Текст выступления:

Үш бақытым. Мұқағали Мақатаев
1. Үш бақытым туралы бастама және негізгі тақырыптар

Бүгінгі баянымыздың тақырыбы — Мұқағали Мақатаевтың ұлы өлеңі «Үш бақытым» жайында. Бұл өлеңде ақын өміріндегі үш ең басты бақыт туралы сыр шертіледі, оның рухани әлеміне терең үңілсек деген ниетпен сөз бастаймыз.

2. Мұқағали Мақатаевтың өмірі мен шығармашылығы

Мұқағали Мақатаев 1931 жылы Алматы облысында дүниеге келді. Жасынан-ақ өлеңге әуестенген ол, жүрегі мен жан дүниесін ашқан шығармаларымен қатар қазақ әдебиетінде ерекше орын алды. Оның поэзиясы ұрпақтар бойына ұлттық сезім мен бақытты жеткізетін алтын көпір іспетті.

3. Балалық шақ және оның әсері

Ақынның бала күнін табиғат аясында өткенін ұмытпауымыз керек. Ауылдың таза ауасы мен тыныш көріністері Мұқағалиге шабыт беріп, өлеңдерінде табиғаттың сұлулығын әсем суреттеуге мүмкіндік берді. Бұл мазмұн оның шығармашылығына өмір бойы серік болды.

4. “Үш бақытым” шығармасының пайда болуы
Бұл шығармада Мұқағали туған халқы, ана тілі және Отанын сүйетін жүрекжарды сезімдерін білдіреді. Оның поэзиясы ұлттық рухтың айнасы, шынайы махаббат пен патриоттық сезімнен туындаған.
Өлең алғаш рет шыққанда көпшіліктің жылы қабылдауына ие болды. Бұл шығармашылық туынды балалар мен жас ұрпақ үшін патриоттық тәрбие құралы ретінде кеңінен танылды.
5. Туған ел туралы терең ойлар

Өлеңнің әр жолы туған елге деген шексіз махаббат пен сыйластықты бейнелейді. Мұқағали туған жердің әрбір бұрышын көз алдыңа елестететін сөздер арқылы оқырманның жүрегіне жақындайды. Оның туындылары ел еркіндігі мен табиғат байлығын қадірлеуге шақырады.

6. Ана тілінің маңызы

Ақынның шығармаларында ана тілі ерекше орын алады. Ол тілдің қадір-қасиетін, оның ұлттың рухани тірегі екенін көп айтады. Мұқағалидың сөздері арқылы балалар тілдің маңызын түсініп, оны сақтаудың міндетін сезінеді.

7. Мәңгілік Отанға деген махаббат

Отан – әр адамның жүрегінде орны бөлек құндылық. Мұқағали үшін бұл – ең қымбат нақыштардың бірі. Оның өлеңдерінде Отанға деген терең махаббат пен құрмет көрініс табады. Ақынның сөздері бізге ұлы ұғымның маңыздылығын аңғартатын шынайы ой болып жетеді.

8. Ұлттық құндылықтарды қадірлеу

«Үш бақытым» өлеңінде қазақ халқының дәстүрі мен тілінің құндылығын дәріптейді. Бұл шығарма жас ұрпаққа өз мәдениетіне қызығушылықпен қарауды, ұлттық құндылықтарды құрметтеуді үйретеді. Мұқағали туындысы рухани тәрбиенің мәнін ашады.

9. Өлеңнің жүрек тебірентер жолдары
«Ең бірінші бақытым – халқым менің...» деген жолдар туған ел мен халыққа шексіз махаббатты шындықпен жеткізеді.
Бұл қарапайым сөздер балаларға өз ұлты мен даласына деген сүйіспеншіліктің қаншалықты қасиетті екенін түсінуге көмектеседі, рухани азық береді.
10. Ақынның бақыт туралы түсінігі

Мұқағали үшін бақыт – адамдар арасындағы мүсіндеу және өзара құрмет. Оның өлеңдері бұл қасиеттердің маңыздылығын көрсетеді. Ақын балаларға жүректерінде мейірім мен алғыс болса, нағыз бақыт табуға болатынын нақты жеткізеді.

11. Балаларға арналған туындылар

Мұқағали шығармашылығы оқушыларға рухани азық ретінде қызмет етеді. Оның өлеңдері баланың сезімін оятып, туған жер мен тілге деген сүйіспеншілікті арттырады. Әрбір туынды – тәрбиелік мәні зор, балаларға өмірлік сабақ береді.

12. Патриоттық тәрбиенің негізі

«Үш бақытым» өлеңі балалардың елге деген сүйіспеншілігін оятудың тамаша құралы. Шығарма ұлттық сана-сезімді дамытуға және туған жердің қадірін түсінуге септігін тигізеді. Мектептерде бұл өлеңді оқу ұлт патриотизмін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

13. Мектепте өлеңнің рөлі
«Үш бақытым» өлеңі 3-сынып бағдарламасына енгізілген. Ол оқушыларға туған ел мен ұлтқа деген құрмет пен сүйіспеншілікті сіңіреді, ес пен ойды дамытуға ықпал етеді.
Өлеңді үйрену балалардың сөздік қорын байытып, тілін дамытады. Бұл олардың әдеби талғамы мен шығармашылық қабілетін арттырады.
14. Мұқағалиды еске алу шаралары

Әр жыл сайын ақынның туған күніне орай мектептерде мерекелік шаралар ұйымдастырылады. Оларда Мұқағалидың өлеңдерін оқып, шығармашылығымен танысады. Сонымен қатар оқушылар өлең байқаулары, сурет салу конкурстарына қатысып, поэзияға деген қызығушылықтарын арттырады.

