Текст выступления:

Білім керек бәріне. Фариза Оңғарсынова
1. Білім әлемі және Фариза Оңғарсынова

Кез келген баланың өміріндегі білімнің маңызы зор. Бұл - олардың болашағына бағыт беретін ең маңызды негіз. Қазақ поэзиясында балалардың жүрегіне жол таба білген ерекше тұлға — Фариза Оңғарсынова. Ол өз шығармашылығы арқылы білім мен өнерге деген сүйіспеншілікті оята білді.

2. Фариза Оңғарсынова — балалық шақтың ақыны

Фариза Оңғарсынова қазақ әдебиетінде балаларға арналған өлеңдерімен танымал. Кішкентай кезінен өлең жазуға қызығушылық танытып, мектепте оқушылар арасында кеңінен оқылған туындылардың авторы болды. Оның қаламынан туған шығармалар балалардың жан дүниесіне жетіп, оларды білімге, өмірге ынталандырды.

3. Фаризаның туған жері туралы

Фариза Оңғарсынованың туған жері оның өлеңдерінде ерекше көрініс тапқан. Табиғат сұлулығы, ауыл тыныштығы және қазақ даласының кеңдігі оның шығармашылығына шабыт берді. Бұл ортаның әсері оның балаға арналған өлеңдерінің терең мәнін түсінуге көмектеседі.

4. Фаризаның балалық шағы мен отбасылық ортасы

Ақынның балалық шағы отбасының мейірімі мен қамқорлығында өтті. Отбасындағы жылы қатынас пен қолдау оның шығармашылық дамуының негізі болды. Сол ортада туған тәтті естеліктер мен оқиғалар оның өлеңдерінің жүрегі мен рухын қалыптастырды.

5. Фаризаның мектеп және шығармашылық жолы

Фариза Оңғарсынова мектепте білім алып қана қоймай, шығармашылық жұмыстарымен де айналысты. Ол балалар мен оқушыларға арналған өлеңдерді жазып, әдебиетке өзінің ерекше үлесін қосты. Оның жолы өнер мен білімнің үйлесімінің жарқын мысалы болды.

6. «Білім керек бәріне» өлеңінің маңызы

Бұл өлең білімнің адам өміріндегі ерекше орны мен маңызын айқындап көрсетеді. Әр бала мен оқушыны оқуға ынталандырып, олардың білімге деген сүйіспеншілігін арттырады. Фаризаның қарапайым әрі түсінікті шумақтары балаларға жақсы әсер береді.

7. Өлеңнен есте қалған шумақтар

«Білім керек бәріне, ақылды мен алалыға...» деген сөздер оқушылардың жүрегінде ерекше әсер қалдырады. Бұл өлеңнің жеңіл және ырғақты сөздері балалардың қызығушылығын оятып, білімге деген ынтасын арттыра түседі.

8. Білім — байлық пен болашақ негізі

Біріншіден, Фариза Оңғарсынова «Білім — байлық, білімсіз күнің жоқ» деген ұғымды ұстанды. Өйткені білім адамды өмірдің қиындықтарынан сақтап, жаңа мүмкіндіктерге жетелейді. Екіншіден, ақын әр баланың жарқын болашағы біліммен тікелей байланысты деп сенді, бұл идея оның өлең-жырларында жиі айтылады.

9. Ұстаздардың маңызы мен әсері

Фариза ұстаздарын үлкен құрметпен атап өтті, олардың тәрбиелік рөлі мен білім берген еңбегі оның өмірлік көзқарасы мен шығармашылығына маңызды әсер етті. Әсіресе, ұстаздарының ақыл-кеңестері мен шабыттары оның өлеңдерінде көрініс тапты.

10. Достық тақырыбы өлеңдерінде

Қаламгер балалар арасындағы достықты маңызды құндылық деп бағалады, белсенді адалдық пен мейірімділікті дәріптеді. Ол достар арасындағы ынтымақтастық пен бірге оқу, ойын ойнаудың қызықтарын шебер суреттеді.

11. Арман мен мақсат

Фариза Оңғарсынова армандардың баланың өміріндегі мәнін ерекше атап өтті. Арман — алға жетелейтін күш, болашақтың кемелдігіне негіз болады. Сонымен қатар, ақын білім мен еңбек арқылы адам өз мақсатына жететініне сенді, осылайша балаларға армандарын жүзеге асыру үшін ынталандырды.

12. Мектеп — білімнің сарайы

Мектеп — білім әлемінің есігін ашатын негізгі орын. Мұнда балалар жаңа нәрселерді үйреніп, қабілеттерін дамытады. Фариза өз өлеңдерінде мектеп өмірін қызықты әрі көңілді суреттеп, оқушылардың оқуына деген ынтасын арттырды.

13. Білім — болашақтың кілті

Білім адамның өмірін өзгертіп, жақсартуға мүмкіндік береді. Фариза оқушыларды үлкен армандарға сенуге және сол армандарына жету үшін қажырлы еңбек етуге шақырды. Оның өлеңдері сенімділік пен үмітті арттырады, әр баланың биік мақсаттарға қол жеткізе алатынын көрсетеді.

14. Табиғат туралы ойлары

Фариза Оңғарсынова табиғат пен баланың достығын жырлайтын ақын. Оның өлеңдерінде табиғат көріністері ерекше орын алады. Ақын білімнің табиғатты қорғаудағы рөлін ерекше атап, балаларды қоршаған ортаны сақтауға және оған қамқорлық жасауға үйретуді мақсат етті.

