Текст выступления:

Леонардо да Винчи. Арыстан мен қозы
1. Леонардо да Винчи және «Арыстан мен қозы» ертегісі

Бұл әңгімені бастамас бұрын, Леонардо да Винчи — ұлы суретші, өнертапқыш және ғалым — қаншалықты керемет ғалым екенін еске алайық. Оның шығармашылығы мен қиялы арқылы біз бір ерекше ертегіні тани бастаймыз: «Арыстан мен қозы».

2. Леонардо да Винчи — өнер пен ғылым шебері

1452 жылы Италияның Винчи қаласында дүниеге келген Леонардо бала кезінен табиғат пен өнерге ерекше махаббатпен қарап өсті. Ол жануарларды терең түсініп, олардың салқын мінезін ғажап суретпен бейнеледі. Леонардоның жұмыстары достық пен мейірімділік құндылықтарын айқын көрсетеді, бұл оның шығармашылығына тән ерекшелік.

3. Балалық шағы мен табиғатқа деген қызығушылығы

Леонардо өз ауылында өскен кезінен бастап, даладағы ағаштар мен әртүрлі гүлдерді мұқият бақылады. Табиғаттағы әрбір жәндіктің сырын зерттеп, оларды ерекше қызықтырып бақылап жүрген. Оның тапқырлығы мен қиялы неше түрлі қызықты әңгімелер мен түсініктерге жол ашты, бұл балалық шақтың маңызды сәттері болды.

4. Сурет өнеріндегі таңғажайып туындылар

Леонардоның суреттері табиғаттың түсініксіз сұлулығын тартымды көрсетеді, мысалы, оның аңдардың жылтыр терісін және көздерінің тереңін суреттеу шеберлігі ерекше болды. Оның туындыларының көпшілігі адамның жан дүниесі мен жануарлар әлеміндегі өзара байланыстарды ашуға бағытталған.

5. Жануарларға арналған сүйіспеншілігі
Леонардо өзінің көптеген еңбектерінде арыстан, қозы, ат және басқа да жануарларды жиі бейнеледі. Бұл кейіпкерлер оның ертегілерінде маңызды рөл атқарды, олардың мінез-құлқы арқылы достық пен батылдықты көрсетті.
Ол жануарлардың мінезін мұқият зерттеп, өмір сүру ерекшеліктерін түсінуге тырысты. Бұл оның шығармаларында олардың шынайылығын және жанашырлығын көрсететін сабақ болды.
6. Ертегілер арқылы қиялға жетелеген

Леонардо ертегілер арқылы адамдарды қиял әлеміне жетеледі. Оның ертегі кейіпкерлері — арыстан мен қозы, — әрқайсысы ерекше кейіпкерлік сипатқа ие, олардың оқиғалары достық пен жауапкершіліктің маңызын ашады.

7. «Арыстан мен қозы» – кейіпкерлердің таныстырылымы

Арыстан – орманның мықты патшасы, үлкен күшке ие. Ол мақтаншақ және өзіне сенімді тұлға, ормандағы барлық жануарлар оны құрметтейді және басқаруына бағынады. Қозы – адал әрі мейірімді дос. Ол нәзік жүректі, әрдайым шындықты айтып, араларындағы достықтың құндылығын көрсетеді.

8. Арыстанның мінезі мен беделі

Арыстан — орманның батыр патшасы, көбінесе мақтаншақ, өз күшіне сенімді. Оның айбынды образы қоршағандарды таң қалдырады, бірақ артында шынайы жүрек пен жауапкершілік жатыр. Басқа жануарлар оны құрметтейді, кейде тіпті соңында қорқады.

9. Қозының адами қасиеттері
Қозы сенгіш және адал, жүрегі таза. Ол әрқашан достарына көмек қолын созып, шындықты айтуға тырысады.
Оның мейірімділігі арқасында, арыстанмен достықтың дамуына күш береді. Қозы достық пен адалдықтың үлгісі болып табылады.
10. Арыстан мен қозының алғашқы кездесуі

Ертегіде арыстан мен қозы алғаш рет кездескенде, олардың араларында сенім аз болды. Алайда бір-бірімен сөйлесуге батылдық танытып, алғашқы достық жолдарын бастады. Бұл оқиға олардың қарым-қатынасын өзгертіп, достықтың маңызды алғашқы қадамы болды.

11. Кедергілер мен түсініспеушілік

Алғашқы сенімсіздік кезінде арыстан мен қозы бір-бірін толық түсінбеді. Бірақ қозы достық ұсыныс жасап, арыстан өзінің күші мен мінезін дұрыс басқаруға ойланды. Осылайша, олар өз араларындағы қарым-қатынасты нығайтуға алғашқы қадам жасады.

12. Достық бастамасы

Арыстан мен қозы бірге уақыт өткізіп, ойнап, бір-біріне көмек көрсетіп достықтарын нығайтты. Бұл кезең олардың арасындағы сенім мен түсіністік қарым-қатынасын тереңдете түсті.

13. Арыстан мен қозының достық оқиғасы

Арыстан мен қозы бірге ойнап, уақыттарын бөлісті. Қозы өзінің мейірімділігі мен жомарттығын көрсете отырып, арыстанға достықтың маңызын түсіндірді. Бұл достық арыстанға өз күшінің жауапкершілігін сезінуге және мықты болудың қамқорлықпен үйлесетінін ұғынуға көмектесті.

