Текст выступления:

Ерішкен студенттер мен ақылды сарбаз (Неміс халық ертегісі)
1. Ерішкен студенттер мен ақылды сарбаз: Кіріспе және негізгі ойлар

Балалар әлемінде достық пен тапқырлық – басты құндылықтар. Қиял мен ойын арқылы балаларға жақсы қасиеттерді үйрету, олардың ерекше ертегілерінде жүзеге асады. Бұл әңгімелер біздің басты кейіпкерлеріміздің – епті студенттер мен батыл сарбаздың достығы мен ерекше тапқырлығын көрсетеді.

2. Неміс халық ертегілері әлемі

Ертеде неміс халық ертегілері – білім мен тәрбиенің қайнар көзі болды. Олар ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа ауысып, балаларға өмірлік сабақтар мен мейірімділік, тапқырлықтың зор маңызын түсіндірді. Бұл ертегілердің басты сабақтары өмірдің қиын сәттерінде достық пен бірге әрекет етуге үндейді.

3. Негізгі кейіпкерлерді таныстыру

Біздің ертегінің жүрегі – ақылды әрі зерек екі студент. Бірі терең білім иесі, екіншісі тапқырлықта теңдесі жоқ. Бұл екі дос өз күштерін біріктіріп, өмірдің кез келген қиындықтарын жеңуге қабілетті. Олардың жолдасы – халық арасында батыл әрі шебер ретінде танылған сарбаз. Оның мықты ерлігі мен адалдығы топтың ең бағалы байлығына айналған.

4. Жаңа достықтың басталуы

Оқиға басында кездейсоқ жолдасқан студенттер мен сарбаз әуелде бөтен жандар болғанына қарамастан, өзара түсіністік пен құрмет орнатты. Жаңа достық олардың сенімін нығайтып, сапарларын бірге бастаған үлкен ерліктің негізі болды. Бұл оқиғалар балаларға шын дос болу мен бірлік құндылығын үйретеді.

5. Қиын жағдайда тапқырлықтың маңызы

Кейіпкерлер жол бойындағы қиындықтарға тап болды: тамақ пен қауіпсіздік мәселелері туындағанда, олар бірге отырып, ақылдасып, шешім іздеді. Осылайша, олар ешқашан жалғыз емес екенін түсініп, тапқырлық пен достықтың құдіретін көрді. Бұл олардың қиын сәттерде бір-біріне сену қажеттігін көрсетеді.

6. Әзіл мен қуаныш

Студенттер мен сарбаз арасындағы әзіл-қалжың олардың достығын нығайтып, сапарын қызықты етті. Ойындар мен күлкілі сөздер қиындықтарды жеңілдетіп, бір-біріне деген жылы қошемет пен жақындықты арттырды. Күлкілер оларды ешқашан үмітін үзбеуге шақырып, бірге күлу арқылы қиындықтарды шағын жеңілдету жолдарын үйретті.

7. Бірлік пен ынтымақтың сынақтары

Жолдағы түрлі сынақтар достықты нығайтып қана қоймай, кейіпкерлердің бір-біріне деген сенімін көрсетті. Олар кедергілер мен қауіптерді бірлесіп жеңеді, әрбір қиындық олардың достығын қатайтады. Бұл оқиғалар арқылы балалар бірлік пен ынтымақтың қаншалықты маңызды екенін түсінеді.

8. Зұлымдармен күрестегі тапқырлық

Сапар барысында кейіпкерлер қиындықтарға тап болып, өзіне қарсыластар мен қаскөйлердің қулықтарын жеңуге міндетті болды. Олар ақыл мен шеберліктерін пайдаланып, қаражатсыз және күшпен емес, тапқырлықпен бұлардан жеңіске жетті. Бұл оқиғалар білім мен достықтың әділеттілікті қалай басатынын айқын дәлелдейді.

9. Өзара көмектің күшті тұстары

Студенттер мен сарбаз бірігіп, ойларын ортаға салып, қиын мәселелерге бірге шешім табады. Білім мен тәжірибені бөлісу олардың көшбасшылығын арттырып, қатерлерден өтуіне көмектеседі. Бір-бірінің күшін мойындап, қолдап, олар шынайы достықтың негізін қалағанын көрсетті.

10. Ойын мен шаттық сәттері

Жолдың әрбір кезеңінде кейіпкерлер уақыт тауып, бірге ойнап, көңілді сәттерді өткізеді. Бұл шаттық пен ойындар олардың рухын көтеріп, сапардағы қиындықтарды жеңілдетеді. Балаларға арналған мұндай ертегілер достықтың радосты сәттерін үлгі етіп көрсетеді.

11. Түнгі оқиғалар мен қонақжайлық

Кешке қарай кейіпкерлер ауылға жетіп, жақсылығын сүйген тұрғындардың мейірімділігін сезінеді. Бұл жылы жүзді қарсы алу достықтың әрі қарай да нығаюының белгісі. Бірге отырғанда ауыз толтырып айтатын дәмді тағамдар мен әңгімелер бейбітшілік пен бірлік атмосферасын құрады.

