Текст выступления:

Өнерпаздар. Әдiбай Табылды
1. Шығармашылық әлеміне қош келдіңдер! Әдібай Табылдымен танысу

Бала әдебиетінің жарқын жұлдызы Әдібай Табылдының шығармашылығына біргеміз енгенде, қазақтың өнерпаздары мен олардың өнер әлемі жайындағы сырларды ашуға шақырамын. Әр сөзінде балалықтың шынайы сезімі және жеңіл күлкі бар бұл шығармалар – өнердің мәңгілік достар жолы.

2. Өнерпаз деген кім?

Өнерпаз — бұл тек әнші немесе суретші ғана емес, адамның жүрегіне жылу, көңіліне қуаныш сыйлайтын кез келген адам. Олар би билеп, өлең айтумен қатар, әрбір шығармашылықпен айналысқанда ерекше энергиямен толығады. Шығармашылықтың арқасында өнерпаздар мейірімділікті, жақсылықты насихаттап, әлемді сәл де болса жақсартуға ұмтылады.

3. Әдібай Табылды: Балалық шақ әлемі

Әдібайдың балалық шағы – армандар мен қиялдың шексіз кеңістігі. Бала күніндегі әжесінің ертегілері оның жан дүниесін байыта отырып, шығармашылығына бастау болды. Көзге елестейтін әдемі табиғат, жануарлар әлемі мен ауыл өмірі оның көптеген шығармаларының түп негізі.

4. Отбасы тәрбиесі мен армандар

Әдібай қарапайым ғана отбасында тәрбиеленді. Әжесінің ертегілері оның бала қиялын ашып, жақсылық пен мейірімділікке тәрбиеледі. Үйінде кітаптар мен газеттердің көп болуы оқуға деген құштарлығын арттырды. Осындай отбасылық жылулық пен қолдау оның шығармашылық әлеміне алғашқы қадам басуына үлкен күш болды.

5. Мектеп қабырғасындағы бала Әдібай

Мектеп дәуірінде Әдібай белсенді, ізденгіш бала болды. Сабақтан тыс уақытты кітап оқып немесе табиғатта серуендеп өткізіп, өзінің ақындық талпынысын арттырды. Мұғалімдері оның шығармашылық қабілетін жоғары бағалап, ынталандыратын орта қалыптастырды.

6. Алғашқы өлеңдер қалай дүниеге келді?

Әдібайдың алғашқы өлеңдері табиғаттың әсемдігін мұқият бақылаудан бастау алды. Ол ауылдың мерекесінде алғаш рет өзінің туындыларын оқып, тыңдаушылардың ықыласын арттырды. Құстар мен жануарлардың өмірі оның шығармашылығында басты тақырыпқа айналды, ал ауыл дәстүрлері мен жылы қарым-қатынастар өлеңдеріне ерекше рух берді.

7. Шабыттың балғын бастауы: Табиғат пен қиял

Табиғат Әдібайдың шығармашылық әлемінде шексіз шабыт көзі болды. Оған жапырақтың сыбдыры, жан-жануарлардың сезімдері шынайы әңгімелер мен әсем бейнелерді туғызды. Қиялымен араласып, ол ерекше әлемдер мен кейіпкерлерді жарыққа шығарды, бұл оның өлеңдерін балалар үшін қызықты әрі есте қаларлық етті.

8. Тұңғыш жинақ және әдебиетке қадам

Әдібайдың алғашқы шығармалары мектеп газетінде жарияланып, сол кезеңнен-ақ оның дарындылығын танытты. Бірнеше жыл ішінде ол өз өлеңдерін жинақтап, тұңғыш жинағын шығарды. Бұл жинақ оның әдебиет әлемінде өз орнын табуына негіз болды және жас ұрпаққа жол ашты.

