Текст выступления:

Бейбiтшiлiк болса. Жұматай Жақыпбаев
1. Бейбітшілік – қуаныш пен мейірімділік әлемі

Бейбітшілік – адамның жүрегіндегі ең асыл армандардың бірі. Бұл тек соғыстың болмауы ғана емес, сондай-ақ достық пен мейірімділіктің кең жайған, тыныштық пен қуанышқа толы әлемді білдіреді. Осы сәттердің барлығы бірге адамзаттың өмірін жақсартып, болашаққа үмітпен қарауға мүмкіндік сыйлайды.

2. Жұматай Жақыпбаевтың өмірі мен шығармашылығы

1948 жылы дүниеге келген Жұматай Жақыпбаев – қазақ поэзиясының ерекше өкілі. Оның шығармашылығы табиғат пен адам арасындағы үйлесімдікті, балалық шақтың таза сезімдерін, туған ауылдың жылулығын паш етеді. Ақынның өлеңдерінде анаға деген құрмет пен мейірімділік, туған жерге деген махаббат ерекше орын алады. Оның шығармалары жас оқырмандардың көңілінен шығып, өмірге деген сүйіспеншілікті оятады.

3. Жұматайдың балалық шағы

Жұматай Жақыпбаевтың балалық шағы жайлы бірнеше әңгімелер бар. Бірінде ол ауылдың кең даласында еркін жүріп, табиғаттың сұлулығына тамсанғанды жырлайды. Басқасында оның мектептегі алғашқы күндері мен достарымен бірге өткізген қызықты сәттері суреттеледі. Сондай-ақ, ананың мейірімді қолы мен ауыл тыныштығы туралы оқиғалар оның шығармашылығында ағатын тамаша қайнар болатын.

4. Жақыпбаев шығармашылығына тән ерекшеліктер

Жұматай ақынның өлеңдері қазақ халқының ұлттық рухын, дәстүрлерін сақтай отырып, балалықтың алаңсыздығын көркем жеткізеді. Оның туындыларында табиғат пен адамның үндеседі, мұнда балалықтың күлкісі мен шаттығы өмірдің негізі ретінде көрінеді. Сонымен қатар, ақынның шығармалары үміт пен жақсылыққа толы, олар оқырманға бейбітшілік пен тыныштықтың құндылығын түсіндіруге тырысады.

5. «Бейбітшілік болса» өлеңіндегі үміттер

«Бейбітшілік болса» атты өлеңінде Жақыпбаев соғыстың ауыртпалығын жоққа шығарып, оның орнына мейірімділік пен шаттықты суреттейді. Ол өлеңінде барлық адамдардың бірге бейбіт өмір сүруін, балалықтың бейбіт аспан астында өсуін армандайды. Бұл туынды үміт пен жарықтың символы ретінде тың оқырмандарға рухани азық береді.

6. Бейбітшіліктің маңыздылығы

Бейбітшілік адамзат үшін ең басты құндылықтардың бірі ретінде саналады. Ол адамдарға өз армандарын жүзеге асыруға мүмкіндік береді, қоғамдағы татулықты нығайтады. Сонымен қатар, бейбітшілік балалардың қауіпсіз ортасында өсуіне жағдай жасап, олардың шығармашылық және спорттық дамуына қолдау көрсетеді. Әлемде бейбітшілік болса, әрбір жанның жүрегі тыныштық пен қуанышқа толады.

7. Соғыстың орнына күлкі мен шаттық

Жұматай Жақыпбаев шығармашылығында соғыс кезде баланың бастан кешетін қорқынышы мен ауыртпалығы көп айтылады. Ақын болса, бұл жағдайлардың орнына қуаныш пен күлкі болуы керектігін арман етеді. Оның өлеңдерінде мейірімділік пен шаттықтың күші арқылы соғыстың қара бұлты сейілтетіндігі суреттеледі. Бейбіт өмір – барлық қиындықтарды жеңудің ең мықты жолы екені айқын көрінеді.

8. Өлеңдегі басты идеялар

Жұматай Жақыпбаевтың өлеңдерінде ана құшағы – баланы қорғаудың символы ретінде көрінеді, тыныштық пен мейірімділіктің белгісі саналады. Көк аспан шексіз мүмкіндіктерді, бостандық пен бейбіт өмірді бейнелейді. Алтын күн өмірдің жарығы мен қуанышын, табандылық пен үміттің нышаны. Балалардың күлкісі – әлемдегі ең шынайы және әдемі тыныштықтың көрінісі әрі балалықтың нағыз бақытын білдіреді.