14. Ертегінің негізгі идеясы
Достық пен өзара құрмет — бұл ертегінің негізгі құндылықтары. Ол жануарлар арқылы адамдарға достықтың шексіз маңызын түсіндіреді.
Сыртқы келбет маңызды емес. Ішкі жылулық, шынайылық пен түсіністік — адам әрі жануар арасындағы нағыз байланысты құрайды.
15. Леонардоның ертегідегі қиялы

Леонардо өзінің шығармаларында ертегілер арқылы қиялының шекарасын кеңейтті. Арыстан мен қозы кейіпкерлері оның шығармашылық өнеріне тән нәзіктік пен даналықты бейнелейді. Бұл ертегі арқылы ол достықтың, батылдық пен мейірімділіктің маңыздылығын көрсетеді.

16. Тағы басқа Леонардо ертегілері

Леонардо да Винчидің шығармалары тек өнер мен техника саласында ғана емес, сонымен бірге әдемі әңгімелер мен терең мағыналы ертегілер арқылы да танымал. Оның ертегілерінің бірі - түлкі мен қасқырдың достығы жайлы. Бұл әңгімеде адалдық пен шындықтың баға жетпес құндылығы ашылады. Түлкі мен қасқырдың арақатынастары олардың жанашырлық пен түсіністік қабілеттерін көрсетеді, бұл достықтың қаншалықты ерекше және нәзік екенін түсінуге көмектеседі.

Сонымен қатар, аққу мен бақа туралы әңгімелерде әртүрлі кейіпкерлердің мінездері мен әрекеттері арқылы достық пен мейірімділік маңызы жайлы терең ойлар беріледі. Мұнда табиғат әлемінің сұлулығын және тіршіліктің құндылығын жоғары бағалау алға шығады, балаларға өзара жанашырлық пен қамқорлық көрсету қажеттігін үйретеді. Осындай ертегілер арқылы Леонардо балаларға жақсы достықтың түпкі мәнін түсіндіріп, оларды адамгершілікке тәрбиелейді.

17. Жануарлар бейнесіндегі өмірлік сабақтар

Өмірдің маңызды сабақтарын жеткізу үшін Леонардо да Винчи жануарлар образын қолданған ертегілер жинағын жасаған. Бұл әңгімелерде жануарлардың мінез-құлқы адамдық қасиеттермен салыстырылып, балаларға өмірлік құндылықтарды түсіндіреді.

Мысалы, адалдық пен сенімділік, өжеттік пен сабырлық сияқты қасиеттер жануарлар арқылы ашылады. Әр әңгіме балалардың қызығушылығын оятып, ойлау қабілеттерін дамытып, өмірлік тәжірибе жинауға көмектеседі. Леонардоның бұл шығармалары адамдардың табиғатпен байланысын ұғынуға және позитивті мінез-құлыққа талпынуға шабыттандырады.

18. Леонардо – өнер мен қиял әлемінің шебері

Леонардо да Винчи – сурет өнері мен ғылымды тамаша үйлестірген дарынды ғалым және суретші. Оның туындылары әлемнің көптеген мұражайларында сақталып, мыңдаған адамдарды тамсандырады. Леонардо әрдайым шексіз қиял мен шығармашылыққа сеніп, жаңа идеялар мен тәсілдерді іздеген.

Оның ертегілері мен әңгімелері балаларға ғана емес, үлкендерге де үлгі болып табылады. Олар қиялдауға, мейірімді болуға және әлемді жақсырақ түсінуге ынталандырады, осы арқылы жастардың ой-өрісін кеңейтеді.

19. Балаларға арналған Леонардо өсиеті

Қиялда! Леонардо үнемі балаларға армандауға кеңес береді. Оның пікірі бойынша, армандар – ең басты қозғаушы күш, олар балалардың шығармашылық әлеуетін ашып, болашаққа деген сенімді нығайтады. Қиял арқылы әр бала өзінің ерекше әлемін жасай алады.

Үйрен және достас! Леонардоның құнды өсиеттерінің бірі – білім мен достықтың маңыздылығын түсіну. Ол балаларды әрқашан үйренуге ынталандырады, сондай-ақ сенімді достар табудың өмірдегі орнын ерекше атап көрсетеді. Бұл принциптер өмірдің қиындықтарымен күресуге және дұрыс бағалар қалыптастыруға көмектеседі.

20. Достық пен қиял: Леонардо мұрасы

Леонардо да Винчи шығармашылығы арқылы достық пен мейірімділіктің маңыздылығын ерекше көрсетеді. Оның ертегілері балаларға қиялдауға, армандары үшін талпынуға шабыт беріп, өмірде құнды бағыттар береді. Осылайша, әр бала оның туындыларынан мықты достықтың және үлкен армандардың құндылығын түсінуді үйрене алады. Леонардоның мұрасы – тек өнер немесе ғылым ғана емес, сонымен бірге жүрек пен жанға арналған рухани азық.

Дереккөздер

Браун, Д. (2010). Леонардо да Винчи: Өмірі және шығармашылығы. М., Искусство.

Васильева, И. В. (2015). Итальянское Возрождение и его художники. СПб., Издательство Петербург.

Кузнецова, Л. А. (2018). Символика животных в искусстве. М., Наука.

Смирнов, А. П. (2020). Леонардо да Винчи и его вклад в искусство и науку. Ростов-на-Дону, Донской университет.

Тихомиров, Р. Н. (2017). Дружба и мораль в литературе для детей. Казань, Казанский университет.

Государственный Эрмитаж. Леонардо да Винчи. Биография и произведения. — СПб., 2020.

Иванова Н.А. Художественная культура эпохи Возрождения: Учебное пособие. — М., 2019.

Петров В.П. Философия и творчество Леонардо да Винчи. — Екатеринбург, 2018.

Сидорова Е.В. Влияние искусства и науки в творчестве Леонардо: Монография. — Казань, 2021.