9. Балаларға арналған шығармалары

Әдібайдың балаларға арналған шығармалары жүрекпен жазылған, онда достық, адалдық және мейірімділік тақырыптары басым. Оның әңгімелері мен өлеңдері балаларға ой салатын, ойлау қабілетін дамытатын және жақсы құндылықтарды ұялатады. Қызықты кейіпкерлер мен көңілді оқиғалар балалардың сүйікті кітаптары қатарына енді.

10. Шығармалардың басты ерекшеліктері

Әдібайдың шығармалары қарапайым әрі түсінікті тілмен жазылған, балалардың күнделікті сөздік қорына сай келеді. Оның өлеңдері ойнақы әрі ұйқасы көңілді, оңай оқылады. Сонымен қатар, шығармаларында күтпеген тапқырлық пен күлкілі сәттер бар, олар оқырманға ерекше ләззат сыйлайды. Мән-мағынасы жағынан, оның туындылары балалардың жүрегіне жылы тиетін, жақсы қасиеттерді насихаттайды.

11. Табиғат пен жануарлар әлемі ақын туындыларында

Әдібайдың өлеңдері табиғат әлеміне деген сүйіспеншіліктің айқын көрінісі. Ол әрбір гүлдің, құстың ішкі сырын шебер бейнелеп, жануарлардың мінез-құлқын ерекше сипаттайды. Бұл шығармалар балаларға табиғатпен үйлесімділік пен жануарларға қамқорлықты үйретеді, олардың жан дүниесін байытады.

12. Өлеңдердегі әзіл мен тапқырлық

Әдібайдың өлеңдері жеңіл әзілмен және күтпеген қалжыңдармен ерекшеленеді, бұл балалардың көңілін көтеріп, оқу құлшын арттырады. Ертегі кейіпкерлерінің тапқыр жауаптары мен шеберлігі оқиғаларды тартымды етеді. Оның әзілдері әрі білім, әрі көңіл көтеру қызметін атқарып, оқушыларға ерекше әсер қалдырады.

13. Көпшілік сүйген өлеңдер топтамасы

Әдібайдың өлеңдері көпшілік үшін сөзсіз сүйікті болып табылады. Белгілі туындылары тек оқушылар арасында емес, ұстаздар мен ата-аналар арасында да кең танымал. Бұл шығармаларда бала қиялы шексіз кеңейіп, әлемнің әдемілігі мен достықтың маңызы айқын көрініс табады.

14. Мектеп оқушылары дүниесінің сырлары

Әдібайдың мектебіндегі оқиғалар — достық, ерлік және қызыққа толы. Ол мектеп өмірінің ерекше сәттерін шеберлікпен бейнелеп, оқушылардың күнделікті өміріндегі сырлы сәттерді жеткізеді. Бұл кезеңде ол білім мен достықтың мәнін түсініп, алға қойған мақсаттарына жету үшін талмай еңбек етті.

15. Басты құндылықтар: Достық пен қайырымдылық

Әдібай Табылдының шығармашылығында достық жүрекжарды әрі басты құндылық ретінде көрініс табады, балаларды бірлік пен мейірімділікке шақырады. Оның өлеңдерінде адалдық пен шынайылық қасиеттері балаларға дұрыс мінез-құлықты қалыптастыруға ықпал етеді. Қайырымдылық тақырыбы арқылы ақын оқырмандарын жақсылық жасауға, адамдарға қамқор болуға тәрбиелейді.

16. Қызықты фактілер мен өмірден үзінділер

Балалар әлемі әрқашан таңғажайып әрі қызықты оқиғаларға толы. Осы бөлімде әдемі суреттер мен туған-туыстың ерекше сәттерін еске салатын екі өмірлік әңгіме ұсынылады. Біріншісі – алғашқы дос табу жайлы, бала кезінде достықтың қаншалықты құнды екенін әңгімелейді. Екіншісі – табиғатқа деген ерекше махаббат пен оған қамқорлық көрсету қажеттілігі туралы ғажайып оқиға. Бұл қысқаша әңгімелер жас тыңдармандарға құрмет пен жылылықты ұғынуға септігін тигізеді.