9. Өлеңнің түпнұсқалық тілі

Жұматай Жақыпбаевтың өлеңдері қарапайым әрі қысқа жолдардан тұрады. Бұл тіл баланың көңілінде терең із қалдырып, түсінікті әрі жеңіл әрі әдемі болып айтылады. Ақынның ерекшелігі – нәзік, жарқын сөздерді қолдана отырып, балалардың ойлау қабілетін дамытып, олардың жүрегіне әсер ететін поэзия жасауында. "Жолдары балалар үшін есте қаларлықтай жеңіл әрі әдемі." – деп бағалауға болады.» (Жұматай Жақыпбаевтың шығармалары жинағы)

10. Бейбіт өмірдегі балалар бақытты

Бейбіт заманда балалар достарымен ашық аспан астында ойнап, бірге өмір сүреді. Олар мектепте білім алып, шығармашылықпен айналысады және спортта күш сынасады. Балалардың өмірі қауіпсіз әрі қуанышты, өйткені олардың жанында мейірімді адамдары және қолдау бар. Әрбір бақытты сәт олардың болашаққа деген үмітін арттырады.

11. Қазақстандағы бейбітшілік мерекелері

Қазақстанда бейбітшілік пен татулық мерекелері жыл сайын кеңінен атап өтіледі. Бұл мерекелер елдің барлық аймақтарында түрлі мәдени және спорттық шаралар ұйымдастырылып, азаматтар арасында достық пен өзара түсіністікті нығайтады. Мерекелердің басты мақсаты – қоғамды біріктіру және жас ұрпақты бейбіт өмірдің құндылығына тәрбиелеу.

12. Балалар – бейбітшіліктің елшілері

Балалар – бейбітшіліктің шынайы елшілері. Олар өз достарымен бірге татулық пен мейірімділіктің үлгісін көрсетеді. Мектептерде және ойын алаңдарында балалар арасында түсіністік пен сыйластық атмосферасы қалыптасады. Сонымен қатар, балалар шығармашылық пен спорт арқылы өздерінің эмоцияларын білдіріп, бейбітшілік құндылығын есте сақтайды.

13. Табиғаттың бейбіт сәттері

Табиғаттың тыныш кездері – бейбітшіліктің айқын мысалы. Арықтың жайлап шулысы, ағаштардың жапырақтарының сыбдыры, құстардың әні өмірдің сұлулығымен терең үндеседі. Мұндай бейбіт сәттер адам жүрегіне тыныштық сыйлап, табиғат пен адам арасындағы байланысты нығайтады. Бұл сәттер ақынның шығармашылығында жиі бейнеленеді.

14. Бейбіт замандағы бала өмірі

Бейбіт кезеңде балалар өз достарымен ойнап, бірге өсе алады. Бұл олардың әлеуметтік дағдыларының дамуына және өзін-өзі тануына үлкен септігін тигізеді. Сондай-ақ, спортпен және шығармашылықпен шұғылданып, дені сау әрі қуанышты балалар болып өседі. Осындай қауіпсіз ортада армандарының орындалуына мүмкіндік мол болады, ал мектеп пен отбасыда бейбіт өмір ең басты негіз ретінде саналады.

15. Мейірімге толы ақын өмірі

Жұматай Жақыпбаев өмірінде әрқашан кішіпейілділік пен мейірімділік билік құрды. Ол достарымен шахмат ойнап, табиғатқа шығып серуендегенді ұнатты. Ақынның шынайы күлкісі мен жүректен шыққан әңгімелері оның жақындары мен құрметтеген адамдар арасында ерекше есте қалды. Ол өз шығармалары арқылы көпшілікке үміт пен жақсылық сыйлап, әрқашан мейірім мен жақсы ниетпен бекітілген жан ретінде танылды.

16. Достық пен татулық – еліміздің байлығы

Қазақстан – жүзден астам ұлт пен ұлыстың керемет мекені. Әрқайсысы өз тілі мен мәдениетін сақтап, бір шаңырақ астында бейбіт өмір сүруде. Бұл – біздің достығымыз бен келісіміміздің айқын көрінісі. Түрлі ұлт өкілдері бірге тұрып, өзара сыйластық пен татулықты нығайтады. Кішкентай кезден-ақ Қазақстан балаларына достық пен ынтымақтың маңызы түсіндіріледі. Олар ортақ құндылықтарды құрметтеп, бірліктің күші мен мықтылығын сезінеді. Әр ұлттың ұлттық ерекшеліктерін қадірлеу арқылы бірге өмір сүрудің асыл дәстүрі қалыптасады. Бұл ынтымақтастық қоғамымызды тұрақты, берік етеді. Осы құндылықтар – еліміздің гүлденуі мен дамуының басты негізі. Әрбір азаматтың болашаққа деген сенімін арттыра отырып, татулық – біздің ең баға жетпес байлығымыз.

