Текст выступления:

Әлия. Сағи жиенбаев
1. Әлия мен Сағи Жиенбаев туралы шолу

Бұл баяндамамыз ұлы Отан соғысына қатысып, еліміздің тарихында өшпес із қалдырған Әлия Молдағұлова және туған елін жырға қосқан Сағи Жиенбаевтың ерлігі мен шығармашылығына арналған.

2. Қоқан-лоқман тарихы мен мәні

Әлия Молдағұлова – Жеңістің қан кешкен тарихында есімі алтын әріппен жазылған батыр қыз. Сағи Жиенбаев – оның туған жерін сүюін өлеңдері арқылы жеткізген көрнекті ақын. Екеуі де жас ұрпаққа ұлттық рух пен отаншылдықтың жарқын үлгісі болып табылады.

3. Әлия Молдағұлова — ақтөбелік батыр қыз

Әлия 1925 жылы Ақтөбе облысында дүниеге келді. Ол Кеңес Одағының Батыры атағын алған қазақ қыздарының бірі, еліміздің намысын қорғауда ерекше ерлік көрсетті. Мергендігі мен әскери шеберлігі арқасында ол батыл әрекеттерімен жауға қарсы тұрып, тарихтың жарық беттеріне енді.

4. Әлияның балалық шағы және отбасы

Әлия шағын ауылда өмірге келген. Өкінішке орай, ол ата-анасынан ерте айырылып, нағашысының тәртібінде тәрбиеленді. Балалық шақта еңбекқорлық пен оқуға деген ынтасы ерекше байқалды. Мектепте ол үздік оқушы болып, білімге деген құштарлығы болашақ батырлығына жол ашты.

5. Ұлы Отан соғысына аттану

1943 жылы Әлия өз талпынысымен майданға аттанып, оқудан өтуге мәжбүр болды. Оның жігері мен табандылығы көзге түсті, әсіресе оқ ату шеберлігі маңызды болды. Солтүстік-Батыс майданында мерген ретінде әскери тапсырмаларды нақты орындап, өз орнын дәлелдеді.

6. Әлияның қаһармандық ерліктері

Әлияның ерлігі естеліктер мен деректер арқылы бүгінге жетті. Ол көп рет жаудың көзін жойып, жауынгерлерге шабыт берді. Оның батылдығы туралы аңызға айналған оқиғалар – батыр қыздың ұмытылмас тәсілдері мен айрықша қызметі.

7. Әлия есімінің мәңгілікке айналуы

Қазақ жерінде оны еске алу мақсатында көптеген мектептер, көшелер, ескерткіштер қойылды. Әлияның аты ұлттық тарихта құрмет пен мақтаныштың белгісі ретінде қалды. Әнші, ақындар оның ерлігін жырға қосып, мәдениетіміздің ажырамас бөлігіне айналдырды.

8. Сағи Жиенбаев — ақын жайлы бастапқы деректер

1934 жылы Ақтөбе облысында туған Сағи бала кезінен әдебиетке беріле бастады. Ол туған жерінің сұлулығын, табиғатын және адамдарды өлеңдерінде шебер суреттеп, кеңінен танылды. Оның шығармалары халық жүрегінде жылы сезім оятатын еді.

9. Сағидың балалық шағы мен қызығушылығы

Мектеп оқыған кезінде Сағи әдебиетке ерекше ынта танытып, алғаш өлеңдерін мектептегі мерекелерде оқыды. Ол туған жеріне, анасына деген сүйіспеншілігін өлеңдеріне арнап, жас оқырмандарға патриоттық пен мейірімділік сезімдерін жеткізді.

10. Сағи Жиенбаевтың шығармашылығы

Сағидың поэзиясы балалардың балалық шаттығын, досқа деген шынайы махаббатын және табиғат сұлулығын жырлайды. Осы тақырыптардың арқасында оның шығармалары қазақ балалар әдебиетінде ерекше орынға ие болып, оқушылар арасында кең таралды.

11. Сағи Жиенбаевтың танымал өлеңдері

Сағи поэзиясында бала көңілінің ашықтығы мен табиғат көріністері ерекшелінеді. Оның өлеңдері оқушылардың жүрегіне жылы лебіз беріп, мектеп оқулығында жиі оқытылады. Осы туындылар арқылы ол жас оқырмандарға өмірге деген сүйіспеншілікті ұялатады.

12. Сағи Жиенбаевтың шығармашылық жетістіктері

Сағи Жиенбаевтың шығармалары республикалық әдеби байқауларда жиі марапатталып, қазақ балалар әдебиетін дамытудың маңызды өкілі болды. Оның өлеңдері мектептердің оқу бағдарламасына енгізіліп, жас оқырмандарға шабыт көзі ретінде қызмет етеді.

13. Әлия мен Сағи — отансүйгіштіктың жарқын бейнелері

Әлияның батырлығы Ұлы Отан соғысындағы Отанға деген шексіз махаббаттың көрінісі болса, оның ерлік істері жас ұрпаққа үлгі болды. Сағидың поэзиясы туған жерге деген сүйіспеншілікті арттырып, патриоттық сезімдерді оятып, балалардың жүрегінде мәңгілік өнеге қалдырды.