17. Кітаптары мен әдеби сыйлықтары

Әдібай Табылдының алғашқы поэзиялық жинағы балалар арасында кеңінен танымал болды. Оның шығармалары мектеп кітапханаларында сақталып, оқушыларға шабыт көзі болып қызмет етеді. Әдібайдың әдеби еңбектері түрлі мәдени ұйымдар мен білім беру мекемелерінен марапаттарға ие болды, бұл оның шығармашылығының жоғары бағаланғанын көрсетті. Оның балаларға арналған поэзияларының маңыздылығы бірнеше әдеби фестивальдер мен конкурстарда атап өтіліп, есімі құрметпен аталады. Сондай-ақ, ақынның бай шығармашылық мұрасы қазіргі және келешек ұрпақты рухани байлықпен қамтамасыз етіп, қазақ балалар әдебиетінің алтын қорына айналды.

18. Өнерлі де тапқыр ақын бейнесі

Әдібай Табылды – өнерлі әрі тапқыр ақын, оның шығармашылығында ерекше ойдың астары мен терең мағына жатыр. Бір әңгімеде ол немесе оның кейіпкері күрделі мәселелерді жеңіл тілмен шешуге тырысқан сәттері сипатталады, бұл оның тапқырлығын көрсетеді. Сонымен қатар, шығармаларында ол қазақ халқының салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын қолдап, оны балалық шақтың ғажайып әлемімен ұштастырады. Бұл ақынның ерекше таланты оның сөз шеберлігінде, ой тереңдігінде және өмірге деген шынайы көзқарасында көрінеді.

19. Әдiбай Табылдының мұрасы мен ұрпаққа әсері

Әдiбай Табылдының мұрасы уақыт өткен сайын кеңінен таралып, оның әдебиетке қосқан үлесі ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді. Оның поэзиясы алғаш рет 1980 жылдары жарық көріп, балалар арасында кеңінен танымал болды. Келесі кезеңде – 1990-шы жылдары, оның шығармалары бірнеше әдеби байқауда жеңіске жетіп, елдің мәдени өмірінде маңызды орын алды. Қазіргі уақытта Әдібай шығармалары мектеп бағдарламасына ендіріліп, жастарға рухани тәрбие беруде белсенді қолданылады. Осылайша, оның шығармашылығы қазақ әдебиетінің ажырамас бөлшегі ретінде қалыптасып отыр.

20. Әдібай Табылдыдан қалған игі із

Өнер арқылы тәрбиелеуде және балаларға мейірімділік пен достықтың маңызын жеткізуде Әдібай Табылдының мұрасы ерекше мәнге ие болды. Оның шығармалары балаларға адамгершілік құндылықтарды үйретіп, жарқын болашаққа сенімнің негізін қалады. Сонымен қатар, ол қазақ балалар әдебиетінің дамуына үлес қосып, ұрпаққа таза жол ашты. Осының бәрі - оның шығармашылық өмірінің және рухани байлығының айқын дәлелі.

Дереккөздер

Асылбеков, Б. Қазақ балалар әдебиеті тарихы. Алматы: Мектеп, 2015.

Дәулетова, Г. Шығармашылық және педагогика: балаларға арналған әдебиет. Астана: Фолиант, 2018.

Қанатов, Ш. Қазақ поэзиясының көрнекті өкілдері. Алматы: Ұлттық кітапхана, 2020.

Рахметов, Е. Балалар әдебиетіндегі табиғат және адам. Шымкент: Жетісу, 2017.

Сәбитов, Т. Әдібай Табылды: өмірі мен шығармашылығы. Алматы: ҚазҰУ, 2022.

Жұмабаев, Қ. Ә. Қазақ балалар әдебиеті. Алматы: Мектеп, 2015.

Тұрсынов, М. Қазақ поэзиясының тарихы. Астана: Ғылым, 2018.

Қазақ әдебиеті энциклопедиясы. Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2011.

Әдібай Табылды шығармалары жинағы. Алматы: Жазушы, 2020.