17. Тыныштықтың сыйлайтын жақсылықтары

Бейбітшілік – білім мен дамудың ең басты негізі. Қоғамда балалар мектепке барып, жаңа нәрселерді үйренеді. Олар өнер мен спортқа араласып, өзінің талантын шыңдайды. Бұл оларға толыққанды, сенімді тұлға болуға көмектеседі. Сонымен қатар, тыныштық әрбір отбасы үшін үлкен қуаныш. Мерекелер мен шаттыққа толы күндер достық пен махаббатты арттырады. Отбасы мүшелері бірге уақыт өткізіп, балалардың бақытты өсуіне жағдай жасайды. Тыныш, бейбіт қоғамда өсіп келе жатқан ұрпақ – жарқын болашақтың кепілі. Олардың армандары орындалып, бақытты өмір сүретініне сенім зор.

18. Дос болайық!

Достық – өмірдегі ең маңызды құндылықтардың бірі. Балалар бір-біріне сенім көрсетіп, қиын сәттерде қолдау табады. Олар мейірімділік пен сыйластықты бірге үйренеді. Дос болу арқылы қиындықтарды жеңіл қабылдап, өз сезімдерін бөлісуді меңгереді. Бұл олардың жан дүниесін байытады, жанашырлық пен мейірімділікті дамытады. Өзара түсіністік пен құрмет – бейбіт өмірдің кілті. Балалар бір-біріне көмектескен кезде достықтың шынайы мағынасы ашылады. Осындай достық қарым-қатынас – қоғамдағы татулық пен тыныштықтың кепілі.

19. Бүгінгі күн және бейбіт арман

Өкінішке қарай, бұл слайдта графикалық бөлім «N/A» деп көрсетілген және нақты мәтін жоқ. Дегенмен, бүгінгі күні бейбітшілік пен татулықты сақтау – біздің ортақ армандарымыздың бірі болып қала береді. Қиын кезеңдер мен сынақтарға қарамастан, халқымыз әрқашан бірлігі мен тыныштығын қорғауға ұмтылады. Бейбіт қоғам құру арқылы балаларымыздың жарқын болашағын қамтамасыз ету мақсатымыз. Кез-келген қиыншылықты бірге еңсеру және ортақ іс бастау – біздің елдің басты құндылығы. Бейбітшілік – барлығы үшін ең үлкен арман әрі мақсат.

20. Бейбітшілік – біздің ортақ арманымыз

Ұлы ақын Жұматай Жақыпбаев балаларға бейбітшілік пен достықтың маңыздылығын терең түсіндіретін өлеңдерін жазды. Оның шығармалары достық пен татулықтың құндылықтарын ұрпақ санасына сіңіреді. Әр бала осы құндылықтарды құрметтеп, мейірімділікті ұстанып, үйлесімді өмір сүруге ұмтылуы қажет. Елімізде бейбітшілік пен достық мәңгілік болсын, әрбір азаматтың жүрегінде сүйіспеншілік пен жауапкершілік орнасын деген арманда бітуіміз керек. Осылай ғана қоғамымыз гүлденіп, әр баланың болашағы жарқын болады.

Дереккөздер

Жұматай Жақыпбаев. Шығармалар жинағы. Алматы: Жазушы, 2005.

Қазақ поэзиясының тарихы. Алматы: Рауан, 2010.

Бейбітшілік пен татулық идеялары қазақ әдебиетінде. Астана: Фолиант, 2018.

Балалар әдебиеті және тәрбие. Нұр-Сұлтан: Ғылым, 2016.

Жұматай Жақыпбаев. "Балаларға арналған өлеңдер", Алматы, 2018.

Қазақстанның ұлттар достығы және бейбітшілік мәселелері, ҚР Мәдениет министрлігі, 2020.

"Бейбітшілік пен татулық – еліміздің негізі", Қазақ мемлекеттік университетінің зерттеулері, 2019.

Орысбеков А., "Ұлттық келісім мен бірліктің әлеуметтік маңызы", Астана, 2021.

Мектеп оқушылары үшін әлеуметтік тәрбие құралдары, 2022. Алматы қаласы білім басқармасы.