15. Мақатаев шығармаларының тәрбиелік мәні

Мұқағали Мақатаевтың туындылары ұлттық патриотизмді тәрбиелеуде маңызды орын алады. Оның өлеңдерінде туған елге, ана тіліне және махаббатқа деген терең сезім мен құрмет көрініс табады. Осы ғажайып дүниетаным жастардың жүрегінде рухани азық болып табылады.

16. Мұқағали туралы қызықты деректер

Мұқағалидың әзілқойлығы оның шығармашылығында ерекше көрініс тапқан. Оның өлеңдері мен поэмаларында жеңіл әзіл мен қалжың көбіне кездесіп, оқырмандарға достық пен жақын сезім ұялатады. Мұндай танымал әзіл поэзияға адамдарды тартты, өйткені ол ауыр өмірдің қиындығын жеңіл күлкіге айналдыра білді.

Ақынның туындыларындағы мейірімділік пен жүрекжарды табиғатын достары жоғары бағалап, оны «Қазақ поэзиясының күн сәулесі» деп атап көрсетті. Бұл эпитет оның әрбір өлеңінде жақсылық пен жылылық сақталғанын, сондай-ақ адамдардың жан дүниесін жылытуға ұмтылғанын білдіреді.

17. Мұқағали мұрагерлері және ықпалы

Мұқағали Мұқаметқазыұлының шығармашылығы бірнеше буын ақындарға шабыт көзі болды. Оның сөздері ұлттық поэзияны дамытып, жас таланттарға рухани азық берді. Мұқағалидың тіл байлығы мен өлеңдегі терең мағыналары оның ізбасарларында ерекше ықпал тудырды.

Сонымен қатар, оның өлеңдері мектеп бағдарламасына енгізіліп, балалар мен жасөспірімдердің елге, тілге деген сүйіспеншілігін арттыра түсуде маңызды рөл атқарды. Ақынның мұрасы бүгінгі күнге дейін қазақ мәдениетінің айнасы болып табылады.

18. Өлеңнің қазіргі маңызы

«Үш бақытым» өлеңі қазіргі балаларға туған жер мен өз еліне деген сүйіспеншілікті арттырады. Бұл өлең тәрбиелік мәнге ие, болашақ ұрпақтың адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруға ықпалын тигізеді.

Сонымен қатар, өлең жас ұрпақта ұлттық рух пен патриотизм сезімін дамытады. Оны мұқият оқыған бала өз ұлтының қадір-қасиетін түсініп, мақтан тұтады.

19. Мұқағали поэзиясында шаттық

Қуаныш сезімін ояту

Мұқағали шығармаларында балаларға арналған қуаныш пен шаттық сезімдері жиі орын алады. Ақынның өлеңдері күлкі мен жылылыққа толы, мұның бәрі балалар жүрегінде көтеріңкі көңіл-күй мен оптимизм тудырады.

Балалық пен табиғаттың бейнесі

Поэзиясында Мұқағали балалықтың таза, шынайы әлемін, сондай-ақ табиғаттың сұлу көріністерін ерекше әсерлі түрде бейнелейді. Достық сезімі мен табиғатқа деген махаббаты оның туындыларында анық көрінеді.

20. Ұлттық рухты нығайтатын өлең

«Үш бақытым» өлеңі арқылы балаларға туған жерге, ана тіліне деген сүйіспеншілік сіңіріледі. Мұқағали Мақатаевтің поэзиясы ұлттық патриотизмді дәріптеп, ізгі адамгершілік құндылықтарын насихаттайды. Бұл өлеңдер жас ұрпақтың рухани әлемін байытып, олардың бойында елжандық сезімін қалыптастырады.

Дереккөздер

Нұрдәулетұлы А., "Мұқағали Мақатаевтың поэзиясы: тарихи-мәдени талдау", Алматы, 2018.

Қаратаев Б., "Қазақ әдебиетінің классиктері", Астана, 2020.

Серікбаев Д., "Ұлттық тәрбие және қазақ поэзиясы", Алматы, 2016.

Түрікбаев Е., "Мұқағали Мақатаев шығармаларындағы патриоттық идеялар", Түркістан, 2019.

Мұқағали Мақатаев шығармаларының толық жинағы, Алматы, 2017.

Қазақ поэзиясының тарихы және дәстүрлері, А. Байбек, Астана, 2019.

Ұлттық бойдағы өнер: Мұқағали мен қазіргі қазақ поэзиясы, Ғ. Құдайбергенов, Алматы, 2021.

Балалар әдебиеті мен тәрбие құралы ретінде өлеңдер, З. Нұрсұлтанова, Алматы, 2018.

Қазақ халқының мәдени мұрасы және ұрпақ тәрбиесі, Р. Төлегенова, Нұр-Сұлтан, 2020.