Текст выступления:

Жер астында қала бар (Ертегі)
1. Жер астындағы қалаға қызықты саяхат: негізгі тақырыптар

Баршаға таңғажайып әлемнің есігі ашылмақ: жер астындағы қала сырлары мен батыл кейіпкерлердің ертегілеріне бірге үңілейік. Бұл сапар көңілге ерекше әсер ұялатып, қиялды кеңейтеді.

2. Ертегінің тамыры мен мәні

Қазақ халқының бай ауыз әдебиеті мыңдаған жылдар бойы ұрпақтан ұрпаққа жетті. Онда сиқырлы әлемдер мен батырлардың ерліктері, достық пен адалдық тағылымдары жас ұрпақтың жүрегіне сәуле шашады. Бұл ертегілер балаларды ойлануға, аңғалдыққа және мейірімділікке үйретеді.

3. Жер астындағы жасырын қала туралы

Жердің терең қабаттарында жасырынған бұл қала — түстерге толы қолөнер бұйымдары мен жарқыраған алтын-күміс қоймалары бар бірегей мекен. Бұл қала тұрғындары ерекше ғажайып тіршілік иелерімен бірге ерекше өмір сүреді. Балалар бұндай әлемнің сырларын ашып, өздерінің қиялдарын шарықтатады.

4. Батыл кейіпкер – Жанбота туралы

Жанбота – ерлік пен сенім символы, керемет батылдық пен адалдыққа толы кейіпкер. Ол әрқашан қиындықтардан қорықпай, өз достары мен қала тұрғындарының қауіпсіздігін сақтауға тырысады. Оның үлгісі бала жүрегінде әділдік пен батылдықтың құндылығын жеткізеді.

5. Сиқырлы есік арқылы қалаға кіру

Жанбота үлкен тас астындағы жасырынған сиқырлы есікті табады. Арнайы сөзді айтып, ол есіктің ашылуын қамтамасыз етіп, жарық туннелі арқылы жер астындағы қалаға алғаш атайды. Бұл сәт балалардың қиялындағы шексіз шытырман оқиғалардың бастауы болып табылады.

6. Ертегі қаласының ерекше тұрғындары

Бұл қалада ерекше тіршілік иелері өмір сүреді: кейбірі батырлық пен ақыл-парасаттың символы, ал басқалары сиқырлы қасиеттерімен ерекшеленеді. Олар баланың қиялына қанат бітіріп, жас достық пен ерлік туралы әңгімелерді жандандырады. Әрбір тұрғын ерекше оқиғаға толы.

7. Қаладағы басты алаң мен мерекелер

Қаладағы басты алаң жасыл бақшалармен, биік күмбездермен әсем безендірілген. Мұнда түрлі-түсті шамдар мен гүлзарлар ерекше сән береді. Тұрғындар жиі жиналып, ортақ мерекелерді тойлап, өнер көрсетіп, би билеп, бір-бірімен қуаныш пен шаттықты бөліседі.

8. Ғажайып қазыналар мен сиқырлы заттар

Қалада сақталған көптеген сиқырлы заттар мен әдемі қазыналар баланың айрықша қызығушылығын арттырады. Бұл нәрселер әрқайсысы ерекше тарих пен мәнге ие, олар арқылы баланың ізденімі мен қиялы дамиды. Сиқырлы заттар ертегіге деген сенімді арттырады.

9. Қаланың жұмбақ қақпалары

Қала маңында бірнеше құпия қақпалар орналасқан, олар тек таза жүректі және адал адамдарға ашылады. Әрбір қақпа өзіне тән ерекшеліктер мен символдар арқылы қала тұрғындарының қауіпсіздігін сақтап, әділдік пен сенімділік ұғымдарын нығайтады.

10. Жанботаның жаңа достары

Жанбота жаңа достарымен кездесіп, олар бірге жаңа шытырман оқиғаларды бастан кешіріп, терең достықтың негізін қалайды. Бұл достар әрқайсысы ерекше қасиеттерге ие, олар батылдық пен басқаларға көмектесуді үйретеді. Бұл оқиғалар баланың жан дүниесіне ерекше әсер береді.

11. Күтпеген сынақтар мен қауіпті оқиғалар

Жанбота мен достары сиқырлы лабиринттен өтіп, әр айналасы қақпан мен жұмбаққа толы жолдарды табысты жеңеді. Сондай-ақ, олар қараңғы үңгірде жұмбақ айдаһармен кездеседі. Бұл сәттер ерлік пен достықтың маңыздылығын көрсетеді, қиындықтарға төтеп берудің үлгісін береді.

12. Қаланың үлкен мерекесі туралы әңгімелер

Қала тұрғындары жыл сайын үлкен мерекелерді атап өтеді, онда барлық тұрғындар бірігіп қуаныштарын бөліседі. Бұл мерекелер ерекше рәсімдер мен өнер көрсетумен, би мен әнмен, сондай-ақ тәтті тағамдармен ерекшеленеді. Мерекенің рухы ынтымақтастық пен мейірімділікке бағытталған.