12. Достық пен сенімнің бейнесі

Кейіпкерлер арасында сенімділік пен жылы шырай тұнып тұр. Олар әрқашан бір-бірінің қиын сәтінде қолдау білдіріп, көмектесуге дайын. Сенімділік пен жылы сөздер олардың достығын одан әрі тереңдетіп, сенімнің мықты негізін құрады. Бұл қатынас қиындықтарды жеңуге көмектеседі.

13. Күлкілі сөздер мен тапқыр әңгімелер

Әңгімелерде кейіпкерлердің өміріндегі түрлі күлкілі жағдайлар мен тапқырлықтары көрсетіледі. Бұл жарықтық пен әзіл-күлкі балаларға өмірдің көркем және көңілді жағын түсіндіреді. Күлкілердің денсаулыққа да пайдалы екені ғылыми түрде расталған, сондықтан ертегідегі осындай көңілді сәттер өте маңызды.

14. Бейбітшілік пен келісім

Кейіпкерлер бірін-бірі түсінуді үйреніп, ашық әрі шынайы қарым-қатынас орнатады. Әртүрлі пікірлерге деген құрмет пен келісім олардың арасындағы достықтың мықты болуына себеп болады. Ынтымақтастық пен келісім арқасында олар үлкен табыстарға жетіп, қиындықтардан қорықпайды.

15. Түнгі сиқырлы оқиғалар

Түнгі уақытта кейіпкерлер ғажайып түстер әлеміне батып, көгершіндер мен жарқыраған табиғи көріністерді тамашалайды. Бұл таңғажайып сәттер олардың қиялын оятып, ерекше сезімдерге бөлейді. Мұндай сиқырлы атмосфера балалардың фантазиясын дамытуға жағдай жасайды.

16. Күтпеген оқиғалар мен жаңа кейіпкерлер

Балалар әлемінде әрқашан жаңа оқиғалар мен қызықты кейіпкерлер пайда болады. Бұл ертегілер күтпеген жағдайлар мен таңқаларлық құпияларды ашады. Мысалы, кейіпкерлер бір сәтте күтпеген достық қарым-қатынас құрып, жаңа приключенияларға аттанады. Әр оқиға өмірдің түрлі тұстарын көрсетіп, балалардың қиялын байытады және оларды әлем туралы ойланып, жаңалықтарға ашық болуға үйретеді.

17. Ертегідегі негізгі сабақтар

Осы ертегіден балалар ақыл-парасат пен тапқырлықтың маңыздылығын үйренеді. Кейіпкерлер бірігіп, қиындықтарды шешу жолдарын табады, бұл олардың күш біріктіруінің арқасында жеңіске жетулерін көрсетеді.

Сонымен бірге, дос болу, бір-біріне сену және әділ болу — ертегінің әсем құндылықтары. Бұл сабақтар балаларға достықтың құндылығын түсіндіріп, оларды жақсы қарым-қатынасқа негізделген қарым-қатынастар құруға ынталандырады.

18. Кейіпкерлердің қоштасуы мен армандары

Ертегі соңында кейіпкерлер бір-бірінен қоштасады, бірақ олардың армандары мен үміттері шексіз жалғасады. Олар әрқайсысы өзіндік мақсатқа жетуді армандайды, бұл балаларға өз армандарына жету үшін талпыну керектігін білдіреді.

Қоштасу – жаңа бастаманың белгісі. Бұл оқиға оқырмандардың жүрегінде үміт сәулесін ұялатып, әрбір жағдайдан соң жаңа бет-бейнесін ашуға шабыт береді.

19. Балаларға ертегінің пайдасы

Бұл ертегі балалардың тапқырлығы мен шығармашылығын арттырады. Түрлі оқиғалар олардың ойлау қабілетін дамытып, қиындықтарға байыппен қарауға үйретеді.

Сонымен қатар, достық пен өзара көмек идеясын дарытады. Бұл құндылықтар балаларды мейірімді әрі қолдаушы болуға тәрбиелейді, ынтымақтастықты нығайтады.

20. Қорытынды және тәрбиелік мәні

Бұл ертегі достық, ақылдылық пен сенімнің үлгісі ретінде ерекше маңызға ие. Оның тәрбиелік мәні балаларға өмірлік маңызды құндылықтарды үйретіп, жақсы мінез-құлық пен ар-ождандарын қалыптастыруға үлес қосады.

Дереккөздер

Толстой Л.Н. Народные сказки Германии. - М.: Наука, 1982.

Ван Дайк, Дж. Воображение в детской литературе / Изд. пер. - Казань, 2004.

Иванов В.В. Психология детского восприятия сказки. - СПб., 1999.

Смирнова Н.А. Творчество и эмоциональное развитие детей. - Тула, 2010.

Фольклор и педагогика: сборник статей. - Екатеринбург, 2015.

Толстой Л.Н. Детские рассказы и уроки. Москва, 2019.

Қазақтың халық ертегілері. Алматы, 2017.

Волкова Е.Н. Психология детского восприятия сказок. Санкт-Петербург, 2020.