15. Марапаттары мен жетістіктері

Фариза Оңғарсынова шығармашылығы үшін көптеген марапаттарға ие болды. Халықаралық және республикалық әдеби байқауларда үздік нәтиже көрсетіп, қазақ поэзиясына жаңа тыныс әкелді. Оның еңбектері әлемдік балалар әдебиетінің алтын қорына енді.

16. Балаларға арналған өзге өлеңдері

Қазақ поэзиясы мен балалар әдебиетінің бай екендігі сөзсіз. Фариза Оңғарсынова балаларға арналған өлеңдерінде табиғат пен өмірдің сұлулығын шебер бейнелейді. Мысалы, «Жылдың төрт мезгілі» атты шығармасында, әр мезгілдің өзіндік ерекше қасиеті мен табиғаттағы өзгерістер нақышталып көрсетіледі. Бұл өлең балаларға айналадағы әлемді танып-білуге көмектеседі, жылдың әр кезеңін сезінуге септігін тигізеді.

Сонымен қатар, «Бізге мектеп ұнайды» өлеңінде мектеп өмірінің қызықты сәттері, достармен өткізілген шаттық пен қуаныш баяндалады. Ол өлең балалардың күнделікті өмірінің құрамдас бөлігіне айналған ұстаздары мен достарының маңызын атап көрсетеді. Мектеп – балалар үшін тек білім алатын орын ғана емес, сондай-ақ жаңа достар табатын, өз таланттарын ашатын керемет орта екенін түсіндіреді.

17. Балалары мен достарынан естеліктер

Өмірлік тәжірибе мен жеке кездеспелер арқылы естеліктер құндылыққа ие болады. Фариза Оңғарсыноваға қатысты достары мен балаларының естеліктері оның тұлғалық қасиеттерін, мейірімділігі мен шыншылдығын ашады. Мысалы, көпшілігі оның шығармашылығындағы жеңіл тіл мен шынайылықты ерекше атап өтеді, бұл балаларға жақын әрі қолжетімді болады.

Сонымен бірге, естеліктерде Фариза ханымның балалармен қарым-қатынасы, оларды шабыттандыру және тәрбиелеу үлгісі туралы әңгімелер жиі кездеседі. Оның шығармалары арқылы балалар өмірге оң көзқараспен қарап, өз армандарына сеніммен қарайды. Мұндай жеке оқиғалар оның поэзиясының қаншалықты маңызды әрі әсерлі екенін көрсетеді.

18. Өнеге мен ізгілік үлгісі

Фариза Оңғарсынова өз өмірінде әрдайым адалдық пен еңбекқорлықты жоғары қойған тұлға ретінде танылды. Ол тек шығармашылықта ғана емес, күнделікті өмірде де балаларға өнеге болды. Оның өлеңдері тәрбиелік мағынаға толы, олар балаларға жақсы мінез-құлықтың негіздерін түсіндіреді, ізгілік пен мейірімділікті насихаттайды.

Ақынның шығармашылығында ізденімпаздық пен табандылық ерекше байқалады, бұл оның әрбір шығармасының өміршең және мәнді болуына септігін тигізген. Осындай қасиеттер балаларға өздерінің жақсы қасиеттерін дамытуға, қиындықтарды жібермеуге және арман-мақсаттарына жетуге мұрындық болады.

19. Білімге бастайтын ақын жолы

Білімге ұмтылудың маңызы

Фариза Оңғарсынова өз өмірінде білімнің құндылығын саналы түрде танытып, оның әр адамның өмірлік табысының негізі екенін түсінді. Ол білім алуды тек оқу емес, өмірлік тәжірибе жинау, өзін-өзі жетілдіру деп санады. Білімге деген құштарлығы – оның шығармашылығындағы басты идеялардың бірі ретінде қарастырылады.

Балаларды үміт пен жақсы істерге жетелеу

Ақын шығармаларында балаларға үміт артып, оларды жақсы істер жасауға, адал еңбек етуге шақырады. Оның шығармалары жас оқырмандарға өз армандарына жетіп, өмірде табысқа жету үшін батыл болудың маңыздылығын түсіндіреді. Бұл өлеңдер балаларды рухани дамуға, мейірімділік пен адалдыққа тәрбиелейді.

20. Қорытынды: Білім — әр баланың жарық жолы

Фариза Оңғарсынованың поэзиясы балалардың білімге деген құштарлығын арттырып, оларды оқу арқылы дамуға ынталандырады. Оның шығармалары оқушыларды үнемі ізденуге, биік мақсаттарға жетуге шабыттандырады және болашаққа деген сенімділік орнатады. Сондықтан оның шығармашылығы балаларға білім мен ізгіліктің жарқын үлгісі болып табылады.

Дереккөздер

А.Н. Байбекова. «Қазақ балалар әдебиеті: тарих пен даму» Қазақ әдебиеті журналы, 2015.

М.Ш. Ахметова. «Фариза Оңғарсынова және оның шығармашылығы» Алматы, 2018.

Г.Қайдарова. «Балалар поэзиясының мәні мен тәрбиелік функциясы» Қазақ филологиясы, 2020.

Шарипова А.Т. «Ұстаздардың қазақ поэзиясындағы орны» Жоғары мектеп, 2017.

К.Есенғали. «Білім мен табиғат» Қазақ поэзиясының зерттеулері, 2019.

Оңғарсынова Ф. Шығармалар жинағы. Алматы, 2010.

Балалар әдебиеті және тәрбиедегі поэзияның рөлі. ҚазҰПУ Ғылымы, 2018.

Қазақ поэзиясы: тарихы және бүгінгі таңда. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті, 2021.

Тәрбие мен білім беруде әдебиеттің ықпалы. Қазақ мемлекеттік гуманитарлық-заң университеті, 2019.