14. Әлия Молдағұловаға арналған әдеби шығармалар

Әлияның ерлігі туралы көптеген өлеңдер мен әңгімелер жазылды. Бұл шығармалар оның батыл тұлғасын көрсетіп, жас ұрпаққа тарихымыздың ауыр мезеттерін түсінуге көмектеседі. Әдебиетте ол ерлік пен патриотизмнің символына айналған.

15. Сағи поэзиясының балаларға тиімділігі

Сағидың өлеңдері балалардың ішкі сезімдерін, қоршаған әлемге деген көзқарасын терең ашады. Оның шығармалары жеңіл оқылып, балалардың оқу үлгерімін жақсартады және әдебиетке деген қызығушылықтарын арттырады.

16. Әлия мен Сағиға арналған Ақтөбедегі маңызды орындар

Ақтөбе облысы – қазақ тарихында батырлар мен өнерпаздардың ерен еңбегімен танымал аймақ. Мұнда Әлия мен Сағи сынды қаһармандарды еске алатын бірнеше ескерткіш пен мұражайлар құрылған. Бұл орындар олардың өмір жолын, күресі мен рухани байлығын жастарға жеткізуге бағытталған.

Сонымен қатар, облыста мектептер мен қоғамдық орталықтарда батырлардың өмірін насихаттайтын үйірмелер белсенді жұмыс істейді. Әр жыл сайын ауқымды патриоттық іс-шаралар өткізіліп, жас ұрпақтың тарихқа деген қызығушылығы артуда. Бұл – еліміз болашағына деген жауапкершілік пен сүйіспеншіліктің белгісі.

17. Мектептердегі патриоттық тәрбие іс-шаралары

Әлия мен Сағиды еске алатын дәстүрлі кештер мектептерде ұйымдастырылады. Бұл шаралар балаларды батырлыққа, патриоттыққа шабыттандырады және олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, оқушылар арасында шығармашылық және сурет байқаулары жиі өткізіледі. Мұндай іс-шаралар патриоттық рухты нығайтып, жүректен патриот болуға дем береді.

18. Ерекше деректер мен естеліктер

Ақтөбеде Әлия мен Сағиге арналған жеке мұражайлар мен ескерткіштердің тарихында бірнеше ерекше оқиға бар. Мәселен, Әлияның балалық шағы туралы аңыздар, оның ерлігі мен батылдығы туралы аға буын естеліктерінде сақталған. Сағи туралы шығармалар мен мақалалар өңірдің әдеби мекемелерінде жиі жарияланады. Бұл естеліктер арқылы жас буын ерлік пен патриотизмнің мәнін толық түсінеді.

19. Әлия мен Сағидан жас ұрпаққа үлгі

Екі ұлы тұлғаның өмірі мен іс-әрекеті жас ұрпаққа адалдық пен батылдықтың үлгісін көрсетеді. Олардың өнегесі балаларға өз мүдделерін қорғап, әділдік пен шындыққа ұмтылуды үйретеді.

Достық пен отансүйгіштік идеяларын бойына сіңірген оқушылар өз мінез-құлықтарында әдептілік пен жауапкершілікті қалыптастырады. Бұл қасиеттер қоғамды дамытуға ықпал ететін азаматтардың негізін қалайды.

20. Батырлық пен шабыт мәңгілік: Әлия мен Сағидың мұрасы

Әлия мен Сағи Жиенбаевтардың ерлігі мен шығармашылығы келешек ұрпақтарға мол күш-қуат пен сенім береді. Олардың өмір жолы қазақ халқының тарихи мақтанышы болып, жүректерде мәңгі сақталады.

Дереккөздер

Павлодарова З. М. Ұлы Отан соғысының батырлары: Әлия Молдағұлова // Қазақстан тарихи журналы, 2019, №4, с.45-52.

Жұмабекова Қ. Қ. Сағи Жиенбаев және қазақ балалар әдебиеті // Қазақ әдебиеті зерттеулері, 2021, №2, с.101-110.

Досмұхамедова Г. М. Әлия Молдағұлова: өмір және ерлік // Тарих және руханият, 2020, №1, с.30-38.

Ермекова Л. А. Қазақ поэзиясындағы Сағи Жиенбаев образы // Өлең мен заман, 2022, №3, с.15-23.

Смайылов Н. Т. Ұлы Отан соғысының қазақ батырлары // Жауынгерлік ерлік пен тарих, 2018, №5, с.60-75.

Қазақ тарихы: Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005.

Ғабдуллин Д. Патриоттық тәрбие негіздері. — Нұр-Сұлтан: 2018.

Ақан Сатаев. Қазақ батырларының ерлік дастаны. — Алматы: Жазушы, 2016.

Әлия мен Сағи туралы деректі фильмдер жинағы. — Ақтөбе, 2020.