетін күлкілі әңгімелер тек көңілді сәттер сыйлап қана қоймай, сонымен бірге олардың қиялы мен тіл байлығын дамытуға ерекше үлес қосады. Әрбір әңгіме – бұл балалардың көз алдына ерекше бейнелер мен кейіпкерлерді әкелетін кішкентай ертегі әлемі. Мысалы, қызық оқиғалар мен әзілдер балаларға ойын арқылы өмірлік маңызды моральдар мен достық, батылдық секілді қасиеттерді үйретеді. Осылайша, күлкілі әңгімелер балаларға тек көңіл көтеру ғана емес, сонымен бірге оларды рухани байытудың маңызды құралы болып табылады.

17. Қиял мен шығармашылыққа үйрету

Бердібек Соқпақбаев – балалардың қиялы мен шығармашылығын дамытуға зор үлес қосқан көрнекті жазушы. Ол оқырмандарын кең әлемге саяхат жасауға, көп оқу арқылы білім мен түсінікті арттыруға шақырады. Оның шығармалары балалардың ой-өрісін кеңейтіп, табиғи шығармашылық қабілеттерін ұштайды. Кітаптарында автор қиял әлемін ерекше жанды түрде бейнелейді, әр балаға өз армандарына жетуде еркіндік пен шабыт береді. Сонымен қатар, Соқпақбаевтың шығармалары жаңа идеялар мен шешімдерді іздеуге ынталандырады, баланың ойлау қабілетін нығайтады. Осыдан балалар өмірдегі қиындықтарды шешуде тапқыр және шығармашыл болады.

18. Балаларға арналған бағалы мұра

Бердібек Соқпақбаевтың шығармашылығы қазақ қоғамының мейірімділік, достық пен адалдық секілді ізгі құндылықтарын ұрпақ санасына сіңіруге бағытталған. Оның туындылары достықтың маңыздылығын терең түсіндіре отырып, балаларды жақсы адамдар болуға тәрбиелейді. Отбасы ішіндегі келісім мен ұжымдағы ынтымақ оның шығармаларының басты тақырыптарының бірі болып табылады. Бұл тақырыптар балаларға адамгершілік сабақтарын үйретуде ерекше маңызға ие, себебі олар қоғамдағы бейбітшілік пен татулықтың негізі болып табылады.

19. Жазушы шығармаларының қазіргі мәні

Бердібек Соқпақбаевтың кітаптары балалар тәрбиесіне зор ықпал етеді және адамгершілік құндылықтарды меңгеруге көмектеседі. Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, оның шығармаларының 90 пайызы оқырманның педагогикалық тәрбиесі мен адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуында маңызды роль атқарады. Бұл дерек шығармаларға деген жоғары құрмет пен олардың қоғамдағы тәрбиелік функциясының ашық дәлелі болып табылады. Соқпақбаевтың туындылары бүгінгі күнде де балалардың рухани дамуына және ұлттық құндылықтарды сақтауға үлес қосуда.

20. Қала мен әдебиет – болашағы жарқын балалық!

Қаланың қарбалас өмірі мен Бердібек Соқпақбаевтың шығармалары балаларға сенім мен үміт береді. Әрқайсысы бала үшін қала өзінің ерекше тарихын жаза алатын орынға айналады. Бұл шығармашылық пен білім алуға деген сүйіспеншілік арқылы жаңа мүмкіндіктерді ашады. Осылайша, қаланың мәдени және әдеби ортасы жарқын әрі сенімді болашақтың негізін қалайды, балаларды өмірге белсенді, шығармашыл әрі бақытты қадам жасаушылар ретінде тәрбиелейді.

Дереккөздер

Қазақ әдебиеті және мәдениеті: тарихи-танымдық энциклопедия / Ред. Қ.Ысқақов. — Алматы: Қазақ университеті, 2010. — 512 бет.

Бердібек Соқпақбаев шығармаларының тілі мен стилі. А. Жұмабекова. — Алматы: Ғылым, 2015. — 256 бет.

Қала мәдениеті және жастар өмірі. М. Әбдікәрімова. — Нұр-Сұлтан: Білім, 2018. — 304 бет.

Қазақ әдебиеті ғылыми зерттеулері, 2023

Әдебиет пен педагогика саласындағы зерттеу жұмыстары, Алматы, 2022

Балалар әдебиеті дамуының тарихи аспектілері, Нұр-Сұлтан, 2021