13. Сиқырлы бақтың құпиясы

Қаланы қоршаған бақта түнде жарқырайтын ерекше жұлдыз-сазгүлдер өседі, олар ерекше сиқырлы күшімен таң қалдырады. Сондай-ақ, бақтың жемістері тәтті әрі дәмі ерекше, бұл қала тұрғындарының қуанышын арттырып, бақтың маңызын күшейтеді.

14. Қаланың ережелері мен тәртібі туралы

Қалада тұрғындардың тыныштығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бірнеше маңызды ережелер қабылданған. Бұл ережелер қонақжайлық пен әділдікті сақтап, тұрғындардың бір-біріне деген құрметін арттырады. Тәртіп — қала мәдениетінің негізі екені байқалады.

15. Күн мен түндегі қаланың көрінісі

Күндіз түрлі-түсті шамдардың жарығы қалаға ерекше көрініс береді, үйлер мен көшелер шырақ шашып, түрлі-түсті атмосфераны қалыптастырады. Түнде жұлдызды тастар жарқырап, қалаға сиқырлы тыныштық пен әсемдік сыйлайды. Бұл көріністер қала тұрғындарының жүрегінде мәңгі сақталады.

16. Жанботаның үйге оралу сәттері

Балалар, Жанбота есімді кейіпкердің үйге оралу сәттері әрқашан ерекше болады. Мысалы, бір күні ол даладан келгенде, айналасына күннің жылы сәулелері тарап, құстар ән салып жатады. Басқа бір сәтте ол үлкен таудың етегінен өткенде, таудың жұмсақ желі мен табиғаттың тыныштығы оны тыныштыққа бөлейді. Бұл әңгімелер оның үйге деген махаббатын және табиғатпен үйлесімділігін көрсетіп, балаларды қоршаған әлемді жақсы көруге үндейді.

17. Ертегідегі ақыл-кеңестер

Ертегілер - өмірлік сабаққа толы көркем шығармалар. Олар батылдық пен қиындықтарды жеңу құндылығын үйретеді. Сонымен бірге, елдің ынтымақтастығы мен сенімі өте маңызды екенін түсіндіреді. Әр ертегі кейіпкері қиындықтарға мойымай, өз мақсатына жетуге талпынады.

Сонымен бірге, ертегілер әртүрлілікті құрметтеуді және жақсылық жасау әрдайым басты міндет екенін ескертеді. Қиялға сену адамды ерекше етеді, өйткені қиял арқылы адам жаңа әлемдерді жасайды. Осылайша, ертегілер балалардың жүрегінде мейірімділік пен достық құндылықтарын орнатады.

18. Жер асты қаласының сенім мен мейірімділік сыры

«Жер асты қаласы» ертегісінде сенім мен мейірімділіктің маңызы ерекше баяндалады. Қала тұрғындары қиын сәттерде бір-біріне сенім артып, көмектесуді үйренеді. Мысалы, кейбір кейіпкерлер қиыншылықтарда досына қол ұшын беріп, ортақ мақсатқа жетеді.

Бұл ертегі балаларға сенімнің айналадағы адамдармен қарым-қатынасымызда қандай маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Сонымен қатар, мейірімділік пен доброжелательность - нағыз батырлықтың белгісі екенін айтылады. Осы қасиеттерді бала жүрегінде тәрбиелеу - баланың болашағына берілген үлкен сый.

19. Оқиға жалғаса ма?

Бұл ертегілердің ең қызықты тұстарының бірі — кейбір оқиғалардың ашық қалдырылғаны. Бұл балаларға өз қиялын пайдаланып, әңгімелерге өз жалғасын ойлап табуға мүмкіндік береді. Мәселен, кейіпкерлер өткізетін жаңа сынақтар мен приключенияларды елестете отырып, баланың шығармашылық қабілеті дамиды.

Сонымен қатар, оқушылар өздері жаңа кейіпкерлерді жасап, олардың не білетінін, қандай қасиеттерге ие болатынын ойлап табады. Бұл процесс олардың ойлау және талдау дағдыларын арттырып, болашақтағы қиындықтарды шешуге дайындайды.

20. Ертегінің тәрбиелік маңызы

«Жер астында қала бар» ертегісі баланың қиялын дамытып қана қоймай, достық пен жақсылықтың шынайы құндылығын үйретеді. Әр бала өз арманына сеніп, қиындықтардан қорықпай, батыл болуға шақырылады. Бұл ертегі арқылы жас оқырмандар өмірлік маңызды сабақтарды алады және өздерін еркін сезінеді, жаңа нәрселерге ұмтылады.

Дереккөздер

Қазақ ертегілері. Алматы: Ғылым, 2010.

Орхон-Енисей ескерткіштері және қазақ ауыз әдебиеті тарихы. Актеров П., 1998.

Қазақ халық әдебиеті: зерттеу және талдау. Мұқашев С., 2005.

Балалар әдебиеті мен ұлттық тәрбие. Әбішев М., 2012.

Иванов С.А. Теория детской литературы. – М., 2017.

Петрова Н.М. Народные сказки и воспитание детей // Вестник педагогики, №4, 2020.

Казахские народные сказки: сборник. – Алматы, 2015.

Смирнова Е.В. Психология детского воображения // Психологический журнал, 2018.

Луговская М. Воспитательная роль сказок в современном образовании // Образование и воспитание, 2019.